Radojewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


Pałac w Radojewie
Pałac w Radojewie przed 1883
Końcówka linii 67 - ul. Piołunowa róg Kminkowej
Zachód słońca nad ul. Podbiałową
Dwa stemple na cegłach: RDGWO oraz RADOIEWO 1847

Radojewo – część miasta Poznania w osiedlu Morasko-Radojewo położona na północnym krańcu miasta, na lewym brzegu Warty.

Według danych z 1 stycznia 2010 r. obszar Radojewa, Nowej Wsi Dolnej, Nowej Wsi Górnej zamieszkiwało łącznie 813 osób[1].

Wieś duchowna Raduiewo, własność cysterek owińskich położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[2].

Nazwa[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi prawdopodobnie od radowania się, radości o czym mogą świadczyć średniowieczne zapisy miejscowości Radojewo oraz Radujewo. Miejscowość pod nazwą Raduiewo wymieniona jest w łacińskim dokumencie wydanym w Poznaniu w 1280 roku sygnowanym przez króla polskiego Przemysła II[3]. Nazwa Radujewo stosowana była jeszcze w XIX wieku.

Historia[edytuj]

Radojewo w Poznaniu

Po raz pierwszy o Radojewie, jako wsi mającej stanowić uposażenie klasztoru, wspomina dokument fundacyjny klasztoru cystersek w Owińskach wydany przez Przemysła I w 1252 roku. W rękach zakonnic wieś pozostawała do 1797 roku, kiedy to niedługo po trzecim rozbiorze, rząd pruski skonfiskował majątek zakonu. Połączenie z leżącymi po drugiej stronie Warty Owińskami zapewniał kursujący przez rzekę prom. W 1806 roku przez Radojewo przejeżdżał jadący zwiedzić owiński klasztor Napoleon Bonaparte. Wycieczkę opisał towarzyszący mu Dezydery Chłapowski: 13 grudnia 1806 r. cesarz kazał jechać, najprzód koło Winiar - tam stawał kilka razy i okolicę przepatrywał, potem polami i przez błoto, w którym ledwie że z koniem nie ugrzązł, a eskorta za nim przejechać już nie mogła. Tak z nami i z dwoma szaserami francuskimi zajechał do Radojewa, przewiózł się na promie do Owińsk i tam klasztor próżny oglądał. Skonfiskowany majątek poklasztorny nabył świeżo uszlachcony, berliński bankier Zygmunt Otto von Treskow. W 1825 roku wybudował on dla syna Heinricha Baltazara pałac w Radojewie. Pałac położony jest na skarpie górującej nad doliną Warty i połączony był osią widokową z pałacem w Owińskach, główną siedzibą rodu. Wokół został urządzony piętnastohektarowy park krajobrazowy, częściowo położony na stromej skarpie i w naturalny sposób łączący się z lasami porastającymi dolinę rzeki. Został on zaprojektowany i urządzony przez królewskiego ogrodnika z Poczdamu - Piotra Lenné. W parku zbudowano na ówczesną modłę sztuczną ruinę. Znajdowała się w nim również kaplica oraz założono cmentarz rodziny. Zabudowania, liczącego 1142 hektary radojewskiego folwarku znajdowały się po drugiej stronie wsi, w jej północnej części. W rękach rodziny von Treskow Radojewo znajdowało się aż do 1945 roku.

 Osobny artykuł: Pałac w Radojewie.

W XIX w. funkcjonowała cegielnia, która zaopatrywała Twierdzę Poznań oraz inne budynki w materiały budowlane.

W 1987 r. przyłączono do Poznania obszar wsi Radojewo o powierzchni 698,46 ha z gminy Suchy Las[4].

Obszar Radojewa w latach 1987–1990 należał do dzielnicy Stare Miasto. W 2001 r. utworzono jednostkę pomocniczą miasta Osiedle Morasko[5]. Połączenie wynikało z tzw. reformy funkcjonalnej jednostek pomocniczych w Poznaniu, a ponieważ Osiedle Radojewo była jednostką peryferyjną miasta, którą zamieszkiwało mniej niż 1 tys. mieszkańców połączono je z Osiedlem Morasko[6].

Stan obecny[edytuj]

Na terenie Radojewa powstają ładnie położone, niewielkie willowe osiedla (Osiedle Lubczykowa Góra, Nowa Wieś Dolna, Nowa Wieś Górna). Centrum dzielnicy zachowało podmiejski charakter. Pałac, będący aktualnie własnością miasta, zamieniono w wielorodzinny budynek mieszkalny. W części byłego parku planowane jest utworzenie rezerwatu Kokoryczowe Wzgórze.

Przy północnej stronie pałacu stoi kapliczka, ufundowana w okresie międzywojennym przez radojewską rodzinę Kurowskich, zawierająca figurę Matki Boskiej Różańcowej. Zbudowana jest z bloków kamiennych i zwieńczona krzyżem. Otoczenie kwiatowe[7].

Ze względu na walory ekologiczne i kulturowe planowane jest utworzenie Cysterskiego Parku Kulturowego Owińska – Radojewo. Projektowane jest reaktywowanie połączenia promowego z Owińskami, tym razem raczej jako atrakcji turystycznej a nie podstawowego środka komunikacji.

Na północ od Radojewa, już poza granicami miasta, leżą tereny poligonu wojskowego w Biedrusku.

Przyroda[edytuj]

Radojewskie lasy są jednym z dziewięciu miejsc, gdzie zaobserwowano w Poznaniu największego polskiego grzyba - purchawicę olbrzymią (Calvatia gigantea)[8].

Na terenie parku występują (w tym zdziczałe gatunki roślin parkowych), m.in.: śnieżyczka, złoć żółta, złoć łąkowa, zawilec gajowy, zawilec żółty, kokorycz pusta i pełna, miodunka ćma, rannik zimowy, bez lilak, porzeczka alpejska, forsycja, czy jaśminowiec. Z drzew rosną tu (niemal na całej powierzchni w ramach łęgu zboczowego Violo odoratae-Ulmetum) głównie dąb szypułkowy i wiąz polny, a w ich podszyciu: fiołek wonny, fiołek Rivina i przytulia czepna. Wzdłuż głównej alei posadzono szpaler lip drobnolistnych, a na grobli między stawami wyrasta bardzo dorodny okaz platana klonolistnego. Z grzybów, oprócz wspomnianej wyżej purchawicy, rosną m.in.: smardz jadalny, pochwiak pochwiasty (rzadki i zagrożony w Polsce), sromotnik bezwstydny, płomiennica zimowa oraz gąsówka naga.

Samorząd[edytuj]

W sensie administracyjnym Radojewo stanowi osiedle samorządowe Miasta Poznania, z zebraniem ogólnym mieszkańców jako organem stanowiącym i wybieralnym przez nie zarządem - organem wykonawczym. Od 20 marca 2011 roku - dnia, w którym odbyły się wybory do nowej Rady Osiedla, powstało Osiedle Morasko-Radojewo, dlatego też Radę Osiedla Morasko-Radojewo stanowią mieszkańcy obu w/w osiedli. Obecnie Przewodniczącym Rady Osiedla jest Wiesław Sałkiewicz, od urodzenia mieszkający w Morasku.

Legenda[edytuj]

Tadeusz Piszczek zapisał w latach 60. XX w. legendę o dwóch głazach, dotyczącą Radojewa. Opowiada ona o Jagnie, wiejskiej dziewczynie z Radojewa, którą matka posłała po wodę, której zabrakło jej do gotowania klusek. Po drodze spotkała Jasia - uprzejmego pasterza owiec z dworu, który począł dla Jagny pięknie grać na fujarce, tak iż dziewczyna zapomniała o powierzonym zadaniu przyniesienia wody. Po dwóch godzinach, przybyła rozwścieczona matka i krzyknęła: Obyście zamienili się w kamienie!. Natychmiast tak się wtedy stało. W Zaduszki spod kamieni dobywają się jęki młodych, niewinnych ludzi[9].

Komunikacja[edytuj]

Położona około 10 km od centrum dzielnica, połączona jest z resztą miasta liniami autobusowymi miejskimi 67, 911, 98 (wybrane kursy w dni powszednie) i 248 (nocna) oraz podmiejskim 348 (Przebędowo - Poznań).

Przypisy

  1. Załącznik nr 2 do Uchwały Nr LXIX/941/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 16 marca 2010 r.
  2. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, t. I, Wielkopolska, Warszawa 1883, s. 25.
  3. "Kodeks dyplomatyczny Wielkopolski", tom I, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1877, str.465-66.
  4. Uchwała nr XVII/145/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Poznaniu z dnia 29 grudnia 1986 r. (M.P. z 1986 r. Nr 35, poz. 278)
  5. Uchwała Nr LIV/684/III/2001 Rady Miasta Poznania z dnia 10 kwietnia 2001 r. w sprawie utworzenia Osiedla Radojewo w Poznaniu
  6. (§2, §3, Załącznik nr 2) Uchwała Nr LXIX/941/V/2010 Rady Miasta Poznania z dnia 16 marca 2010 r.
  7. Joanna i Jerzy Sobczakowie, Poznań - kapliczki przydrożne, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2010, ss.50-51, ​ISBN 978-83-7503-112-6
  8. Dorota Celka, Królestwo grzybów, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, s.79, ISSN 0137-3552
  9. Tadeusz Piszczek, Świat legend, baśni i podań ludowych, a także strachów i przesądów w gminie Czerwonak, Wydawnictwo WBP, Poznań, 1995, ss.15-16, ​ISBN 83-903649-1-3

Bibliografia[edytuj]

  1. Sławomir Janyszek, Magdalena Szczepanik-Janyszek, Okolice Góry Moraskiej, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2002, ss.230-233, ISSN ISSN 0137-3552
  2. Dawne mapy Radojewa i okolic