Rejencja wrocławska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rejencja wrocławska w 1905
Siedziba rejencji we Wrocławiu
Nowa siedziba rejencji od lat 30. XX w.

Rejencja wrocławska (niem. Regierungsbezirk Breslau) – pruska jednostka administracyjna w środkowej części Śląska, utworzona w 1809, a zlikwidowana w 1945. W 1815 weszła w skład Prowincji Śląskiej[1]. Rejencja wrocławska była zwyczajowo nazywana "Śląskiem Średnim" (Mittelschlesien) lub rzadziej, "Śląskiem Centralnym" (Zentralschlesien).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W momencie powstania w 1809 r. w skład rejencji wszedł Górny Śląsk oraz Śląsk Środkowy, jednak ten pierwszy wydzielono w 1816 r. w odrębną jednostkę, za to do rejencji dołączono w tymże roku hrabstwo kłodzkie, a w 1820 większość powiatów rozwiązanej rejencji dzierżoniowskiej. Tak ukształtowana rejencja istniała do 1919 r., gdy niewielkie fragmenty leżące w jej północnej i północno-wschodniej części weszły w skład państwa polskiego, zreformowano też wówczas podział rejencji na powiaty i zmieniono nazwę nadrzędnej jednostki administracyjnej na Prowincję Dolnośląską. Siedzibą rejencji był gmach obecnego Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Wśród 1,95 mln mieszkańców rejencji w 1938 r. przeważali protestanci (56%) i katolicy (37%). Rejencja obejmowała wówczas obszar blisko 13 tys. km2[2].

Na rejencję złożyły się następujące powiaty:

W 1820 powiat Kluczbork przeszedł pod władzę Opola, a po rozwiązaniu rejencji dzierżoniowskiej na terenie wrocławskiej znalazły się powiaty:

W 1854 z części powiatu Kłodzko wyodrębniono powiat Nowa Ruda (Kreis Neurode). Na przełomie XIX i XX wieku zaczęły powstawać powiaty miejskie: Świdnica (1899), Brzeg (1907) i Wałbrzych (1924).

W 1932 nastąpiła komasacja niektórych okręgów: Kłodzko i Nową Rudę złączono w Kłodzko, Ząbkowice Śląskie i Ziębice w Ząbkowice Śląskie, Rychbach i Niemczę w Rychbach, Brzeg i Oławę w Brzeg-ziemski, Świdnicę i Strzegom w Świdnicę, Wołów i Ścinawę w Wołów.

1 października 1933 doszło do ponownego rozdzielenia powiatów Brzeg–ziemski i Oława.

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Powiat Nazwa polska Populacja (1939)[3]
Breslau (miasto) Wrocław 620 976
Breslau (powiat) Wrocław 102 622
Brieg (miasto) Brzeg 29 580
Brieg (powiat) Brzeg 38 596
Glatz Kłodzko 123 130
Frankenstein Ząbkowice Śląskie 75 056
Groß Wartenberg Syców 26 574
Guhrau Góra 39 028
Habelschwerdt Bystrzyca Kłodzka 55 672
Militsch Milicz 47 134
Namslau Namysłów 31 227
Neumarkt Środa Śląska 56 542
Oels Oleśnica 70 626
Ohlau Oława 52 475
Reichenbach Dzierżoniów 84 988
Schweidnitz (miasto) Świdnica 35 038
Schweidnitz (powiat) Świdnica 93 860
Strehlen Strzelin 57 458
Trebnitz Trzebnica 54 177
Waldenburg (miasto) Wałbrzych 64 128
Waldenburg (powiat) Wałbrzych 117 918
Wohlau Wołów 64 340
Razem 1 941 145

Losy rejencji po 1945[edytuj | edytuj kod]

Tereny rejencji wrocławskiej zostały po 1945 wraz z większą częścią rejencji legnickiej włączone do województwa wrocławskiego. Po 1950 powiaty Brzeg i Namysłów odeszły do województwa opolskiego.

Obecnie prawie cały obszar rejencji (poza wymienionymi powiatami) należy do województwa dolnośląskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Wrocławia, rok 2000, strona 701
  2. Encyklopedia Wrocławia, rok 2000, strona 701
  3. Preußische Provinz Schlesien (populacje pod linkami powiatów) (niem.). [dostęp 2015-04-18].