Rezerwat przyrody Cisowy Jar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cisowy Jar
rezerwat florystyczny[1]
Typ florystyczny;
leśny i borowy[1]
Podtyp krzewów i drzew;
lasów mieszanych nizinnych[1]
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Mezoregion Wzgórza Szeskie
Data utworzenia 1959
Akt prawny M.P. z 1959 r. nr 72, poz. 384
Powierzchnia 10,65 ha
Położenie na mapie gminy Kowale Oleckie
Mapa lokalizacyjna gminy Kowale Oleckie
Cisowy Jar
Cisowy Jar
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cisowy Jar
Cisowy Jar
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Cisowy Jar
Cisowy Jar
Położenie na mapie powiatu oleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu oleckiego
Cisowy Jar
Cisowy Jar
Ziemia54°09′30″N 22°21′01″E/54,158333 22,350278
Cis pospolity

Rezerwat przyrody Cisowy Jar utworzony został w 1959 roku na obszarze Nadleśnictwa Olecko w obrębie Kowale Oleckie[2]. Powierzchnia 10,65 ha[1] (akt powołujący podawał 9,00 ha). Utworzony został dla ochrony krańcowego stanowiska cisa (Taxus baccata) leżącego na północno-wschodniej granicy jego zasięgu. Jest to najbogatsze skupisko tego gatunku na Mazurach. Cis podlega tu ochronie od 1937 roku[3].

Teren rezerwatu to głęboki wąwóz, jeden z kilku wciętych we wzgórza zwane „Guzem” 256 metrów n.p.m. Leży on między Szeszkami a Wężewem, na zachód od stacji kolejowej Kowale Oleckie, w obrębie oddziału 305 leśnictwa Cisowo. Bogata konfiguracja tutejszego terenu powoduje występowanie maleńkich zagłębień bezodpływowych wypełnionych wodą, lokalnie zabagnionych, oraz licznych strumieni o znacznych spadkach. Strumienie te, podobnie jak woda opadowa spływająca po stromych zboczach, mogą powodować erozję gleby w miejscach nie osłoniętych roślinnością.

Cisowy Jar jest największym i najdłuższym wąwozem na terenie Wzgórz Szeskich. Jego długość wynosi 1000 m, a głębokość dochodzi do 30 m, natomiast szerokość mierzona między krawędziami sięga do 100 do 300 metrów. Zbocza wąwozu są bardzo strome. Dnem płynie strumień zasilany źródłami znajdującymi się w wielu miejscach u podnóży zbocza. W czasie suszy źródła wysychają i przepływ ustaje[3].

Typy siedliskowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie rezerwatu można wyróżnić trzy typy siedliskowe: las mieszany świeży – 0,30 ha – 2,8%, las świeży – 9,95 ha – 93,4%, las wilgotny – 0,40 ha – 3,8% zawierają one w sobie drzewostan głównie z udziałem świerka (72%), lipy (14%), brzozy (1%) w wieku od 60 do 90 lat. Inne spotykane tu gatunki drzew to: osika, wierzba, iwa, grab, klon, wiąz górski i jesion. Drzewostany rezerwatu są silnie zniekształcone, ponieważ przed 80 laty wykonano tu zrąb zupełny. Obecnie uwzględniając w szerokim stopniu cele ochronne na całym terenie rezerwatu planowane są jedynie do wykonania cięcia sanitarne oraz pielęgnacyjne pod kątem ochrony cisa. Pod osłoną drzewostanu rośnie cis. W 1965 roku stwierdzono w rezerwacie i bezpośrednim sąsiedztwie jego granic 1392 okazy, w 2003 zinwentaryzowano jedynie 36 okazów[3]. Większość to egzemplarze o wysokości 10-15 cm. Kilkanaście osiąga wysokość 2-3 m, ale są one przygłuszone przez zwarty drzewostan[3]. Największy cis jest jednak poza zasięgiem rezerwatu w oddziale 167. – jego wysokość wynosi około 7 metrów, zaś obwód 110 cm.

Występują także[edytuj | edytuj kod]

W rezerwacie stwierdzono występowanie licznych mchów – ogółem 118 gatunków w tym 17 gatunków wątrobowców i 101 gatunków mchów właściwych.

Przy wschodniej granicy rezerwatu znajdują się, ledwie już zauważalne wały ziemne, pozostałości po grodzisku z okresu kiedy ziemie te zamieszkiwali Jaćwingowie[3] z sudawskiej grupy Kymenów. Okoliczni mieszkańcy grodzisko nazywali „Stary Szaniec”.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Rezerwat przyrody Cisowy Jar. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-05-06].
  2. Rejestr rezerwatów przyrody województwa warmińsko-mazurskiego. Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie. [dostęp 2018-05-06].
  3. a b c d e Cisowy Jar. Nadleśnictwo Olecko – Lasy Państwowe. [dostęp 2018-05-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 222