Radom Air Show
Radom Air Show – cykliczna impreza organizowana co dwa lata na lotnisku Sadków w Radomiu, łącząca pokazy statków powietrznych z naziemną statyczną wystawą sprzętu wojskowego i prezentacjami przedsiębiorstw z branży lotniczej.
Początkowo Radom Air Show był organizowany w cyklu rocznym, jednak organizatorzy, głównie ze względów finansowych, zdecydowali się na cykl dwuletni. Organizatorami imprezy są: Ministerstwo Obrony Narodowej, Agencja Mienia Wojskowego oraz Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych. Partnerami współpracującymi są Polskie Porty Lotnicze, Lotnisko Warszawa-Radom oraz miasto Radom[1].
.jpg)
Historia imprezy
[edytuj | edytuj kod]Pierwszy Air Show odbył się w 1991 roku w Poznaniu na Ławicy, później dwukrotnie w 1995 i 1998 na lotnisku w Dęblinie. Od 2000 do 2003 roku pokazy organizowano co roku w Radomiu. Potem zwiększono odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi edycjami do dwóch lat. Celem Air Show jest zaprezentowanie możliwości polskiego i zagranicznego sprzętu wojskowego szerszej publiczności, jednak przede wszystkim są formą aktywnego wypoczynku i pomysłem na spędzenie weekendu poza domem.
Impreza odbyła się także w roku 2017, mimo wcześniejszych wątpliwości związanych z brakiem porozumienia władz miasta Radomia i MON[2][3]. Wstęp był darmowy, na podstawie biletów dystrybuowanych elektronicznie.
W 2018 roku odbyła się impreza Poznań AirShow, co zwiastowało powrót do pierwotnej koncepcji, jednak kolejna impreza w 2024 roku odbyła się już pod inną nazwą.
Wypadki lotnicze
[edytuj | edytuj kod]
1 września 2007 roku podczas X Edycji Jubileuszowej „Radom Air Show 2007” wskutek zderzenia dwóch samolotów Zlin zginęli piloci grupy akrobacyjnej AZL Żelazny z Zielonej Góry: podpułkownik rezerwy mgr inżynier Lech Marchelewski (60 lat, ur. 5 lutego 1947) oraz młodszy inżynier pilot Piotr Banachowicz (25 lat, ur. 4 marca 1982).
Kolizja nastąpiła w trakcie wykonywania na trzech maszynach pętli z rozejściem u szczytu (tzw. rozeta). Samoloty miały minąć się w najniższym punkcie manewru w bardzo małej odległości od siebie, jednak z nieznanych przyczyn dwa z nich zderzyły się. Samoloty uległy niemal całkowitemu zniszczeniu, a piloci najprawdopodobniej zginęli natychmiast w momencie kolizji. Na ziemię spadły już tylko szczątki obu maszyn.
Prezydent Radomia Andrzej Kosztowniak odwołał wszystkie pokazy i imprezy towarzyszące Air Show, a także ogłosił trzydniową żałobę.
Ceremonia pogrzebowa obu pilotów odbyła się na lotnisku aeroklubu w Zielonej Górze 7 września 2007. Zgodnie z lotniczą tradycją, pamięć ich została uczczona przelotem nad lotniskiem pozostałych członków grupy.
30 sierpnia 2009 o godz. 13:17[4] podczas pokazów rozbił się białoruski samolot Su-27UBM-1 (modernizowany w 558 Lotniczym Zakładzie Remontowym w Baranowiczach)[5]. Spadł on w pobliże lasku niedaleko miejsca pokazu (między Małęczynem a Makowem) w odległości 100 metrów od zabudowań. Wkrótce po katastrofie policja i organizatorzy pokazu potwierdzili śmierć dwóch pilotów – pułkownika Alaksandra Marfickiego oraz pułkownika Alaksandra Żuraulewicza[6].
Podczas wstępnych analiz ustalono, że prawdopodobną przyczyną katastrofy był błąd pilota, jednak około godz. 18:00 rzecznik Ministerstwa Białorusi oznajmił, że przyczyną mogło być wessanie ptaka do wlotu silnika[6], jest to jednak mało prawdopodobne[7].
W czasie pokazów na lotnisku w Radomiu było około 100 tys. widzów. Nikomu z nich nic się nie stało. Jak mówią świadkowie zdarzenia, piloci specjalnie wyprowadzili samolot z dala od zabudowań, aby nie zagrozić nikomu innemu podczas rozbicia się, którego piloci byli świadomi. Twierdzili też, że tuż przed wypadkiem nie słyszeli silników. Piloci otrzymali polecenie katapultowania się z maszyny, jednak zainicjowali sekwencję katapultowania zbyt późno. Prawdopodobnie próbowali posadzić maszynę w miejscu, gdzie nie ma cywilów.
Raport polsko-białoruskiej komisji, która badała wypadek (i ustaliła jego przyczynę), został utajniony przez stronę białoruską.
3 września firma „Suchoj”, rosyjski producent Su-27 oceniła, że przyczyną katastrofy mogły być nieudolne modyfikacje elektroniki pokładowej samolotu, dokonane przez Białorusinów[7]. Białorusini dementowali jednak te informacje, wskazując, że remont dotyczył systemów uzbrojenia i nawigacji satelitarnej, a nie sterowania[8].
Wypadek na próbach pokazu 28 sierpnia 2025
[edytuj | edytuj kod]28 sierpnia 2025 około godz. 19:25 podczas treningu do wydarzenia Radom Air Show 2025 mjr pil. Maciej „Slab” Krakowian, pilotując samolot F-16, uderzył w pas startowy lotniska w Radomiu. Pilot nie zdążył się katapultować i zginął na miejscu. Samolot, który uległ zniszczeniu, należał do 31. Bazy Lotnictwa Taktycznego i zespołu pokazowego F-16 Tiger Demo Team Poland[9][10][11]. W związku z katastrofą organizatorzy odwołali wydarzenie, wydając oficjalne oświadczenie[12][13].
W następstwie katastrofy Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych podjął decyzję o zawieszeniu do odwołania wszystkich lotów niebojowych na samolotach F-16[14].
Zespoły akrobacyjne na Air Show
[edytuj | edytuj kod]| Zespół | Skład | Zdjęcie | Lata | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Baby Blue | 5 x Saab T-17 Supporter | 2015 | ||
Baltic Bees Łotwa |
6 x L-39 Albatros |  |
2013
2015 2017 2018 |
|
Biało-Czerwone Iskry Polska |
TS-11 Iskra
(liczebność zmienna) |
 |
wystąpił we wszystkich edycjach do 2018, później zespół został rozwiązany. | |
| Biele Albatrosy | 5 x Aero L-39 Albatros | ,_static_display,_Radom_AirShow_2005,_Poland.jpg) |
2001 | |
Frecce Tricolori Włochy |
10 × Aermacchi MB-339 |  |
2001 2011 2015 2018 |
|
Krila Oluje Chorwacja |
6 × Pilatus PC-9 |  |
2011 2013 2018 |
|
Midnight Hawks Finlandia |
4 × Hawk |  |
2009 2013 2018 |
|
| Orlik Polska |
PZL-130 Orlik (liczebność zmienna) |
 |
colspan=2| wystąpił we wszystkich edycjach | |
Patrouille de France Francja |
8 × Alpha Jet |  |
2000 2003 2005 2011 |
|
Patrouille Suisse Szwajcaria |
6 × F-5 Freedom Fighter |  |
2011 2013 2015 2018 2023 |
|
Patrulla Águila Hiszpania |
7 × CASA C-101 |  |
2001 2005 2015 2018 |
|
| Patrulla ASPA Hiszpania |
5 x Eurocopter EC120 Colibri |  |
2015 | |
Red Arrows Wielka Brytania |
9 × Hawk |  |
2003
2005 |
|
| Royal Jordanian Falcons | 4 x Extra 330 | 2015
2018 |
||
| Skorpion Polska |
4 × Mi-24 |  |
2000 2001 |
|
| Żelazny Polska |
zmienny |  |
2001 2003 2005 2007 2009 2017 2018 2023 |
Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2007 |
| Celfast Flying Team | 3 x Morane-Saulnier Rallye | .jpg) |
2017
2018 2023 |
|
| The Flying Bulls | zmienny | 2011
2013 2017 2018 2023 |
||
| Xtreme Aerobatics | zmienny | 2017 | ||
| Flying Dragons Team | 7 x Paralotnia | 2018
2023 |
||
| AeroSPARX | 2 x Grob109b | 2023 | ||
Wybrane samoloty, które zaprezentowano na Air Show
[edytuj | edytuj kod]Tabela obejmuje samoloty z pokazów dynamicznych, wystawy statycznej, a także wchodzące w skład zespołów wymienionych w powyższej sekcji. Nie obejmuje natomiast maszyn prezentowanych w tak zwanym bloku aeroklubowym.
_Fairchild_A-10A_Thunderbolt_II_-_panoramio.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
_Radom_2018.jpg)
.jpg)
.png)
_at_Radom_Air_Show.jpg)
.jpg)
.jpg)
.png)
_Sqm_-_Seitenansicht.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
,_static_display,_Radom_AirShow_2005,_Poland.jpg)
,_static_display,_Radom_AirShow_2005,_Poland.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg)
,_static_display,_Radom_AirShow_2005,_Poland.jpg)
.jpg)
.jpg)
.jpg){kind=spacer}
.jpg)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ AirSHOW Radom – Organizatorzy [online], AirSHOW Radom [dostęp 2025-08-28] (pol.).
- ↑ Nie będzie Air Show 2017 w Radomiu. MON wycofał się z organizacji imprezy. 2017-06-02. [dostęp 2017-09-10]. (pol.).
- ↑ Porozumienie w sprawie Air Show 2017 w Radomiu podpisane. 2017-07-08. [dostęp 2017-09-10]. (pol.).
- ↑ Aktualności AIR SHOW – 2009. Air show – 2009 Lotnisko wojskowe w Radomiu, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-04)].
- ↑ Целы загінулых лётчыкаў магчыма будуць вернутыя на радзіму сёння. 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03]. (biał.).
- ↑ a b 30 августа 2009 года. Министерство обороны РБ, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-23)]. (ros.).
- ↑ a b Przyczyną katastrofy SU-27 w Polsce była nieudolna modernizacja. Gazeta.pl, 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03].
- ↑ Летчики-снайперы Марфицкий и Журавлевич выбрали жизнь для людей, забыв о себе... (ros.) [dostęp 2010-07-08].
- ↑ Grupa Wirtualna Polska, Katastrofa lotnicza w Radomiu. Rozbił się samolot F-16 [online], WP Wiadomości, 28 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-28].
- ↑ Stanisław Wróbel, Katastrofa na Air Show 2025 w Radomiu. Podczas treningów rozbił się samolot F-16 z zespołu Tiger Demo. Pilot nie przeżył [online], Echo Dnia Radomskie, 28 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-28].
- ↑ Katastrofa przed pokazem lotniczym. Myśliwiec F-16 runął [online], wydarzenia.interia.pl, 28 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-28] (pol.).
- ↑ https://airshowradom.pl/2025/08/28/oswiadczenie/.
- ↑ AirSHOW Radom odwołane po śmierci pilota F-16 Majora Pilota Macieja „Slaba” Krakowiana – Miejski Reporter – wydarzenia Warszawa [online], 28 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-28].
- ↑ Dowództwo Generalne: do odwołania zakaz wykonywania na F-16 innych lotów niż bojowe [online], tvn24.pl, 29 sierpnia 2025 [dostęp 2025-08-29].
- ↑ Alpha Jet [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
- ↑ North American B-25J „Mitchell” [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
- ↑ Bell Cobra TAH-1F [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
- ↑ Mapa ekspozycji statycznej AirShow Radom 2017. 2017-08-06. [dostęp 2017-09-10]. (pol.).
- ↑ Chance Vought F4U-4 „Corsair” [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
- ↑ Lockheed P-38 „Lightning” [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
- ↑ North America T-28B „Trojan” [online], www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Air Show Radom. airshow.sp.mil.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-08-04)].
- AVIATION24.PL – Baza filmów z radomskiego Air Show
- Nagranie momentu zderzenia podczas Air Show Radom 2007 i krótki artykuł (tvn24)