Ratko Mladić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ratko Mladić
Ратко Младић
Ilustracja
Gen. Ratko Mladić w czasie rozmów w Sarajewie w 1993 roku
generał
Data i miejsce urodzenia 12 marca 1942
Božanovići, Kalinovik
Przebieg służby
Lata służby 1965–1996
Siły zbrojne Jugosłowiańska Armia Ludowa (1965 -1991), Siły Zbrojne Republiki Serbskiej (1992 - 1996)
Główne wojny i bitwy wojna w Bośni i Hercegowinie, wojna w Kosowie
Odznaczenia
Order Braterstwa i Jedności ze Srebrnym Wieńcem (Jugosławia) Order Zasług Wojennych ze Złotymi Mieczami (Jugosławia)

Ratko Mladić (serb. Ратко Младић, wym. [râtkɔ mlǎːditɕ]; ur. 12 marca 1942[1][2] w Božanovići, Kalinovik) – serbski generał, dowódca Sił Zbrojnych Republiki Serbskiej (Vojska Republike Srpske), które brały udział w działaniach wojennych podczas wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992–1995[2].

Mladić był ścigany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w Hadze[3]. Uznawany jest za odpowiedzialnego za oblężenie Sarajewa i masakrę w Srebrenicy. Rząd Stanów Zjednoczonych oferował 5 milionów dolarów za informacje o serbskim zbrodniarzu, zaś Serbia była gotowa zapłacić 10 milionów dolarów za wskazanie miejsca pobytu Mladicia[4]. Ratko Mladić został aresztowany 26 maja 2011 roku[5].

Jest postacią kontrowersyjną – dla jednych jest bohaterem narodowym, zaś dla innych zbrodniarzem wojennym[6].

Dzieciństwo[edytuj kod]

Ratko Mladić urodził się w serbskiej wiosce Božanovići, w gminie Kalinovik, na zachód od Goražde (obecnie Bośnia i Hercegowina). Wtedy tereny te były częścią Niepodległego Państwa Chorwackiego, stworzonego podczas II wojny światowej przez nazistowskiego okupanta.

Ojciec Mladicia, Neđo, był dowódcą oddziału bośniackich Serbów. Zginął w 1945 roku podczas partyzanckiego ataku na wioskę, z której pochodził Ante Pavelić[7]. Po śmierci męża, matka Mladicia pozostała bez pracy i dochodów[6].

Charakter[edytuj kod]

Według znajomych Mladicia ubóstwo miało znaczny wpływ na jego charakter[6]. Był on bardzo zdyscyplinowany, ambitny, potrafił wzbudzić w swoich kolegach z armii lojalność wobec siebie. Ljiljana Bulatović, która napisała o nim wiele książek biograficznych, stwierdziła, że Ratko Mladić ma za dużo „godności”, by dać się schwytać[6]. Uznała, że w ostateczności były generał postanowi popełnić samobójstwo, by nie dać się aresztować[6].

Komentator wojskowy pisma Vreme, M. Vasić, opisywał Mladicia jako zdolnego oficera i organizatora, który szczerze uwierzył w zachodni spisek przeciwko Serbii i prawosławiu. Opinię tę podziela Tom Judah, którego zdaniem jest możliwe, by wszystkie działania Mladicia (w odróżnieniu od współczesnych mu polityków) podjęte w czasie wojen bałkańskich były popełniane z pobudek ideologicznych[8].

Wcześniejsza kariera militarna[edytuj kod]

Mladić w wieku 15 lat dostał się do Akademii Wojskowej w Belgradzie[9]. W 1965 roku, po ukończeniu studiów, wstąpił do Związku Komunistów Jugosławii[9]. Na początku pełnienia służby wojskowej Ratko Mladić stacjonował w Macedonii[9]. Był dowódcą plutonu, batalionu, a potem korpusu. W czerwcu 1991 roku został oddelegowany do Kninu w Krajinie jako dowódca 9 Korpusu JNA w początkowej fazie wojny w Chorwacji. Tam uzyskał stopień pułkownika. Gdy przebywał w Krajinie, nastąpiła jego największa seria awansów w dotychczasowej karierze militarnej. Podczas wojny serbskie oddziały Mladicia wykazywały się szczególną przebiegłością – nosili oni cywilne ubrania, niczym się nie wyróżniając. Posługiwali się oni chorwackimi dokumentami. Dzięki odnoszonym na wojnie „sukcesom” Mladić 4 października 1991 roku otrzymał awans do stopnia generała majora. 24 kwietnia 1992 roku otrzymał awans do stopnia generała porucznika. 25 kwietnia został mianowany na stanowisku Szefa Sztabu/Zastępcą Komendanta 2-ego Okręgu Wojskowego JNA w Sarajewie. 12 maja 1992 roku został mianowany Szefem Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Republiki Serbskiej, pozostał na tym stanowisku do 22 grudnia 1996 roku. 24 czerwca 1994 roku otrzymał awans do stopnia generała pułkownika[2].

Odznaczenia[edytuj kod]

  • Order Braterstwa i Jedności ze Srebrnym Wieńcem – Jugosławia
  • Order Zasług Wojennych ze Złotymi Mieczami – Jugosławia

Awanse[2][edytuj kod]

  • pułkownik - 1991
  • generał major - 1991
  • generał porucznik - 1992
  • generał pułkownik - 1994

Wojna w byłej Jugosławii[edytuj kod]

Generał Mladić na lotnisku w Sarajewie
Oblężenie Sarajewa w 1992 roku

W maju 1992 roku o bezwzględnych działaniach Ratko Mladicia za pośrednictwem chorwackiej gazety dowiedział się ówczesny przywódca bośniackich Serbów[9]. Uznał on, że wsparcie ze strony generała pomoże przejąć inicjatywę w wojnie. Mladić powiedział korespondentowi New York Times, że przyjechał bronić swoich rodaków przed muzułmańskim rządem. Zamieszkał on w jednej z dzielnic Sarajewa, Pofalici[9]. Wkrótce dom, w którym mieszkał, został spalony.

Podczas wojny nakazał między innymi przeprowadzić oblężenie Sarajewa[9]. Miasto było bombardowane przez jego oddziały[9]. Kiedy siły bośniackie zdecydowały się na odwrót w stronę Tuzli, Mladić zaatakował je z 3 stron[9]. Według ONZ zginęło wtedy około 1000 bośniackich żołnierzy. Po kilku miesiącach od przyjazdu Ratko Mladicia siły serbskie opanowały 70% powierzchni Herceg-Bośni. Bośniaccy Serbowie dopuścili się tysięcy zbrodni wojennych[9].

24 marca 1994 roku córka Mladicia, Ana, popełniła samobójstwo[9]. Prawdopodobnie przyczyną były problemy psychiczne po przeczytaniu artykułu o ojcu, który został opublikowany w Magazynie Armii Ludowej przez Gajo Petkovicia[9].

Między 12 a 16 lipca 1995 roku miała miejsce masakra w Srebrenicy, która również była zaplanowana przez Mladicia. Jest ona uważana za największe ludobójstwo w Europie od czasów II wojny światowej. Zginęło w niej ok. 8000 cywilów.

Po wojnie Ratko Mladić i Radovan Karadžić zostali oskarżeni o bezprawne uwięzienia, morderstwa, gwałty, napaści na tle seksualnym, tortury, pobicia, rozboje i nieludzkie traktowanie ludności cywilnej, bezprawne deportacje i transfery ludności cywilnej, nielegalny ostrzał cywilów, bezprawne przywłaszczenie i grabieże majątku oraz niszczenie miejsc kultu[9].

Ścigany[edytuj kod]

Przed aresztowaniem Slobodana Miloševicia Ratko Mladić czuł się bezkarny. Był widywany w miejscach publicznych, na przykład w restauracjach czy na meczach piłkarskich[1]. Dopiero po zatrzymaniu byłego prezydenta Jugosławii generał zaczął się ukrywać. Według niektórych źródeł jego schronieniem był powojenny bunkier w Han Pijesak[1]. Mógł też szukać schronienia na terenach dzisiejszej Czarnogóry. W kwietniu 2005 roku Vuk Drašković, ówczesny minister spraw zagranicznych Serbii, stwierdził, że szef państwowej agencji bezpieczeństwa wiedział, gdzie ukrywa się Mladić. Ten uznał oskarżenia za „śmieszne”[1]. Rodzina zbrodniarza usilnie starała się o uznanie śmierci Ratko Mladicia. Twierdziła też, że od 7 lat nie miała z nim kontaktu[10]. 8 września 2010 roku serbski sąd odrzucił wniosek rodziny[11].

Zatrzymanie[edytuj kod]

Ratko Mladić został aresztowany przez serbską policję 26 maja 2011 w miejscowości Lazarevo niedaleko miasta Zrenjanin w regionie autonomicznym Wojwodina, ok. 100 km na północ od stolicy Serbii, Belgradu; informację tę potwierdził na konferencji prasowej prezydent Serbii, Boris Tadić[12]. Mladić ukrywał się pod nazwiskiem Milorad Komadić[13]. Mladić w dniu 31 maja 2011 roku został poddany ekstradycji z Serbii do Hagi, gdzie 16 maja 2012 r.[14] rozpoczął się jego proces przed trybunałem do spraw zbrodni popełnionych w czasie wojny w Jugosławii.

Przypisy

  1. a b c d BBC NEWS (ang.). BBC News. [dostęp 2010-09-08].
  2. a b c d THE INTERNATIONAL CRIMINAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA – Case No. IT-95-5/18-I, un.org, 27 maja 2017 [zarchiwizowane z adresu 2007-09-19].
  3. ICTY – TPIY :: (ang.). ICTY. [dostęp 2010-09-06].
  4. B92 – News – EUR 1mn on Mladić’s head (ang.). B92, 2007-11-12. [dostęp 2010-09-06].
  5. Serbowie złapali generała Ratko Mladicia.
  6. a b c d e Bosnia Fugitive Is Hero to Some, Butcher to Others – NYTimes.com (ang.). New York Times, 2008-08-05. [dostęp 2010-09-08].
  7. T. Judah, The Serbs, s. 231.
  8. T. Judah, The Serbs, s. 230-231.
  9. a b c d e f g h i j k l Ratko Mladic: Biography from Answers.com (ang.). Answers.com. [dostęp 2010-09-08].
  10. Ratko Mladic family files request for him to be declared dead (ang.). The Guardian, 2010-06-16. [dostęp 2010-09-08].
  11. Serbian court rejects bid to declare fugitive Ratko Mladic officially dead – 9/8/2010 11:32:42 AM (ang.). Newser.com, 2010-09-08. [dostęp 2010-09-08].
  12. Aleksandar Vasovic: Top war crimes suspect Ratko Mladic arrested in Serbia (ang.). Reuters, 26 maja 2011. [dostęp 2011-05-26].
  13. Ratko Mladić zatrzymany. „To dla nas ulga”.
  14. Bosnia’s Butcher in Court: Ratko Mladic Stands Trial for War Crimes (ang.). TIME, 16 May 2012. [dostęp 2012-05-16].

Bibliografia[edytuj kod]

  • Judah T., The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia, Yale University Press, 2009