Rawa (dopływ Brynicy)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rawa (rzeka))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: inne pojęcia o tej samej nazwie.
Rawa
Rawa w Katowicach
Rawa w Katowicach
Kontynent Europa
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Potok
Długość 19,6 km
Powierzchnia zlewni 89,8 km²
Źródło
Miejsce Ruda Śląska, staw Marcin
Współrzędne 50°15′51,0″N 19°07′44,5″E/50,264167 19,129028
Ujście
Recypient rzeka Brynica
Miejsce Sosnowiec
Współrzędne 50°17′34,0″N 18°54′59,4″E/50,292778 18,916500
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
źródło
źródło
ujście
ujście
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
źródło
źródło
ujście
ujście
Bulwary Rawy w Katowicach
Prace w Chorzowie nad skierowaniem Rawy do podziemnego kolektora

Rawapotok w dorzeczu Wisły[1]. Jest największym prawym dopływem Brynicy (która poprzez Przemszę zasila rzekę Wisłę).

Ogólna charakterystyka[edytuj]

W źródłach pojawia się po raz pierwszy w 1737. Pierwotna nazwa tej rzeki brzmiała − Roździanka[2]. Nazwa ta pochodzi od starej osady Roździeń, dziś położonej w obrębie dzielnicy Katowic Szopienice-Burowiec.

W 1893 roku stwierdzono całkowite wyginięcie ryb.[potrzebny przypis] W roku 1911 określono skład wody u ujścia do Brynicy. Przy średnim przepływie 1995 litrów na sekundę skład wynosił: 800 litrów wody naturalne, 250 ścieki komunalne, 900 ścieki przemysłowe[potrzebny przypis]. 21 kwietnia 1913 powstał Związek Rawy[3].

Bierze swój początek przy stawie Marcin w Rudzie Śląskiej. przepływa następnie przez: Świętochłowice, Chorzów (Osiedle Ruch, Klimzowiec), Katowice (Osiedle Tysiąclecia, Załęże, Śródmieście, Osiedle Roździeńskiego, Zawodzie, Szopienice-Burowiec) i na granicy miasta z Sosnowcem wpada do Brynicy, która to po 850 metrach łączy się z Czarną Przemszą. W miastach jej koryto jest często całkowicie przykryte. Rawa liczy 19,6 km długości.

Rawa jest zasilana głównie wodą deszczową oraz ściekami komunalnymi i przemysłowymi. Naturalnym dopływem Rawy jest Potok Leśny, który wpada do Rawy na wysokości Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Za dopływ Rawy uznaje się również mały potok, płynący od stawów w Załężu i wpadający do Rawy w okolicy mostu na ul. Grundmanna, blisko skrzyżowania z ul. Gliwicką.

Regulacja rzeki[edytuj]

Problem regulacji rzeki Rawy pojawiał się już w XIX wieku. Od 1895 roku do lat siedemdziesiątych XX wieku Rawa i jej zlewnia podlegała wpływom eksploatacji górniczej. Teren na którym płynęła rzeka ulegał obniżeniu, co spowodowało konieczność regulacji Rawy. Pierwszy projekt regulacji fragmentów rzeki pochodzi z 1863 roku, natomiast w 1903 roku powstał projekt regulacji całej rzeki. W 1913 roku na podstawie wydanej przez władze Prus ustawy powołano "Związek Rawa", rok później zatwierdzono projekt regulacji lecz realizację uniemożliwił wybuch I wojny światowej. W 1926 roku przystąpiono do regulacji rzeki, w latach 1928-1929 zbudowano na granicy Katowic i Chorzowa oczyszczalnię rzeczną "Klimzowiec", która obecnie czeka na kolejną modernizację. Ta pierwsza regulacja Rawy była prowadzona do 1938 roku, lecz prawidłowe warunki przepływu wody w korycie nie utrzymały się długo. Gwałtowny rozwój miast i położonych w jej zlewni zakładów przemysłowych spowodował katastrofalne, przez nikogo nie kontrolowane odprowadzanie do rzeki ścieków. W latach sześćdziesiątych XX wieku podjęto decyzję o obudowaniu i przykryciu rzeki w centrum Katowic. W efekcie zakryto rzekę na odcinku pomiędzy ulicami Sokolską a Aleją Korfantego. Prace przeprowadzono niezgodnie ze sztuką budowlaną, w efekcie czego tak wykonane przykrycie grozi zawaleniem. W 1975 roku rozpoczęto drugą regulację rzeki Rawy. Pierwszy etap tej regulacji obejmował prace od początku biegu do okolic oczyszczalni ścieków Gigablok w Szopienicach i trwał do 1993 roku. Drugi etap prac obejmował rzekę do wysokości ulicy Bankowej w Katowicach, kosztował on 154,9 mln złotych.

Do początku 2005 roku w ramach rewitalizacji rzeki Rawy wykonano następujące prace: oczyszczalnia ścieków Klimzowiec na granicy Chorzowa i Katowic – oddana w roku 1997 (przedsięwzięcie polegające na skierowaniu całej rzeki poprzez oczyszczalnię, w celu uzyskania parametrów zgodnych z obowiązującym Roporządzeniem MOŚ dotyczącym jakości ścieków oczyszczonych[4]) oraz budowa nowego koryta w Katowicach od ujścia do Brynicy w kierunku centrum miasta. Według stanu na początek 2005 r. wybudowano 2800 metrów nowego koryta. Wraz z nowym korytem budowane są kolektory ścieków komunalnych, tak więc ścieki nie będą trafiać bezpośrednio do rzeki i jej zatruwać (prace nadal trwają). Kolejnego etap wraz z oczyszczalnią ścieków Gigablok Katowice – Zawodzie realizowano w latach 2002 – 2008[5].

Od 2008 roku w miastach Świętochłowice i Chorzów do oczyszczalni ścieków Klimzowiec, rzeka została skierowana do podziemnego kolektora.

Wzdłuż rzeki w Chorzowie i w Katowicach urządzane są tzw. Bulwary Rawy. Ostatecznym celem wszystkich prac jest oczyszczenie jej wód i przywrócenie życia biologicznego.

W roku 2009 był realizowany projekt przez Europejskie Forum Studentów AEGEE Katowice przy współpracy z Centrum Dziedzictwa Przyrody – Rawa River Exporation Team – Podróż do serca Śląska[6]


Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wykaz wód płynących Polski. [dostęp 2014-11-04].
  2. Andrzej Plewako: Działalność Kuźnicy Boguckiej w Katowicach. Katowice: Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, 1985, s. 5, 6, 7.
  3. Wodociągi i kanalizacja w Chorzowie i Świętochłowicach., praca zbiorowa pod redakcją Grzegorza Grzegorka i Agnieszki Sawoczuk, wyd.: Wydawnictwo Prasa i Książka, ISBN 978-83-933665-5-2
  4. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 8 lipca 2004 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 168, poz. 1763) Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1763
  5. Katowicka Infrastruktura Wodociągowo-Kanalizacyjna Sp. z o.o
  6. Archiwum projektu

Bibliografia[edytuj]