Rak marmurkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rak marmurkowy
Procambarus fallax f. virginalis
Martin, Dorn, Kawai, van der Heiden & Scholtz, 2010[1]
Rak marmurkowy
Rak marmurkowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp skorupiaki
Gromada pancerzowce
Rząd dziesięcionogi
Nadrodzina Astacoidea
Rodzina Cambaridae
Rodzaj Procambarus
Gatunek rak marmurkowy
Synonimy

Procambarus virginalis[2]

Zasięg występowania
Mapa występowania
Państwa europejskie, w których stwierdzono raka marmurkowego na wolności. Występuje on również na Madagaskarze i w Japonii[3][4].

Rak marmurkowy[potrzebny przypis] (Procambarus fallax forma virginalis), niekiedy błędnie nazywany rakiem kubańskim[potrzebny przypis]zmutowana[5] (triploidalna[6][2]) forma Procambarus fallax, gatunku dziesięcionoga z rodziny Cambaridae[1][7] występującego w Ameryce Północnej[7]. Jest hodowany w akwariach[4][5], skąd wydostał się na wolność i rozprzestrzenia się jako gatunek inwazyjny[8][5][3][6]. Jest jedynym dziesięcionogiem rozmnażającym się partenogenetycznie[9], znane są tylko jego samice[4].

Zakazy unijne dotyczące raka marmurkowego[edytuj | edytuj kod]

Zwierzę to figuruje na liście gatunków inwazyjnych stwarzających zagrożenie dla Unii Europejskiej[8], publikowanej w rozporządzeniach wykonawczych do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych[10].

Inwazyjne gatunki obce stwarzające zagrożenie dla Unii[8][11] (w tym rak marmurkowy) podlegają zakazowi następujących zamierzonych działań[10]:

  • wprowadzania na terytorium Unii, w tym przemieszczania tranzytem pod nadzorem celnym;
  • przetrzymywania, w tym w obiekcie izolowanym;
  • hodowania, w tym w obiekcie izolowanym;
  • przywożenia do Unii, wywożenia z Unii lub przemieszczania w granicach Unii z wyjątkiem transportu gatunków do obiektów w związku z ich eliminacją;
  • wprowadzania do obrotu;
  • wykorzystywania lub wymieniania;
  • zezwalania na ich rozmnażanie, hodowlę lub uprawę, w tym w obiekcie izolowanym; lub
  • uwalniania do środowiska.

Rozporządzenie 1143/2014 weszło w życie 1 stycznia 2015[potrzebny przypis].

Pochodzenie i inwazyjność[edytuj | edytuj kod]

Procambarus fallax występuje w Stanach Zjednoczonych na terenie Florydy oraz w dopływach rzeki Satilla w Georgii[7].

Rak marmurkowy (P. fallax f. virginalis) pojawił się w 1995 roku w handlu akwarystycznym w Niemczech[2][6]. Od około 2003 roku w Europie Centralnej i na Madagaskarze zaczęto stwierdzać jego dzikie, ustabilizowane populacje. Prawdopodobnie wszystkie one pochodzą od jednego klonu lub osobnika introdukowanego w Niemczech w 1995 roku[2].

Nie wiadomo, czy pojawił się w warunkach naturalnych na obszarze występowania P. fallax czy też w niewoli. Do tej pory nie stwierdzono jednak występowania dzikiego raka marmurkowego (P. fallax f. virginalis) w Ameryce Północnej[2]. Często uważa się, że powstał w Niemczech około roku 1995 w wyniku skrzyżowania się w akwarium dwóch osobników P. fallax pochodzących z Florydy[5].

Do dzisiaj stwierdzono jego występowanie w warunkach naturalnych już w następujących krajach:

Rozprzestrzenia się przypuszczalnie dzięki handlowi akwarystycznemu[4]. Z powodu rozmnażania się poprzez partenogenezę nawet pojedynczy osobnik jest w stanie wydać potomstwo dając początek populacji, która mogłaby wyprzeć rodzime gatunki z danego obszaru[9].

Zaproponowano podniesienie go do poziomu gatunku (aseksualnego) o nazwie Procambarus virginalis[2].

Rak marmurkowy jest żywicielem Aphanomyces astaci - lęgniowca wywołującego dżumę raczą u Astacoidea[3].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Rak ten rozmnaża się partenogenetycznie[4]. Jest jedynym dziesięcionogiem zdolnym do partenogenezy[9]. Nie występują u niego samce, populacje tworzą wyłącznie samice[4]. Są one triploidalne (AA’B[6])[6][2], co może być też powodem ich sposobu rozmnażania się[2].

Raki Procambarus fallax w warunkach eksperymentalnych kopulują z rakami marmurkowymi (P. fallax f. virginalis), jednak pojawia się wyłącznie partenogenetyczne potomstwo raków marmurkowych. Istnieje więc między nimi bariera reprodukcyjna na poziomie cytogenetycznym, nie behavioralnym[2].

Okres rozrodczy u raka marmurkowego trwa całą zimę. W tym czasie samica składa do kilkudziesięciu, czarnych jajeczek, które trzyma pod odwłokiem. Zazwyczaj samica chowa się wtedy i nie wychodzi z nory do czasu usamodzielnienia się raczków. Po ok. trzech tygodniach z jajeczek wykluwają się młode raczki. Samice potrafią składać jaja przez całą zimę[potrzebny przypis].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Dorasta do 8 cm. Pancerz raka marmurkowego jest brązowy z licznymi czarnymi znaczeniami[potrzebny przypis].

Hodowla domowa[edytuj | edytuj kod]

Akwarium

Akwarium musi mieć min. 10l w dziesięciolitrowym zbiorniku można trzymać 1 osobnika. Przyjęło się, że na jednego osobnika powinno przypadać od 10 litrów wody. Lecz raki te są bardzo terytorialne, dlatego najlepiej w akwarium trzymać jednego raka. Raki te są bardzo odporne na złe warunki wodne, co nie znaczy, że można je trzymać w brudnej wodzie. Woda dla raków musi być dobrze natleniona. Ponieważ raki te poruszają się głównie po dnie, wysokość akwarium nie jest aż tak istotna. W akwarium powinno być dużo kryjówek, świetnie się w tej roli sprawdzają korzenie i kamienie. W akwarium mogą też być posadzone rośliny wodne, lecz raki bardzo szybko je niszczą, więc raczej tylko w charakterze pokarmu niż dekoracji. Akwarium powinno być czymś przykryte, gdyż raki często z niego uciekają, a długie przebywanie poza zbiornikiem kończy się ich śmiercią[potrzebny przypis].

Żywienie

Raki marmurkowe są wszystkożerne. Jedzą ryby, płazy, larwy, ślimaki, inne skorupiaki, rośliny wodne, pokarm dla rybek[potrzebny przypis].

Wychów młodych

Młode raki żywią się tym samym, co dorosłe osobniki. Ponieważ raków jest zazwyczaj bardzo dużo, warto je rozdzielić i przenieść do osobnych zbiorników w małych grupach, gdyż często dochodzi u nich do kanibalizmu. Woda dla młodych raków powinna być dobrze natleniona. Warto na czas dorastania młodych zabezpieczyć filtr, gdyż bardzo często są do niego wciągane[potrzebny przypis].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Crandall, Keith A. (2016). Procambarus fallax f. virginalis Martin, Dorn, Kawai, van der Heiden & Scholtz, 2010. Accessed through: World Register of Marine Species at http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=887690 on 2018-02-09
  2. a b c d e f g h i Günter Vogt, Cassandra Falckenhayn, Anne Schrimpf, Katharina Schmid i inni. The marbled crayfish as a paradigm for saltational speciation by autopolyploidy and parthenogenesis in animals. , s. 1583-1594, 2015. DOI: doi:10.1242/bio.014241 (ang.). [dostęp 2018-02-10]. 
  3. a b c d e f g h i j k l m n Lucian Pârvulescu, Andrei Togor, Sandra-Florina Lele, Sebastian Scheu i inni. First established population of marbled crayfish Procambarus fallax (Hagen, 1870) f. virginalis (Decapoda, Cambaridae) in Romania. , s. 357–362, 2017 (ang.). [dostęp 2018-02-09]. 
  4. a b c d e f g h i j k Peer Martin, Nathan J. Dorn, Kawai Tadashi, Craig van der Heiden i inni. The enigmatic Marmorkrebs (marbled crayfish) is the parthenogenetic form of Procambarus fallax (Hagen, 1870). , s. 107–118, 2010 (ang.). [dostęp 2018-02-09]. 
  5. a b c d Elizabeth Pennisi: An aquarium accident may have given this crayfish the DNA to take over the world (ang.). American Association for the Advancement of Science (AAAS), 2018. [dostęp 2018-02-09].  Cytat: doi:10.1126/science.aat2188
  6. a b c d e Julian Gutekunst, Ranja Andriantsoa, Cassandra Falckenhayn, Katharina Hanna i inni. Clonal genome evolution and rapid invasive spread of the marbled crayfish. , 05 February 2018. DOI: doi:10.1038/s41559-018-0467-9 (ang.). [dostęp 2018-02-10]. 
  7. a b c Crandall, K.A. 2010. Procambarus fallax. The IUCN Red List of Threatened Species 2010: e.T153961A4569411. http://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T153961A4569411.en. Downloaded on 09 February 2018.
  8. a b c ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2016/1141 z dnia 13 lipca 2016 r. przyjmujące wykaz inwazyjnych gatunków obcych uznanych za stwarzające zagrożenie dla Unii zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 (ang.). EUR-Lex. [dostęp 2018-02-09].
  9. a b c Gerhard Scholtz, Anke Braband, Laura Tolley, André Reimann i inni. Ecology: Parthenogenesis in an outsider crayfish. Brief Communication. , s. 806, 20 February 2003. DOI: doi:10.1038/421806a (ang.). [dostęp 2018-02-09]. 
  10. a b ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1143/2014 z dnia 22 października 2014 r. w sprawie działań zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunków obcych (ang.). EUR-Lex. [dostęp 2018-02-09].
  11. ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) 2017/1263 z dnia 12 lipca 2017 r. aktualizujące wykaz inwazyjnych gatunków obcych uznanych za stwarzające zagrożenie dla Unii ustanowiony w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2016/1141 na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143/2014 (ang.). EUR-Lex. [dostęp 2018-02-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]