Remiz zwyczajny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Remiz zwyczajny
Remiz pendulinus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina remizy
Rodzaj Remiz
Gatunek remiz zwyczajny
Synonimy
  • Motacilla pendulinus Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • R. p. pendulinus (Linnaeus, 1758)
  • R. p. menzbieri (Zarudny, 1913)
  • R. p. caspius (Peltzam, 1870)
  • R. p. jaxarticus (Severtsov, 1873)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

Remiz zwyczajny, remiz[4] (Remiz pendulinus) – gatunek niewielkiego ptaka wędrownego z rodziny remizów (Remizidae), zamieszkujący środkową, południową i wschodnią Europę, Bliski Wschód i pas Azji Środkowej. Zimuje na południowym skraju Europy, w Azji Mniejszej, Iranie; lokalnie w Azji Środkowej na południe od stanowisk letnich. Przeloty III–IV i IX–XI.

W Polsce nieliczny ptak lęgowy[5]. W latach 2008–2012 jego liczebność szacowano na 14–34 tysięcy par[5].

Systematyka
Dawniej klasyfikowany w rodzinie sikor (Paridae), obecnie zaliczany do oddzielnej rodziny remizów (Remizidae). W Europie jest jedynym przedstawicielem tej rodziny. Od sikor różni się przede wszystkim ostro zakończonym dziobem i niezwykłą budową gniazda, niespotykaną u innych gatunków ptaków. Wyróżniono kilka podgatunków R. pendulinus[2][6]:
  • R. pendulinus pendulinus – Europa do Uralu, Kaukazu i zachodniej Turcji.
  • R. pendulinus menzbieri – południowa i wschodnia Turcja i Syria do Armenii i północno-zachodniego Iranu.
  • R. pendulinus caspius – południowo-zachodnia Rosja i północno-zachodni Kazachstan.
  • R. pendulinus jaxarticus – wschodni Ural do zachodniej Syberii i północnego Kazachstanu.
Takson R. macronyx (remiz trzcinowy[4]) zamieszkujący Środkową Azję jest obecnie zwykle wydzielany jako osobny gatunek[2][6].
Cechy gatunku
Swoim upierzeniem przypomina wąsatkę. Upierzenie biało-szare z rudawym nalotem, dziób krótki, ostry. Wierzch głowy i kark szare, przez oko szeroka czarna pręga, tułów czerwonordzawy, kuper i brzuch jaśniejszy, lotki i sterówki czarnobrązowe o jaśniejszych brzegach. Samice jaśniejsze, u młodych przez oko biegnie brązowa pręga zamiast czarnej. Jego łacińska nazwa „remiz” oznacza „rzemieślnik” – co w pełni oddaje zręczność i wytrwałość, z jaką ptak ten buduje swoje gniazdo.
Wymiary średnie
długość ciała 11 cm
rozpiętość skrzydeł 16–17,5 cm
masa ciała ok. 9 g.
Biotop
Łęgi, brzegi mniej uczęszczanych, zaniedbanych jezior i rzek, zarosłych trzcinami, krzewami i drzewami, głównie wierzbą, rzadziej bagna i torfowiska.
Gniazdo remiza
Gniazdo
Przyczepione do końca zwisającej gałązki, często nad wodą, na wysokości od 1 do 10 metrów nad jej powierzchnią.

Gniazdo jest zbudowane z włókien roślinnych i puchu (wierzby, topoli), w kształcie miękkiej, workowatej, pękatej torby z bocznym otworem wlotowym. Budowa trwa przez 3 tygodnie i bardzo często samiec przystępuje do budowy następnego tak, że w niektórych okolicach liczba gniazd przekracza liczbę samic, które składają jaja w dwóch lub więcej gniazdach.

Jaja
Wyprowadza 1–2 lęgi w roku od maja do sierpnia. Jaja w liczbie od 1–8 o wydłużonym kształcie i zupełnie białych, posiadają wymiary średnie 14–18 x 10–11,8 mm.
Wysiadywanie
Od ostatniego lub przedostatniego jaja trwa przez okres 13–14 dni. Jaja wysiaduje samica lub samiec, nigdy razem. Młode opuszczają gniazdo po ok. 20 dniach. Po tym czasie mogą jeszcze nocować w gnieździe (nawet do 3 tygodni).
Pożywienie
Owady, pająki, jesienią również nasiona trzciny.
Ochrona
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Remiz pendulinus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c Madge, S.: Eurasian Penduline-tit (Remiz pendulinus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-20].
  3. Remiz pendulinus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. a b Nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Remizidae Olphe-Galliard, 1891 - remizy - penduline tits (wersja: 2017-08-22). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-09-20].
  5. a b T. Chodkiewicz i inni. Ocena liczebności populacji ptaków lęgowych w Polsce w latach 2008–2012. „Ornis Polonica”. 56, s. 149–189, 2015. 
  6. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Waxwings and allies, tits, penduline tits (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-09-20].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Remiz pendulinus (Remiz). W: M. Gromadzki (red.).: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 8: Ptaki (część II). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 355–357. ISBN 83-86564-43-1.