Reforma systemu oświaty z 2017 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Reforma systemu oświaty z 2017 roku[1] – reforma struktury szkolnictwa, która jest realizowana w Polsce od 1 września 2017 z inicjatywy minister edukacji narodowej w rządzie Beaty Szydło Anny Zalewskiej.

Geneza reformy[edytuj | edytuj kod]

Oficjalny dokument „Program Prawa i Sprawiedliwości 2014” zawierał zapowiedź wydłużenia liceum do lat czterech, a tym samym wygaszenie gimnazjów[2]. Partia polityczna Prawo i Sprawiedliwość postuluje w swoim programie z 2014 roku m.in. powszechny i bezpłatny dostęp do edukacji przedszkolnej oraz wycofanie skutków reformy edukacji z 1999 – m.in. powrót 8-letniej szkoły podstawowej, 4-letniego liceum, 5-letniego technikum i likwidację gimnazjów[2].

Założenia reformy[edytuj | edytuj kod]

Docelowa struktura szkół[3] obejmie:

Logo „Dobra szkoła” będące znakiem marketingowym reformy oświaty
  • 8-letnią szkołę podstawową

a następnie (do wyboru):

Od roku szkolnego 2017/18 nie przeprowadza się rekrutacji do klas I dotychczasowego gimnazjum oraz zasadniczej szkoły zawodowej (przekształcanej w szkołę branżową I stopnia). 31 sierpnia 2019 roku będzie ostatnim dniem funkcjonowania tych szkół w ustroju szkolnym. Reforma zostanie przeprowadzona na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe[4] i ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe[5]. Ustawy zostały podpisane przez prezydenta Andrzeja Dudę dnia 9 stycznia 2017 roku[6][7] i opublikowane w Dzienniku Ustaw 11 stycznia 2017 roku. MEN uruchomiło pod adresem http://reformaedukacji.men.gov.pl internetowy serwis informacyjny na temat reformy.

Przygotowania[edytuj | edytuj kod]

W roku szkolnym 2016/2017 weszły w życie zmiany, które Ministerstwo Edukacji Narodowej określa następująco[8]:

  • zniesienie obowiązku szkolnego dla 6-latków
  • likwidacja sprawdzianu dla szóstoklasistów
  • ograniczenie biurokracji
  • uszczelnienie systemu dotacji dla szkół niepublicznych
  • odwołanie od wyniku egzaminu maturalnego i egzaminu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie do niezależnego Kolegium Arbitrażu Egzaminacyjnego
  • wdrożenie pilotażu szerokopasmowego internetu dla szkół
  • zmiana rozporządzenia dotyczącego sklepików szkolnych
  • uruchomienie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji
  • ujednolicenie gratyfikacji dla nauczycieli, którzy uzyskali tytuł profesora oświaty
  • wprowadzenie centralnego rejestru orzeczeń dyscyplinarnych dla nauczycieli.

Historia reformy[edytuj | edytuj kod]

27 października 2017 roku Sejm RP uchwalił ustawy o finansowaniu zadań oświatowych i o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej[9][10]. Ustawa o finansowaniu zadań oświatowych reguluje m.in. zasady finansowania szkół w Polsce oraz ma na celu uporządkowanie dotychczasowych rozwiązań w tym zakresie i wprowadzenie nowych m.in. w zakresie: dotacji przedszkolnej, dotacji podręcznikowej, dotacji z budżetów jednostek samorządu terytorialnego, subwencji oświatowej, finansowania świadczeń o charakterze socjalnym, a także w zakresie czasu pracy nauczycieli, awansu zawodowego oraz oceny pracy, uprawnień związanych z rodzicielstwem, urlopów[9]. Ustawa o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej natomiast dotyczy utworzenia oraz określenia celów i źródeł finansowania Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej, będącej publiczną siecią telekomunikacyjną, za pomocą której operator tej sieci będzie dostarczał szkołom podstawowym i ponadpodstawowym usługi szerokopasmowego dostępu do Internetu oraz usługi szeroko pojętego bezpieczeństwa sieciowego i teleinformatycznego[10]. Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej weszła w życie 13 grudnia 2017 roku[11], natomiast ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych weszła w życie 1 stycznia 2018 roku[12].

Akty prawne wprowadzające reformę[edytuj | edytuj kod]

  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996)
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2203)
  • Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2184)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356)[13]
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz.U. z 2018 r. poz. 467)

Krytyka reformy, reforma w mediach[edytuj | edytuj kod]

Zmiany w edukacji stały się obiektem krytyki w niektórych mediach. Wskazywano, że materiał wprowadzany wcześniej przez 3 lata Gimnazjum obecnie nauczany jest przez 2 ostatnie lata Szkoły Podstawowej, co naraża uczniów na nadmierny wysiłek i stres, jak również na przepełnione szkoły[14]. Wśród krytyków reformy pojawiał się też argument, że likwidacja gimnazjów to próba zniszczenia systemu wyrównania szans uczniom z mniejszych miejscowości Przed i po wprowadzeniu reformy miało miejsce wiele protestów przeciwników reformy[15]. Od początku do reformy edukacji krytycznie odnosiła się część opozycji parlamentarnej (Platforma Obywatelska, Nowoczesna, Polskie Stronnictwo Ludowe), część związków zawodowych (ZNP) i stowarzyszenie Nie dla chaosu w szkole. Krytycy sceptycznie odnosili się też do cofnięcia sześciolatków do przedszkoli, których jednym z argumentów był fakt, że w 24 krajach w Europie obowiązek szkolny jest realizowany pomiędzy 4 a 6 roku życia[16]. Założyciel i lider ruchu Kukiz’15 Paweł Kukiz zaapelował 24 kwietnia 2017 roku do prezydenta RP Andrzeja Dudy o zarządzenie referendum ws. reformy edukacji[17]. Z inicjatywą przeprowadzenia referendum wystąpił także Związek Nauczycielstwa Polskiego[17]. 20 kwietnia 2017 roku obywatelska inicjatywa referendalna promowana i popierana przez Związek Nauczycielstwa Polskiego i opozycję parlamentarną złożyła w Sejmie ponad 910,5 tys. podpisów pod obywatelskim wnioskiem o przeprowadzenie referendum ogólnokrajowego ws. reformy edukacji[17][18][19]. Wniosek o przeprowadzenie referendum został 19 lipca 2017 roku skierowany do pierwszego czytania, a 20 lipca 2017 w drugim czytaniu Sejm głównie głosami posłów klubu Prawa i Sprawiedliwości odrzucił wniosek o przeprowadzenie referendum ws. reformy systemu oświaty, które miało się odbyć 17 września 2017 roku[19]. Według sondażu CBOS z marca 2017 roku za reformą opowiadało się 57 proc. ankietowanych, przeciwko 24 proc.[18], jednocześnie na pytanie, czy zmiany w edukacji budzą nadzieje czy obawy: 34 proc. wskazało, że nadzieje, 31 proc. - że zarówno nadzieje, jak i obawy, a 27 proc., że obawy, a wśród osób wyrażających obawy jest minimalnie więcej rodziców posiadających dzieci w wieku do 18 lat (32 proc. wobec 30 proc.)[18].

Krytycy reformy edukacji zarzucają:

  • Brak podręczników

Szybkie zmiany w podstawach programowych za skutkowały tym, że na początku roku szkolnego 2017/2018 w niektórych szkołach brakowało podręczników[20]. Według minister edukacji narodowej Anny Zalewskiej odpowiedzialność za to odpowiadają dyrektorzy szkół, którzy jej zdaniem spóźniają się z zamówieniami[20]. Według Agnieszki Mallek, rzecznika wydawnictwa Nowa Era sygnały o braku podręczników mogą pojawiać się jedynie ze strony pojedynczych szkół i są spowodowane tym, że „niektóre szkoły zamawiają podręczniki dopiero we wrześniu”[20].

  • Utajnienie nazwisk twórców podstawy programowej

MEN utajnił ponad 170 nazwisk osób pracujących nad stworzeniem nowych podstaw programowych. W październiku 2016 roku na stronie Ministerstwa ujawnił jedynie, kim są liderzy zespołów roboczych. Minister Anna Zalewska twierdziła, że osoby pracujące w zespołach miały znikomy wpływ na ostateczny kształt podstaw. Pierwszy niekorzystny dla MEN wyrok zapadł we wrześniu 2017 roku. Wtedy Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do skargi fundacji Przestrzeń dla Edukacji, która podkreślała, że autorzy podstaw programowych działają w sferze publicznej, a nie prywatnej, dlatego ich nazwiska powinny być znane. Minister pomimo wyroku sądu nie ujawniła nazwisk twórców podstawy programowej, bojąc się, że będą nękani[21].

  • Osłabienie samorządu

Jeszcze w grudniu 2015 roku ustawowo wzmocniono rolę kuratorów oświaty, którzy mogą przejęć całkowitą kontrolę nad szkołami, powoływać dyrektorów i omijać decyzyjność samorządów[22].

  • Podwójny rocznik

Z powodu reformy edukacji w 2019 roku do pierwszej klasy liceum przyjdą dwa roczniki na raz, czyli łącznie 700 tys. uczniów[23]. Według Ministerstwa Edukacji Narodowej uczniowie będą funkcjonować w odrębnych oddziałach[24]. Ministerstwo przygotowało też kampanię informacyjną dla rodziców i uczniów klas ósmych oraz trzecich gimnazjów, którzy w 2019 r. będą walczyć o miejsca w szkołach średnich[24].

  • Nadrabianie programu

Według Rzecznika Praw Dziecka Marka Michalaka powołującego się na listy, jakie otrzymuje od zaniepokojonych rodziców uczniów dzieci w siódmej klasie podstawowej muszą nadrobić 3-letni program gimnazjalny w dwa lata w podstawówce[25].

  • Likwidacja „godzin karcianych"

Zostały zlikwidowane dodatkowe dwie godziny w tygodniu, w ramach których - według ZNP - zdolni uczniowie mogli liczyć na zajęcia rozwijające ich umiejętności, słabi – na lekcje wyrównawcze[26].

  • Zwolnienia nauczycieli

Według danych podanych przez prezesa Związku Nauczycielstwa Polskiego Sławomira Broniarza pierwsza fala dot. 6,5 tysięcy nauczycieli, których straciło pracę w wyniku reformy edukacji, a ponad 18,5 tysiąca ma ograniczony etat lub pracuje w kilku szkołach, albo przeszło w stan nieczynny[27].

  • Brak psychologa

Według „Gazety Wyborczej” od września szkoły nie świadczą pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom.Tysiące dzieci zostało bez wsparcia[28].

  • Brak finansowania

Według informacji podanych przez stację telewizyjną TVN24 nastąpiło obcięcie 40 % finansowania na nauczenie domowe[29].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawy wprowadzające reformę edukacji opublikowane w Dzienniku Ustaw, „Ministerstwo Edukacji Narodowej”, 12 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-24] (pol.).
  2. a b Dokumenty: Program PiS 2014, „Prawo i Sprawiedliwość - Internetowy Serwis Informacyjny”, pis.org.pl, 15 lutego 2014, s. 130.
  3. Reforma edukacji – prezentacja projektów ustaw, „Ministerstwo Edukacji Narodowej”, 16 września 2016 [dostęp 2017-01-24] (pol.).
  4. Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2017-01-24] (pol.).
  5. Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Dziennik Ustaw, dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2017-01-24] (pol.).
  6. Prezydent podpisał ustawy reformujące system oświaty, prezydent.pl, 9 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-09].
  7. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2017-01-24].
  8. https://men.gov.pl/wp-content/uploads/2016/09/16.09.2016_prezentacja_konferencja_men_prawo-oswiatowe-2.pdf.
  9. a b Druk nr 1837, sejm.gov.pl [dostęp 2017-12-30] (pol.).
  10. a b Druk nr 1851, sejm.gov.pl [dostęp 2017-12-30] (pol.).
  11. Dz.U. z 2017 r. poz. 2184
  12. Dz.U. z 2017 r. poz. 2203
  13. MEN, Ustawy wprowadzające reformę edukacji opublikowane w Dzienniku Ustaw – Dobra Szkoła – Reforma Systemu Edukacji, reformaedukacji.men.gov.pl [dostęp 2017-12-15] (pol.).
  14. Renata Kim, Anna Szulc. Kiedyś to odkręcimy. „Newsweek Polska”. 39, 2018. 
  15. http://wyborcza.pl/7,75398,21001936,protest-nauczycieli-przeciw-reformie-edukacji-manifestacja.html.
  16. https://www.tvn24.pl/raporty/6-latki-do-szkoly,761.
  17. a b c Kukiz zaapelował do prezydenta o zarządzenie referendum ws reformy edukacji, „www.gosc.pl”, 24 kwietnia 2017 [dostęp 2018-09-24].
  18. a b c Referendum edukacyjne: ZNP składa podpisy. Zalewska: To polityczna robota - Edukacja, portalsamorzadowy.pl [dostęp 2018-09-24] (pol.).
  19. a b Druk nr 1771, sejm.gov.pl [dostęp 2018-09-24] (pol.).
  20. a b c https://wiadomosci.wp.pl/brak-podrecznikow-wydawcy-wskazuja-w-czym-tkwi-problem-6162865206912641a.
  21. https://oko.press/drugi-sad-orzeka-ze-men-musi-ujawnic-nazwiska-ekspertow-ktorzy-tworzyli-nowe-podstawy-programowe/.
  22. https://www.polskieradio.pl/7/4399/Artykul/1570195,Wzmocnienie-roli-kuratora-oswiaty-Bedzie-lepiej.
  23. http://wyborcza.pl/1,75398,20424296,w-2019-r-w-i-klasie-szkoly-sredniej-spotkaja-sie-dwa-roczniki.html?disableRedirects=true.
  24. a b Co ma MEN dla podwójnego rocznika? Ulotki, plakaty i zapewnienie, że wszystko będzie dobrze, wyborcza.pl, 6 września 2018 [dostęp 2018-09-24].
  25. http://natemat.pl/220809,co-sie-dzieje-w-vii-klasach-do-rzecznika-praw-dziecka-przychodzi-wiele-skarg-od-rodzicow-12-13-latkow.
  26. http://www.portalsamorzadowy.pl/edukacja/likwidacja-godzin-karcianych-znp-apeluje-do-men-ws-zlecania-zajec-nauczycielom,84098.html.
  27. https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/reforma-edukacji-fala-zwolnien-nauczycieli,779779.html.
  28. http://wyborcza.pl/7,75398,22669317,dyslektykom-czy-uczniom-z-adhd-szkola-nie-pomaga.html.
  29. https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/mniej-pieniedzy-na-nauczanie-domowe,610240.html.