Rapy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy administracyjnej w Biłgoraju. Zobacz też: Rapy Dylańskie – wieś w powiecie biłgorajskim.
Rapy
Osiedle Biłgoraja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Miasto Biłgoraj
Powierzchnia 0,37 km²
Tablice rejestracyjne LBL
Położenie na mapie Biłgoraja
Mapa lokalizacyjna Biłgoraja
Rapy
Rapy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rapy
Rapy
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Rapy
Rapy
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu biłgorajskiego
Rapy
Rapy
Ziemia50°33′00″N 22°44′36″E/50,550100 22,743300
Portal Portal Polska

Rapy – jedna z 12 dzielnic, jednostka podziału administracyjnego miasta Biłgoraj.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Rapy znajdują się w północno-wschodniej części Biłgoraja. Sąsiadują z osiedlami Roztocze (od strony zachodniej) i Bojary (od strony północnej). Po stronie wschodniej Rapy sięgają granicy miasta.

Pod względem powierzchni jest to jedna z najmniejszych jednostek podziału administracyjnego miasta. Obszar osiedla zajmuje ok. 37,0 ha[1].

Osią urbanistyczną dzielnicy jest droga wojewódzka nr 858, nosząca miano ulicy Zamojskiej i biegnąca stąd na północny wschód, w kierunku Zamościa[2]. Północną granicę Rap wyznaczają torowiska linii kolejowych nr 65 i nr 66, biegnących równoleżnikowo, równolegle do siebie. Po stronie zachodniej (w kierunku osiedla Roztocze i centrum miasta) Rapy sięgają do ronda, na którym ulica Zamojska krzyżuje się z północną obwodnicą miasta[3].

Zabudowa dzielnicy ma charakter mieszkalny oraz przemysłowo-usługowo-magazynowy. Budownictwo mieszkaniowe to bloki (wzdłuż ulicy Zamojskiej) i domy jednorodzinne (przy ulicach bocznych)[2]. Wśród terenów przemysłowych największy obszar zajmują zakłady produkcyjne przedsiębiorstw Model Opakowania Sp. z o.o. (przemysł lekki papierniczy – produkcja opakowań z tektury)[4] i Pol-Skone Sp. z o.o. (przemysł drzewny – produkcja okien i drzwi)[5].

Organem uchwałodawczym osiedla jako jednostki pomocniczej gminy miejskiej Biłgoraj jest Rada Osiedla. Organ wykonawczy to Zarząd Osiedla[6].

Informacje historyczne[edytuj | edytuj kod]

Do XIX w. obszar dzisiejszej dzielnicy był niezagospodarowanym, zalesionym terenem, przez który przebiegał trakt łączący Biłgoraj z Zamościem. Z traktem krzyżowały się tu boczne drogi, wiodące do miejscowości Rapy Dylańskie (na północ) i Teodorówka (na południe)[7]. Obecnie po tych szlakach przebiegają droga wojewódzka nr 858 (wyżej wspomniana ulica Zamojska) oraz drogi powiatowe, łączące miasto z wymienionymi miejscowościami[8].

Od czasów I wojny światowej do początku lat 70. XX w. przez Rapy, równolegle do ulicy Zamojskiej, biegła kolej wąskotorowa łącząca Biłgoraj ze Zwierzyńcem. Zlokalizowany był tutaj także przystanek kolejowy[9].

Alejka i krzyż w miejscu zbrodni z 4 lipca 1944.

W okresie okupacji niemieckiej (1939-1944) władze niemieckie na Rapach, obok przystanku kolejowego, umieściły wytwórnię baraków wojskowych. 15 marca 1943 oddział partyzancki komunistycznej Gwardii Ludowej, dowodzony przez Andrzeja Flisa ps. Maksym, zaatakował i spalił obiekty zakładu i stacji[10]. 4 lipca 1944 w lesie na Rapach, przy drodze w kierunku Rap Dylańskich, hitlerowcy rozstrzelali i pochowali 65 polskich partyzantów, jeńców wojennych, pojmanych w trakcie Bitwy pod Osuchami. Ekshumacja zwłok nastąpiła już po wycofaniu się wojsk niemieckich, w sierpniu 1944[11]. Obecnie w miejscu zbrodni stoi się krzyż z tablicą pamiątkową[12].

 Główny artykuł: Zbrodnia na Rapach.

Po wojnie, w latach 60., 70. i 80. XX w. Rapy stały się przedmieściem o charakterze przemysłowym. Wzdłuż ulicy Zamojskiej zlokalizowane były obiekty Przedsiębiorstwa Budownictwa Kolejowo-Drogowego[13]. Wówczas też powstały istniejące do dziś bloki mieszkalne oraz wytyczono obecną sieć ulic z zabudową jednorodzinną.

W 1963 przy skrzyżowaniu ulic Zamojskiej i Edwarda Gronczewskiego (obecnej Torowej[14]) wystawiono pomnik, nawiązujący do losów tej części miasta w latach II wojny światowej. Ma on formę cokołu z orłem i krzyżem grunwaldzkim; napis na inskrypcji głosi, że jest to "miejsce uświęcone krwią patriotów narodowości polskiej, rosyjskiej i żydowskiej, którzy w latach okupacji zginęli z rąk zbrodniarzy hitlerowskich"[15].

Po transformacji ustrojowej 1989 wymienione wyżej zakłady kolejowo-drogowe przestały istnieć; z ich obiektów dziś korzystają inne, prywatne przedsiębiorstwa z różnych branż. W 1998 w zachodniej części Rap wybudowano zakłady Model Opakowania sp. z o.o.[4]; również w latach 90. XX w. swoją działalność rozpoczęło przedsiębiorstwo Pol-Skone sp. z o.o.[16]

Osiedle Rapy jako jednostkę obecnego podziału administracyjnego w sensie formalnym powołano do życia Uchwałą Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004; wówczas też wytyczono aktualnie obowiązujące granice dzielnicy[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pomiar w Geoportalu [dostęp 2018-12-10].
  2. a b Podgląd w Geoportalu [dostęp 2018-12-10].
  3. a b Rady Osiedli - Biłgoraj, www.bilgoraj.pl [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  4. a b Lokalizacja zakładów, Model Group [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  5. O Nas - POL-SKONE, www.pol-skone.pl [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  6. Uchwała Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r.
  7. Biłgoraj na Spezialkarte der osterreichisch-ungarischen Monarchie, K. u. K. Militargeographisches Institut, między 1877 a 1914.
  8. Zarząd Dróg Powiatowych w Biłgoraju – Biuletyn Informacji Publicznej – Mapa dróg powiatowych.
  9. Krzysztof Rudy, Historia kolei w Biłgoraju, Dzieje Biłgoraja. Opowieści o historii miasta [dostęp 2018-12-09] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-11].
  10. Dzieje Biłgoraja, rozdz. Wojna okupacja i ruch oporu, Markiewicz, Śladkowski, Szczygieł, Lublin 1985.
  11. Jerzy Markiewicz, Zbrodnia wojenna na Rapach, [w:] Zeszyt Osuchowski, Osuchy 2006.
  12. Miejsce egzekucji partyzantów w Rapach koło Biłgoraja : Gmina Biłgoraj, www.gminabilgoraj.pl [dostęp 2018-12-10].
  13. Rozwój Biłgoraja, Nowa Gazeta Biłgorajska, 17 kwietnia 2018 [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  14. Zmiana nazw ulic w Biłgoraju - Biłgoraj, www.bilgoraj.pl [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  15. Biłgorajskie pomniki, Nowa Gazeta Biłgorajska, 4 października 2018 [dostęp 2018-12-10] (pol.).
  16. O Nas - POL-SKONE, www.pol-skone.pl [dostęp 2018-12-10] (pol.).