Rekin polarny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rekin polarny
Somniosus microcephalus[1]
(Bloch & Schneider, 1801)
Rekin polarny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada chrzęstnoszkieletowe
Podgromada spodouste
Nadrząd koleniokształtne
Rząd rekinokształtne
Rodzina Somniosidae
Rodzaj Somniosus
Gatunek rekin polarny
Synonimy
  • Leiodon echinatum Wood, 1846
  • Scymnus glacialis Faber, 1829
  • Scymnus gunneri Thienemann, 1828
  • Scymnus micropterus Valenciennes, 1832
  • Somniosus brevipinna Lesueur, 1818
  • Squalus borealis Scoresby, 1820
  • Squalus microcephalus Bloch & Schneider, 1801
  • Squalus norvegianus Blainville, 1825
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Rekin polarny[3] (Somniosus microcephalus) – gatunek ryby koleniokształtnej z rodziny Somniosidae. Dawniej zaliczany był do rodziny scymnowatych (Dalatiidae) i rzędu rekinokształtnych (Galeiformes).

Zasięg występowania[edytuj]

Występuje w wodach Grenlandii, Morza Północnego, północnego Atlantyku, Oceanu Arktycznego i Morza Białego. Niekiedy spotykane są bardziej na południe[4].

Cechy charakterystyczne[edytuj]

Ciało wrzecionowate, masywne, z małymi płetwami, ubarwienie grzbietu ciemne (czarne, brązowe lub szare), brzuch jaśniejszy, u niektórych osobników występują ciemne pręgi na grzbiecie i bokach. Pysk szeroki, zaokrąglony. Pięć par szczelin skrzelowych. Dwie płetwy grzbietowe, bez kolców. Brak przesłony migawkowej.

Opis[edytuj]

Największy osobnik, jaki został złapany, mierzył 6,4 m[4], ale rekiny polarne prawdopodobnie mogą dorastać do 7,3 m[5][2] (przy średniej wielkości rzędu od 4 do 5 m)[6] i osiągać masę do 2,5 tony. 1/3 masy ciała rekina polarnego stanowi wątroba. Rekin przydenny, spotykany w wodach pelagialnych, schodzący na głębokość do 1200 metrów (jednego osobnika schwytano w Zatoce Meksykańskiej na głębokości 1800 m, jest też doniesienie o rekinie polarnym na głębokości 2200 m[4]). Zimą podpływa bliżej powierzchni, latem spotykany najczęściej na głębokościach 180 do 550 m. Pływa powoli – w porównaniu do wielkości ciała najwolniej z dotąd zbadanych ryb[7] – ze średnią prędkością 1,22 km/h, (max. 2,6 km/h)[6]. Wędruje stadami. Poluje na ryby i morskie ssaki, takie jak foki[8], które przypuszczalnie chwyta, gdy te śpią w wodzie[7]. W jego żołądku znajdowano szczątki reniferów i niedźwiedzi polarnych[9].

Gatunek jajożyworodny, do 10 osobników w miocie. Rośnie powoli, w tempie nie większym niż centymetr rocznie[6]. Młode w chwili przyjścia na świat mają niewiele ponad 60 cm długości. Rekin ten miał kiedyś znaczenie gospodarcze ze względu na pozyskiwany z jego wątroby olej[potrzebny przypis]. Mięso surowe jest toksyczne ze względu na wysoką zawartość N-tlenku trimetyloaminy, dopiero ususzone, sfermentowane lub ugotowane z kilkukrotną wymianą wody nadaje się do jedzenia[6]. Inuici wyrabiali z suszonej skóry ryby materiał na buty.

Badania Nielsena i współpracowników (2016) przeprowadzone na grupie 28 samic rekina polarnego o długości ciała od 0,81 m do 5,02 m wykazały, że rekiny polarne osiągają dojrzałość płciową w wieku 156 lat (± 22 lata); największy badany przez autorów rekin polarny osiągnął wiek 392 lat (± 120 lat) i tym samym jest najstarszym znanym kręgowcem[10], podczas gdy dotychczas szacowano, że gatunek ten dożywa 200 lat. Badania wykonano za pomocą oznaczania radioizotopów pochodzących z próbnych wybuchów bomb termojądrowych[6].

Rekin polarny obecny jest w legendach i podaniach Inuitów i Aleutów[8].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Somniosus microcephalus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Somniosus microcephalus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. a b c Craig R. McClain, Meghan A. Balk, Mark C. Benfield, Trevor A. Branch, Catherine Chen, James Cosgrove, Alistair D.M. Dove, Lindsay C. Gaskins, Rebecca R. Helm, Frederick G. Hochberg, Frank B. Lee, Andrea Marshall, Steven E. McMurray, Caroline Schanche, Shane N. Stone, Andrew D. Thaler. Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna. „PeerJ”. 3: e715, 2015. DOI: 10.7717/peerj.715 (ang.). 
  5. Yves Cherel, Guy Duhamel. Antarctic jaws: cephalopod prey of sharks in Kerguelen waters. „Deep Sea Research Part I: Oceanographic Research Papers”. 51 (1), s. 17–31, 2004. DOI: 10.1016/j.dsr.2003.09.009 (ang.). 
  6. a b c d e MarcinM. Rotkiewicz MarcinM., Rekiny to najdłużej żyjące kręgowce świata. Możliwe, że dożywają nawet 500 lat [dostęp 2016-08-11].
  7. a b Yuuki Y. Watanabe, Christian Lydersen, Aaron T. Fisk, Kit M. Kovacs. The slowest fish: Swim speed and tail-beat frequency of Greenland sharks. „Journal of Experimental Marine Biology and Ecology”. 426-427, s. 5–11, 2012. DOI: 10.1016/j.jembe.2012.04.021 (ang.). 
  8. a b Skalugsuak's origins (ang.). Canadian Geographic Magazine. [dostęp 16 maja 2011].
  9. Anna Błońska: Rekiny zagrażają niedźwiedziom?. Kopalnia wiedzy. [dostęp 16 maja 2011].
  10. Julius Nielsen, Rasmus B. Hedeholm, Jan Heinemeier, Peter G. Bushnell, Jørgen S. Christiansen, Jesper Olsen, Christopher Bronk Ramsey, Richard W. Brill, Malene Simon, Kirstine F. Steffensen i John F. Steffensen. Eye lens radiocarbon reveals centuries of longevity in the Greenland shark (Somniosus microcephalus). „Science”. 353 (6300), s. 702–704, 2016. DOI: 10.1126/science.aaf1703 (ang.).