Radom Air Show

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Publiczność oglądająca akrobacje lotnicze podczas Radom Air Show 2011

Radom Air Show – cykliczna impreza organizowana co dwa lata na lotnisku Sadków w Radomiu, łącząca pokazy statków powietrznych z naziemną statyczną wystawą sprzętu wojskowego i prezentacjami przedsiębiorstw z branży lotniczej.

Początkowo Radom Air Show był organizowany w cyklu rocznym, jednak organizatorzy, głównie ze względów finansowych, zdecydowali się na cykl dwuletni. Organizatorami imprezy są: Dowództwo Sił Powietrznych, Miasto Radom, Port Lotniczy Radom, Siły Powietrzne i Aeroklub Polski, honorowym patronem jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Historia imprezy[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy Air Show odbył się w 1991 roku w Poznaniu na Ławicy, później dwukrotnie w 1995 i 1998 na lotnisku w Dęblinie. Od 2000 do 2003 roku pokazy organizowano co roku w Radomiu. Potem zwiększono odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi edycjami do dwóch lat. Celem Air Show jest zaprezentowanie możliwości polskiego i zagranicznego sprzętu wojskowego szerszej publiczności, jednak przede wszystkim są formą aktywnego wypoczynku i pomysłem na spędzenie weekendu poza domem.

Impreza odbyła się także w roku 2017, mimo wcześniejszych wątpliwości związanych z brakiem porozumienia władz miasta Radomia i MON[1] [2]. Wstęp był darmowy, na podstawie biletów dystrybuowanych elektronicznie.

Katastrofy lotnicze[edytuj | edytuj kod]

Wypadek na pokazach 1 września 2007[edytuj | edytuj kod]

Szczątki jednej z maszyn Zlin-526 po wypadku podczas Radom Air Show 2007

1 września 2007 roku podczas X Edycji Jubileuszowej "Radom Air Show 2007" wskutek zderzenia dwóch samolotów Zlin zginęli piloci grupy akrobacyjnej AZL Żelazny z Zielonej Góry: podpułkownik rezerwy mgr inżynier Lech Marchelewski (60 lat, ur. 5 lutego 1947) oraz młodszy inżynier pilot Piotr Banachowicz (25 lat, ur. 4 marca 1982).

Kolizja nastąpiła w trakcie wykonywania na trzech maszynach pętli z rozejściem u szczytu (tzw. rozeta). Samoloty miały minąć się w najniższym punkcie manewru w bardzo małej odległości od siebie, jednak z nieznanych przyczyn dwa z nich zderzyły się. Samoloty uległy niemal całkowitemu zniszczeniu, a piloci najprawdopodobniej zginęli natychmiast w momencie kolizji. Na ziemię spadły już tylko szczątki obu maszyn.

Prezydent Radomia Andrzej Kosztowniak odwołał wszystkie pokazy i imprezy towarzyszące Air Show, a także ogłosił trzydniową żałobę.

Ceremonia pogrzebowa obu pilotów odbyła się na lotnisku aeroklubu w Zielonej Górze 7 września 2007. Zgodnie z lotniczą tradycją, pamięć ich została uczczona przelotem nad lotniskiem pozostałych członków grupy.

Wypadek na pokazach 30 sierpnia 2009[edytuj | edytuj kod]

Su-27UBM na chwilę przed uderzeniem w ziemię

30 sierpnia 2009 o godz. 13:17[3] podczas pokazów rozbił się białoruski samolot Su-27UBM-1 (modernizowany w 558. Zakładzie w Baranowiczach)[4]. Spadł on w pobliże lasku niedaleko miejsca pokazu (między Małęczynem a Makowem) w odległości 100 metrów od zabudowań. Wkrótce po katastrofie policja i organizatorzy pokazu potwierdzili śmierć dwóch pilotów – pułkownika Alaksandra Marfickiego oraz pułkownika Alaksandra Żuraulewicza[5].

Podczas wstępnych analiz ustalono, że prawdopodobną przyczyną katastrofy był błąd pilota, jednak około godz. 18:00 rzecznik Ministerstwa Białorusi oznajmił, że przyczyną mogło być wessanie ptaka do wlotu silnika[5], jest to jednak mało prawdopodobne[6].

W czasie pokazów na lotnisku w Radomiu było około 100 tys. widzów. Nikomu z nich nic się nie stało. Jak mówią świadkowie zdarzenia, piloci specjalnie wyprowadzili samolot z dala od zabudowań, aby nie zagrozić nikomu innemu podczas rozbicia się, którego piloci byli świadomi. Twierdzili też, że tuż przed wypadkiem nie słyszeli silników. Piloci otrzymali polecenie katapultowania się z maszyny, jednak zainicjowali sekwencję katapultowania zbyt późno. Prawdopodobnie próbowali posadzić maszynę w miejscu, gdzie nie ma cywilów.

Raport polsko-białoruskiej komisji, która badała wypadek (i ustaliła jego przyczynę), został utajniony przez stronę białoruską.

3 września firma "Suchoj", rosyjski producent Su-27 oceniła, że przyczyną katastrofy mogły być nieudolne modyfikacje elektroniki pokładowej samolotu, dokonane przez Białorusinów[6]. Białorusini dementowali jednak te informacje, wskazując, że remont dotyczył systemów uzbrojenia i nawigacji satelitarnej, a nie sterowania[7].

Zespoły akrobacyjne na Air Show[edytuj | edytuj kod]

Zespół Skład Zdjęcie Lata Uwagi
Baby Blue

 Dania

5 x Saab T-17 Supporter 2015
Baltic Bees(wł.)
 Łotwa
6 x L-39 Albatros
CIAF 2013 Baltic Bees 3.jpg
2013

2015

2017

2018

Biało-Czerwone Iskry
 Polska
TS-11 Iskra

(liczebność zmienna)

Biało-czerwone Iskry, Radom 2007.JPG wystąpił we wszystkich edycjach
Biele Albatrosy

 Słowacja

5 x Aero L-39 Albatros Aero L-39 ZA of Slovak Air Force (reg. 1701), static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg 2001
Frecce Tricolori
 Włochy
10 × Aermacchi MB-339 Frecce Tricolori Radom mijanka.JPG 2001
2011

2015

2018

Krila Oluje
 Chorwacja
6 × Pilatus PC-9 Krila Oluje Radom 3 1.JPG 2011
2013

2018

Midnight Hawks
 Finlandia
4 × Hawk Radom Air Show Midnight Hawks.jpg 2009
2013

2018

Orlik
 Polska
PZL-130 Orlik
(liczebność zmienna)
Orlik Aerobatic Team, fly-by, Radom AirShow 2005, Poland.jpg wystąpił we wszystkich edycjach
Patrouille de France
 Francja
8 × Alpha Jet Patrouille de France Radom 3 1.JPG 2000
2003
2005
2011
Patrouille Suisse
 Szwajcaria
6 × F-5 Freedom Fighter Patrouille Suisse 4618.JPG 2011
2013

2015

2018

Patrulla Águila
 Hiszpania
7 × CASA C-101 Patrulla Aguila, spanish flag, Radom AirShow 2005, Poland.jpg 2001
2005

2015

2018

Patrulla ASPA
 Hiszpania
5 x Eurocopter EC120 Colibri(ang.) Eurocopter EC135 D-HZSG Brownout III Brüggemann.jpg 2015
Red Arrows
 Wielka Brytania
9 × Hawk Red Arrows Radom 2009 b.JPG 2003

2005
2009

Royal Jordanian Falcons(ang.)

 Jordania

4 x Extra 330 2015

2018

Skorpion
 Polska
4 × Mi-24
20110827 Mi-24 Radom Air Show 8618.jpg
2000
2001
Żelazny
 Polska
zmienny
Zlin Żelazny Góraszka 2.JPG
2001
2003
2005
2007
2009

2017

2018

Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2007
Celfast Flying Team

Polska

3 x Morane-Saulnier Rallye
Socata Rallye 110ST Galopin (7976626652).jpg
2017

2018

The Flying Bulls


 Austria

1 x Bölkow Bo 105

1 x North American B-25 Mitchell

1 x North American T-28 Trojan

1 x Vought F4U Corsair

1 x Lockheed P-38 Lightning

1 x Bell AH-1 Cobra

2011

2013

2017

2018

Xtreme Aerobatics

Polska

1 x MiG-29

1 x XtremeAir Sbach 300

2017

Wybrane samoloty, które zaprezentowano na Air Show[edytuj | edytuj kod]

Tabela obejmuje samoloty z pokazów dynamicznych, wystawy statycznej, a także wchodzące w skład zespołów wymienionych w powyższej sekcji. Nie obejmuje natomiast maszyn prezentowanych w tak zwanym bloku aeroklubowym.

Typ Kraj goszczący
Kraj rejestracji
Zdjęcie
A-10 Thunderbolt II US Air Force (USAF) Fairchild A-10A Thunderbolt II - panoramio.jpg
AH-64 Apache Apache Longbow Air Show 2009.JPG
Alpha Jet Patrouille de France, after take-off, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
AMX Alenia Aermacchi Embraer AMX.JPG
An-26 Antonov An-26, Radom Air Show 2007.jpg
AS-550 C2 Fennec(fr.)

AS-555 AN Fennec(fr.)
||

AS550C2 Fennec P-319 (11760591943).jpg
AW149

AW189

AW189 OY-HLM MG 1037 (44464463834).jpg
B-1B Lancer B-1B Lancer.jpg
B-25J Mitchell B25 Flying Bulls.jpg Własność firmy Red Bull[9]
B-52H Stratofortress
Boeing B-52H Barksdale.png
Beechcraft 1900D Beechcraft 1900 Swiss Air Force.jpg
Bell TAH-1F Cobra Bell TAH-1F Cobra N11FX (11903693806).jpg Własność firmy Red Bull[10]
Boeing 737-8MAX 20180825 SP-LVD Radom Air Show 1111 4948 DxO.jpg Polskie Linie Lotnicze LOT
Bölkow Bo 105 Bölkow Bo 105, Radom Air Show 2007.jpg
C-17 Globemaster III Boeing-C-17 Globemaster III.JPG
C-130 Hercules Polski C-130 Radom.JPG
CL-600 -2B16 Challenger 601(ang.) Antwerp Bombardier Challenger 350 9H-VCE tijdens de Stampe Fly In 2019 04.jpg
C-27J Spartan [11] C-27J Spartan (Romanian AF) Radom 2018.jpg
Canberra Mk.T4 WT333 at Bruntingthorpe (14135138070).jpg
CASA C-101 Casa C-101 Aviojet of Patrulla Aguila Aerobatic Team, taxiing, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
CASA C-295 2xCASA C-295M(Radom 2018).png
CASA CN-235 CASA CN-235, Radom Air Show 2007.jpg
CM.170 Magister
Eurofighter EF-2000 Typhoon/Tifone Eurofighter Typhoon of RAF at Radom Air Show 2009.jpg
EC725 R2 Caracal Eurocopter EC725 Radom Air Show 20130824 4021.jpg
E-3 Sentry AWACS 20110827 Boeing E-3 Sentry 8846.jpg
Embraer ERJ 145LR File-Belgian Air Component Embraer ERJ 145 (CE-04) at Radom Air Show.jpg
Embraer 170-200SD

Embraer 170-100LR

Embraer 170, Radom Air Show 2007.jpg Polskie Linie Lotnicze LOT
Falcon 20 ECM Air Show Radom 2015 f15.jpg
F4U Corsair 20170826 Vought F4U Corsair Radom Air Show 7772 DxO.jpg Własność firmy Red Bull[12]
F-5E Tiger II Patrouille Suisse 4729.JPG
F-15 Eagle F-15.jpg
F-16 Fighting Falcon F-16 Solo Display Team Radom 2009 b.JPG
F/A-18C Hornet Spanish Hornet Radom 2009.JPG
G.222 Fiat G.222 MM62103 LEB 11.06.77 edited-2.jpg
G-4 Super Galeb G-4 Super Galeb 23730.jpg
Gulfstream G550 Gulfstream G550 (Radom 2018).jpg
Gazelle Aerospatiale Gazelle of French Armee de Terre, static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
Jaguar GR Mk.1A  Wielka Brytania Sepecat Jaguar GR1, Royal Air Force AN1015336.jpg
Jak-40 Jakowlew Jak-40 045 Siły Powietrzne RP (3469911996).jpg
JAS 39C/D Gripen JAS-39 Gripen down under.JPG
JF-17 Thunder JF-17 Radom Air Show 2018.png
Hawk Hawk Mk51 (Radom 2018).png
Hawker Siddeley Harrier Harrier No3 (F) Sqm - Seitenansicht.jpg
Ił-76MD Belarusian Il-76 Candid at Radom AS 2009.JPG
L-39 Albatros Aero L-39 Albatros Airshow Radom 2007.jpg
L-159 Alca Aero L-159 Alca, Radom Air Show 2007 - 1.jpg
Learjet 35AS

Learjet C-21A

Learjet 35AS, Radom Air Show 2007.jpg
Let L-410 Turbolet Let L-410UVP-E Turbolet, Radom Air Show 2007.jpg
SB-LiM-2 SB LiM-2 6678.JPG
M28 Bryza/Skutruck PZL M28B Bryza, Radom Air Show 2007 (cropped).jpg
M-346 Master/Bielik M346 Bielik (Radom 2018).jpg
M-346FA M346FA (Radom 2018).jpg
MB-339 MB.339PAN (Radom 2018).jpg
Mi-2 Mi-2, Radom Air Show 2007.jpg
Mi-8

Mi-17

Mi8MTV1 Croatia.jpg
Mi-14 Mil Mi-14 of Polish Navy (reg. 1011), static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
Mi-24
Mi-35M Czech Air Force Mil Mi-24 Hind 3362 - Radom Air Show - 20180825 0939 4719 DxO.jpg
Mi-171 Mi-171, Radom Air Show 2007.jpg
MiG-AT
MiG-21 MiG-21.UM.9292.Radom.AirShow.2002.jpg
MiG-29 Mig 29 Radom.jpg
Mirage 2000 Mirage 2000 of French Air Force (reg. 362), static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
Mirage F1


||Mirage-F1-207 (14152884034).jpg

PAC Super Mushshak(ang.) Super Mushshak (Radom 2018).jpg
P-3 Orion
P-38 Lightning Lockheed P-38L Lightning, The Flying Bulls JP7198733.jpg Własność firmy Red Bull[13]
P-180 Avanti Piaggio P.180 Avanti above Jena.jpg
Pilatus PC-7 Pilatus PC-7, Austria - Air Force JP7198639.jpg
Pilatus PC-9 Krila Oluje Radom 2 1.JPG
Puma Aerospatiale SA330 Puma HC1 2 (3757375459).jpg
PZL-104M Wilga PZL-104M Wilga 2000 of Polish Border Guard (reg. SN-41YG), static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
PZL-130 Orlik PZL-130 Orlik 2b.jpg
Rafale Radom Air Show2015 Rafale DSC02467.jpg
Saab 105/Sk60 Saab 105OE (Radom 2018).jpg
Saab S100B Argus Saab 340 Argus VBY.jpg
Saab T-17 Supporter
MFI-17 Supporter, Radom Air Show 2007.jpg
SH-2G Seasprite Kaman Seasprite cropped.jpg
Su-22 6207 Su-22 Radom 2011.JPG
Su-24 Belarusian Su-24 Fencer at Radom AS 2009.JPG
Su-25 Su-25 Radom 3 1.JPG
Su-27 Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2009
SW-4 Puszczyk 20170826 PZL Świdnik SW-4 Puszczyk Radom Air Show 7090 DxO.jpg
S-70 Black Hawk 20110827 Black Hawk Radom Air Show 9577.jpg
T-28B Trojan 20170826 North American T-28B Trojan 7781 DxO.jpg Własność firmy Red Bull[14]
T129 Atak T129, Radom Air Show.JPG
Tornado Panavia Tornado IDS of Luftwaffe, static display, Radom AirShow 2005, Poland.jpg
Transall C-160 Transall C-160D 69-032 (11872782103).jpg
TS-11 Iskra Iskra 8371.JPG
W-3PL Głuszec

W-3 Sokół
W-3WARM Anakonda

W-3WARM Anakonda 7088.JPG
Westland Sea King Belgian Westland Sea King, Radom 2007.JPG

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nie będzie Air Show 2017 w Radomiu. MON wycofał się z organizacji imprezy (pol.). 2017-06-02. [dostęp 2017-09-10].
  2. Porozumienie w sprawie Air Show 2017 w Radomiu podpisane (pol.). 2017-07-08. [dostęp 2017-09-10].
  3. Aktualności AIR SHOW – 2009. Air show – 2009 Lotnisko wojskowe w Radomiu, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30].
  4. Целы загінулых лётчыкаў магчыма будуць вернутыя на радзіму сёння (biał.). 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03].
  5. a b 30 августа 2009 года (ros.). Министерство обороны РБ, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30].
  6. a b Przyczyną katastrofy SU-27 w Polsce była nieudolna modernizacja. Gazeta.pl, 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03].
  7. Летчики-снайперы Марфицкий и Журавлевич выбрали жизнь для людей, забыв о себе... (ros.) [dostęp 2010-07-08]
  8. Alpha Jet, www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  9. North American B-25J "Mitchell", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  10. Bell Cobra TAH-1F, www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  11. Mapa ekspozycji statycznej AirShow Radom 2017 (pol.). 2017-08-06. [dostęp 2017-09-10].
  12. Chance Vought F4U-4 "Corsair", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  13. Lockheed P-38 "Lightning", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  14. North America T-28B "Trojan", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]