Rdzawka północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rdzawka północna
Turnagra tanagra[1]
(Schlegel, 1866)
Rdzawka północna z przodu, z tyłu rdzawka południowa (T. capensis)
Rdzawka północna z przodu, z tyłu rdzawka południowa (T. capensis)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wilgowate
Podrodzina rdzawki
Rodzaj Turnagra
Gatunek rdzawka północna
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Rdzawka północna (Turnagra tanagra) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny wilgowatych, podrodziny rdzawek. Występował na nowozelandzkiej Wyspie Północnej. Ostatni okaz odłowiono, zależnie od źródła, w 1887 lub 1902.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Hermann Schlegel w 1866 na łamach Nederlandsch Tijdschrift voor De Dierkunde. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Otagon tanagra[3]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza go w rodzaju Turnagra pod nazwą Turnagra tanagra. Niektórzy autorzy uznawali rdzawkę północną za podgatunek rdzawki południowej (T. capensis)[4]. Spreparowane okazy są przechowywane w muzeach w Cambridge, Chicago, Leiden, Liverpoolu, Filadelfii, Tring i Wellington[5][6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi około 28 cm. Rdzawki północne odróżniały się od południowych jaśniejszym upierzeniem i brakiem pasków na spodzie ciała. Głowa i grzbiet oliwkowobrązowe. Skrzydła i ogon rdzawe, na dwóch środkowych sterówkach widoczny oliwkowy nalot. Gardło białe, pierś i brzuch popielate, przy czym pierś ciemniejsza. Brzuch i pokrywy podogonowe mają żółtawy odcień. Boki ciała oliwkowobrązowe z żółtym nalotem. Dziób i nogi ciemnobrązowe, tęczówka żółta. Osobniki młodociane wyróżniały się rdzawą głową i przepaską na piersi[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rdzawki północne zasiedlały Wyspę Północną (Nowa Zelandia)[5][4][6].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Rdzawka północna jest mniej poznanym gatunkiem niż rdzawka południowa. Przyczynić się do tego mogło późne jej opisanie i niepodanie miejsca odłowienia holotypu. Większość informacji o ekologii i zachowaniu rdzawek północnych dostarczył Walter Buller (1887–1888), który w 1869 opisał rdzawkę północną (ignorując pierwszy opis Schlegela). Wiadomo, że ptaki zamieszkiwały lasy, przebywały głównie w podszycie. Żywiły się bezkręgowcami i jagodami. W. P. Mead (1950) odnotował, że rdzawki północne były ciekawskie i uległe. Wspomniał, że po zabiciu dzikiej świni przylatywały zainteresowane na miejsce, odlatywały, gdy tylko zostały zauważone, ale jeszcze kilkukrotnie powracały popatrzeć. Odzywały się płaczliwym gwizdem pio-pio, stąd angielska nazwa rdzawek (Piopio). Brak informacji o rozrodzie[6].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje rdzawkę północną za gatunek wymarły (EX, Extinct)[5]. Prawdopodobnie wymarły po 1955; jedno niepotwierdzone doniesienie pochodzi z marca 1970. Kiedy na Nową Zelandię przybyli Europejczycy, rdzawki północne były jeszcze pospolite. Wkrótce ich populacja zaczęła się przetrzebiać i ptaki te do 1892 niemal zniknęły. Ostatnie okazy pozyskano w 1887. Możliwe obserwacje miały miejsce w 1938, 1946, 1952 i 1955. Ostatnia z niepotwierdzonych obserwacji zdarzyła się w marcu 1970, kiedy to miano zaobserwować dorosłego ptaka karmiącego młode. Prawdopodobnie rdzawki północne wymarły z tych samych przyczyn, co południowe – do wymarcia przyczyniło się wylesianie wyspy oraz drapieżnictwo ze strony wprowadzonych na wyspy zdziczałych psów, kotów, szczurów i łasic[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Turnagra tanagra, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Turnagra tanagra. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Hermann Schlegel. Observations zoologiques. „Nederlandsch Tijdschrift voor De Dierkunde”. 3, s. 190, 1866. 
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Orioles, drongos & fantails. IOC World Bird List (v6.4), 22 października 2016. [dostęp 24 grudnia 2016].
  5. a b c North Island Piopio Turnagra tanagra. BirdLife International. [dostęp 24 grudnia 2016].
  6. a b c d e Julian P. Hume, Michael Walters: Extinct Birds. A&C Black, 2012, s. 230. ISBN 978-1-4081-5862-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]