Raymond Firth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Raymond Firth

Raymond Firth, właśc. sir. William Raymond Firth (ur. 25 marca 1901 w Auckland (Nowa Zelandia), zm. 22 lutego 2002 w Londynie) – brytyjski antropolog i etnolog pochodzący z Nowej Zelandii.

W wyniku prac etnograficznych Firtha i rzeczywistych zachowań społeczeństwa (organizacja społeczna) jest oddzielona od idealizacji zasad zachowania w szczególności społeczeństwa (struktury społecznej). Raymond Firth stworzył postać brytyjskiej antropologii ekonomicznej.

Wczesne życie i początek kariery akademickiej[edytuj]

Urodził się 25 marca 1901 roku w Tamaki (przedmieście Auckland) jako syn Wesleya Hugh Bourne Firtha (1873-1977) i Marie Elizabeth Jane Cartmill (1876-1962).

Uczył się w Auckland Grammar School, a następnie na Auckland University College, gdzie w 1921 roku ukończył studia ekonomiczne. W 1923 otrzymał dyplom z nauk społecznych. W 1924 roku rozpoczął studia doktoranckie w London School of Economics. Początkowo zamierzał zajmować się ekonomią. Po spotkaniu z Bronisławem Malinowskim zdecydował zająć się ludami Pacyfiku z punktu widzenia antropologii i ekonomii. Do spotkania doszło przypuszczalnie, kiedy Firth przebywał w Anglii jako asystent Jamesa Frazera, autora The Golden Bough. Uzyskawszy w 1927 roku doktorat, Firth podjął pracę na University of Sydney. Praca doktorska Firtha, zatytułowana Primitive Economics of the New Zealand Māori, została ogłoszona drukiem w 1929 roku.

W 1928 po raz pierwszy odwiedził Tikopię, najbardziej wysuniętą na południe Wyspę Salomona. Celem wizyty było zbadanie miejscowego polinezyjskiego społeczeństwa, pozostającego na etapie pogańskiej religii i nierozwiniętej gospodarki. Badania prowadzone przez Firtha zaowocowały 10 książkami i licznymi artykułami. Pierwszą z tych książek była opublikowana w 1936 roku We the Tikopia: A Sociological Study of Kinship in Primitive Polynesia, która nadal jest wykorzystywana jako podręcznik na kursach akademickich poświęconych Oceanii.

W 1930 roku zaczął wykładać na University of Sydney.

Po wyjeździe do Chicago z Alfredem Radcliffe-Brownem, Firthowi udało mu zdobyć tytuł profesora. Pracował jako redaktor czasopisma Oceania oraz pełnił funkcję dyrektora działu Antropologii Badań Komitetu australijskiego Narodowego Komitetu Badań Naukowych.

Po 18 miesiącach wrócił do Londynu, do School of Economics w roku 1933 do podjęcia pracy wykładowcy i został mianowany nauczycielem w 1935 roku. Wspólnie z żoną Rosemary Firth (z domu Upcott ur. 1912 w Londynie, zm. 2001). Poślubił ją 24 czerwca 1936 w Londynie w Wielkiej Brytanii). Ich jedynym synem był Hugh William Firth.

Raymond wraz z żoną stał się wybitnym antropologiem, podjął pracę w terenie Kelantan i Terengganu w Malaya w (1939-1940). W czasie II wojny światowej Firth pracował dla wywiadu brytyjskiej marynarki wojennej, głównie do pisania i edycji czterech tomów dotyczących życia na Wyspach Pacyfiku. W tym okresie Firth został w Cambridge, gdzie miał swoją LSE wojny domowej.

Firth pozostał w Szkole na następne 24 lat. Wrócił do Tikopii na badania wizyt kilka razy, chociaż w podróży i w terenie stale koncentrował się na pokrewieństwie rodzinnym i relacjach w pracy i klasy średniej w Londynie. W 1968 pracował jako profesor antropologii na Uniwersytecie na Hawajach. Następnie zwiedzał liczne miasta. Był w Kolumbii Brytyjskiej (1969), Cornell (1970), Chicago (1970-1971), Graduate School z City University of New York (1971) i UC Davis (1974). Do końca życia pozostał w Londynie, zyskując ogromną sławę wybitnego brytyjskiego antropologa.

Po emeryturę z pracy nauczyciela, Firth kontynuował swoje zainteresowania naukowe i prawo. Swoje artykuły pisał do setnego roku życia. Zmarł w Londynie na kilka tygodni przed swymi 101 urodzinami.

Wyróżnienia[edytuj]

  • 1940, Stypendium w British Academy
  • 1973, Brytyjskie tytuły szlacheckie
  • 25 września 1984, doktorat honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (jako uczeń Bronisława Malinowskiego)
  • 2001, Companion z Nowej Zelandii Orderu Zasługi
  • 2002, Otrzymał pierwszy Leverhulme Medal dla uczonego o międzynarodowej sławie

Wybrane prace[edytuj]

  • Primitive Economics of New Zealand Maori (1929)
  • We, the Tikopia: A Sociological Study of Kinship in Primitive Polynesia (1936) ​ISBN 0-8047-1202-6
  • Primitive Polynesian Economy (1939) ​ISBN 0-393-00774-X
  • The Work of the Gods in Tikopia (1940)
  • Malay Fishermen: Their Peasant Economy (1946) ​ISBN 0-393-00775-8
  • Social Change in Tikopia: Re-study of a Polynesian Community After a Generation (1959) ​ISBN 0-415-33018-1
  • History and Traditions of Tikopia' (1961)
  • Capital, Savings and Credit in Peasant Societies: Studies from Asia, Oceania, the Caribbean and Middle America (1964) ​ISBN 0-415-33015-7
  • Tikopia Ritual and Belief (1967)
  • Themes in Economic Anthropology: A General Comment (1967)
  • Rank and Religion in Tikopia: A Study in Polynesian Paganism and Conversion to Christianity (1970)

Publikacje po polsku[edytuj]

  • Społeczności ludzkie. Wstęp do antropologii społecznej, Warszawa 1965, PWN
  • Przemiany kontroli społecznej [oryg. Social Change in Tikopia, 1959, s. 299-314, 325-333], [w:] Sokolewicz Zofia (red.), Etnologia. Wybór tekstów, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, str. 299-307
  • System pokrewieństwa na przedmieściach Londynu [Two Studies in Kinship in London, 1956, s. 33-46, s. 62-63], [w:] Sokolewicz Zofia (red.), Etnologia. Wybór tekstów, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1969, str. 356-363
  • Jednostkowe symbole i publiczne reakcje, Tł. Ignacy Sieradzki [w:] Michał Głowiński (red.), Symbole i symbolika, Czytelnik, Warszawa 1990
  • Czy antropologia społeczna ma przyszłość? [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury, PWN: Warszawa 2003

Bibliografia[edytuj]