Regiment Konny Buławy Polnej Koronnej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Regimentu Konnego Buławy Polnej Koronnej. Zobacz też: Regiment Konny Buławy.
Regiment Konny
Historia
Państwo  I Rzeczpospolita
Rozformowanie 1789
Nazwa wyróżniająca Buławy Polnej Koronnej
Tradycje
Rodowód 3 Pułk Przedniej Straży Buławy Polnej Koronnej
Dowódcy
Pierwszy Stanisław Mateusz Rzewuski
Organizacja
Dyslokacja patrz: stanowiska
Rodzaj wojsk Wojska lądowe
Żołnierze regimentu BPK w 1777

Regiment Konny Buławy Polnej Koronnejoddział jazdy armii koronnej wojska I Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Sformowany z regimentu dragonii hetmana polnego koronnego Stanisława Mateusza Rzewuskiego[1] w 1717 roku uchwałą sejmu niemego jako regiment dragonii[a]. Regiment otrzymał etat liczący 500 „porcji[2], co stanowiło 343 osoby[3]. Początkowo dragonia była rodzajem piechoty, której środkiem transportu były konie. W drugiej połowie XVIII w była już traktowana jako kawaleria[3].

W 1770 roku liczył 2 oficerów, 3 podoficerów, 1 felczerów, 1 doboszy i 33 gemajnów[4]. Etat regimentu, zreformowany został w 1776 roku i początkowo ustalony na 186 osób[1]. W 1777 pułk składał się ze sztabu, lejbkompanii, kompanii: płk Podhorodeńskiego, ppłk Jeżewskiego, kpt. Bałły, kpt. Kobyłeckiego i kpt. Zagórskiego[5]. W 1778 według etatu regiment liczył 257 żołnierzy, a faktycznie posiadał 242[6].

Na mocy uchwały sejmowej z 9 lutego 1789 roku przekształcającego regimenty dragońskie w pułki przedniej straży, hetman wielki koronny wraz z Komisją Wojskową Obojga Narodów 12 lutego 1789 roku wydali rozkaz nakazujący szefowi pułku reorganizację dragonii i powiększenie chorągwi przedniej straży do 135 osób[7]. W myśl tego rozkazu na bazie regimentu konnego Buławy Polnej Koronnej sformowany został pułk 3 przedniej straży Buławy Polnej Koronnej.

Stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Regiment stacjonował w następujących miejscowościach[8]:

Żołnierze regimentu[edytuj | edytuj kod]

Szefowie regimentu[8]:
Szefem regimentu zgodnie z tradycją był każdorazowy hetman polny koronny (stąd nazwa regimentu). Wyjątek stanowi okres maj-sierpień 1792 roku, kiedy na skutek zniesienia buławy polnej funkcję tę pełnił gen. Józef Zajączek[1].

Pułkownicy[8]:

  • gen. mjr Roch Wieniawski (10 marca 1752) (1762)
  • Józef Podhorodeński (21 marca 1775) (1789)

Hierarchia regimentu[edytuj | edytuj kod]

  • regiment dragonii hetmana polnego koronnego Stanisława Mateusza Rzewuskiego (-1717) → regiment dragonii Buławy Polnej Koronnej (1717-1789) → pułk 3 przedniej straży Buławy Polnej Koronnej (1789-1794) ↘ rozformowany po powstaniu kościuszkowskim

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dragonia stanowiła w koronnej kawalerii autorament cudzoziemskiMachynia i Srzednicki 2002 ↓, s. 373
  2. referendarz koronny do 1726 → Gembarzewski 1925 ↓, s. 20

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]