Rezerwat Pokazowy Żubrów (Białowieski PN)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rezerwat Pokazowy Żubrów
Ilustracja
Żubry w zagrodzie w Rezerwacie Pokazowym Żubrów
Państwo  Polska
Mezoregion Równina Bielska
Data utworzenia 1929
Powierzchnia 27,9 ha
Położenie na mapie gminy Białowieża
Mapa konturowa gminy Białowieża, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Rezerwat Pokazowy Żubrów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Rezerwat Pokazowy Żubrów”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Rezerwat Pokazowy Żubrów”
Położenie na mapie powiatu hajnowskiego
Mapa konturowa powiatu hajnowskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rezerwat Pokazowy Żubrów”
Ziemia52°42′19″N 23°47′46″E/52,705278 23,796111
Strona internetowa

Rezerwat pokazowy żubrówzwierzyniec utworzony w okresie międzywojennym w 1929 r.; był pierwszym krokiem ku restytucji ginącego żubra. Usytuowany przy drodze wojewódzkiej nr 689 łączącej Białowieżę z Hajnówką na terenie Nadleśnictwa Zwierzynieckie w Puszczy Białowieskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po I wojnie światowej wymarły dwie ostatnie wolne populacje żubra w Puszczy Białowieskiej (1919) i na Kaukazie (1927). Krach populacji gatunku przeżyły jedynie 54 zwierzęta, w tym 39 wywodzących się bezpośrednio z populacji białowieskiej, żyjących wówczas w ogrodach zoologicznych i prywatnych kolekcjach. Dzięki potomkom tych zwierząt było możliwe rozpoczęcie prac nad restytucją gatunku. Założone w 1923 roku z inicjatywy profesora Jana Sztolcmana Międzynarodowe Towarzystwo Ochrony Żubra, którego celem było ratowanie żubra od zagłady oraz jego restytucja. Towarzystwo rozpoczęło działalność od spisu żubrów żyjących na świecie. Zarejestrowano je w Księdze Rodowodowej Żubrów, której pierwszy zeszyt ukazał się w 1932 roku w Republice Weimarskiej[2][3][4].

W dniu 19 września 1929 r. jako pierwsze przywiezione zostały do Białowieży – pochodzący z Daniiżubrobizon Kobold i pochodzący z Niemiec – samiec Borusse, mający według niektórych źródeł domieszkę krwi żubra kaukaskiego[1][5].

10 października 1929 r. przywieziono do rezerwatu dwa kolejne żubry: czystej krwi, pięcioletnią Bisertę i hybrydę Faworytę; 29 sierpnia 1930 żubrzycę Biscayę i żubrobizonkę Stolce. 28 czerwca 1931 przywieziono 20-letnie żubry: Hagena i Gatczynę (nie miały one znaczenia przy restytucji). 2 kwietnia 1935 przywieziono żubrzycę Bilmę. 17 kwietnia sprowadzono 3 letniego byka linii białowieskiej Plischa. W 1937 przyszło na świat pierwsze cielę linii białowieskiej – Polka. Rodzicami Polki byli Biscaya i Plisch. Polka padła w 1942 roku nie dając potomstwa[1].

W 1932 r. rezerwat powiększono z 22 do 59 hektarów przez dobudowanie dużej 37-hektarowej zagrody, przeznaczonej dla żubrów czystej krwi. W jednej z małych zagród umieszczono sztuki pokazowe, które turyści mogli oglądać ze specjalnej trybuny. W czasie II wojny światowej zwierzęta ocalały i na koniec 1944 roku w białowieskim rezerwacie przebywało 17 żubrów, z czego 4 linii białowieskiej i 13 białowiesko-kaukaskiej. W 1945 roku rozpoczęto budowę nowego rezerwatu żubrów. Nowy obiekt o powierzchni 123 ha graniczył ze starym. Ich łączna powierzchnia po połączeniu w 1946 r. wynosiła 203,23 ha. Nazwano go rezerwatem hodowlanym[1][5].

Obecny rezerwat o pow. 27,9 ha powstał w 1937 r., będąc początkowo miejscem restytucji tarpana leśnego. W 1951 zbudowano nowy rezerwat, bezpośrednio przylegający do pokazowego, o powierzchni 43,12 ha. Rozbudowana część stanowi zaplecze dla rezerwatu pokazowego. 1 maja 1955 r. został utworzony Ośrodek Hodowli Rzadkich Zwierząt, wchodzący w skład Białowieskiego Parku Narodowego i obejmujący rezerwaty zwierzęce oraz osadę Zwierzyniec. Po zaniechaniu prac nad restytucją tarpanów i utworzeniu w 1955 r. zagrody dla żubrów spełnia rolę obiektu turystycznego. Funkcjonowanie rezerwatu przerwał na ok. 10 lat remont kapitalny, który miał go zmodernizować i pozwolić na zwiększenie składu gatunkowego prezentowanych zwierząt. Ponownie rezerwat został udostępniony turystom w grudniu 1988 r.[5][1]

Informacje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W rezerwacie w warunkach zbliżonych do naturalnych eksponowane są żubry, koniki polskie, łosie, jelenie, sarny, dziki, żubronie (krzyżówka żubra z bydłem domowym), ryś i wilki.

Naprzeciwko wejścia do rezerwatu znajdują się kramiki z pamiątkami. Można w nich kupić wyroby artystów z regionu oraz miody z lokalnych pasiek. Rezerwat pokazowy zwiedza się spacerując wyznaczoną ścieżką, po obu stronach której rozmieszczone są wybiegi dla zwierząt. Na tablicach informacyjnych umieszczono dokładne informacje o danym gatunku i miejscu jego występowania. Przy rezerwacie rozpoczyna się ścieżka przyrodnicza Żebra Żubra[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Bajko 2004 ↓.
  2. Zdzisław Pucek: Żubr i jego ochrona w Puszczy Białowieskiej. [dostęp 2008-07-30].
  3. Jarek Tomana: zubry.com (pol.). [dostęp 2008-07-30].
  4. Historia żubra, Projekt „Kraina Żubra – Ochrona żubra w Puszczy Białowieskiej” jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Programu LIFE-Przyroda oraz przez Frankfurckie Towarzystwo Zoologiczne – Help for the threatened wildlife [dostęp 2008-07-30].
  5. a b c d Rezerwat Pokazowy Żubrów. Białowieski Park Narodowy. [dostęp 2008-07-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Bajko: Kalendarium białowieskiego żubra. Warszawa: Multico, 2004. ISBN 83-7073-403-0.
  • Piotr Bajko: Białowieża : zarys dziejów do 1950 roku. Białowieża: staraniem aut. : Białowieski Ośrodek Kultury, 2001. ISBN 83-907153-1-7.
  • Edward Więcko: Puszcza Białowieska. Warszawa: Państwowe Wydaw. Naukowe, 1984. ISBN 83-01-04597-3.
  • Elżbieta Jabłońska, Józef Popiel: Moje spotkanie z żubrami. Białowieża: [Białowieski Park Narodowy], 2004. ISBN 83-87054-72-0.
  • Zbigniew A Krasiński: Żubr : monografia przyrodnicza. Warszawa: Białowieża : Studio Fotografii Przyrodniczej „Hajstra”, 2004. ISBN 83-9-15832-4-4.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]