Rezerwat przyrody Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Ilustracja
„Chrobry” – najstarszy cis w rezerwacie
rezerwat leśny
Typ florystyczny[1]
Podtyp krzewów i drzew[1]
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Mezoregion Wysoczyzna Świecka
Data utworzenia 1827, ponownie w 1956
Akt prawny M.P. z 1956 r. nr 59, poz. 719
Powierzchnia 113,61 ha
Powierzchnia otuliny 12,34 ha
Ochrona ścisła – 14,50 ha,
czynna – 99,11 ha
Położenie na mapie gminy Cekcyn
Mapa lokalizacyjna gminy Cekcyn
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Położenie na mapie powiatu tucholskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tucholskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego
Ziemia53°30′56″N 18°07′10″E/53,515556 18,119444

Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego – najstarszy rezerwat przyrody w Polsce i drugi pod tym względem w Europie. W roku 2017 minęło 190 lat od chwili jego założenia. Jest to największy rezerwat cisa w Polsce – 3559 okazów[2] według inwentaryzacji z roku 1991[3], w tym wiele kilkusetletnich. Położony na południowo-wschodnim krańcu Borów Tucholskich[4], obejmuje obszar lasów, łąk i zadrzewień oraz wód jeziora Mukrz[5]. Administracyjnie leży w województwie kujawsko-pomorskim, głównie na terenie gminy Cekcyn w powiecie tucholskim, jedynie niewielki fragment na południowo-wschodnim obrzeżu rezerwatu należy do gminy Lniano w powiecie świeckim[1].

„Cisy Staropolskie im. Leona Wyczółkowskiego” to rezerwat leśny zajmujący obecnie powierzchnię 113,61 ha[1]. Obszar rezerwatu w większości podlega ochronie czynnej (99,11 ha), 14,50 ha jest objęte ochroną ścisłą[1]. Rezerwat posiada niewielką otulinę o powierzchni 12,34 ha[1][6].

Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie najliczniejszego na niżu Polski stanowiska cisa pospolitego Taxus baccata[6]. Mimo ochrony rezerwatowej, prowadzone na przestrzeni wielu lat inwentaryzacje wykazują stały spadek liczebności tego gatunku[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z roku 1827 pochodzi notatka odnaleziona przez niemieckiego przyrodnika Hugo Conwentza o „surowej ochronie” uroczyska Ziesbusch w Nadleśnictwie Wierzchlas[3]. Tak wczesna ochrona odegrała znaczącą rolę, ponieważ najliczniejsze skupisko cisa na stanowisku naturalnym w Europie zostało uratowane i przetrwało do czasów obecnych.

Polskie władze administracji leśnej przejęły teren rezerwatu w 1920 roku[3]. W czasie niemieckiej okupacji oficjalnie rezerwat również podlegał ochronie[3].

Po wojnie obszar objęty został prawnie ochroną 16 lipca 1956 roku jako rezerwat przyrody o powierzchni 80,90 ha[7]. Dla podkreślenia zasług i oddania należnego hołdu Leonowi Wyczółkowskiemu, niezrównanemu odtwórcy przyrody polskiej, umiłowany przez niego „święty gaj”, ulubione miejsce pracy przez wiele lat, nazwano imieniem artysty. Powstało tu ponad 100 jego prac, w których z mistrzostwem utrwalił najokazalszego cisa nazywanego przez niego „Chrobrym”, oraz „sosny bliźniaczki”, pojedyncze drzewa, fantazyjnie powykręcane pnie cisów i inne szczegóły rezerwatu.

W 1978 roku rezerwat powiększono do 85,73 ha[8], a w 2007 roku do 116,90 ha[5]. Według najnowszego zarządzenia z 2017 roku powierzchnia rezerwatu wynosi 113,61 ha[6].

Rezerwat „Cisy Staropolskie”
Cisy01(js).jpg
Cisy02(js).jpg
Cisy03(js).jpg
Cisy04(js).jpg
Cisy05(js).jpg
Cisy06(js).jpg
Nibyjagody
Cisy11(js).jpg
„Chrobry” - najstarszy cis w rezerwacie
„Kochankowie” - cis spleciony z lipą drobnolistną


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Rezerwat przyrody Cisy Staropolskie imienia Leona Wyczółkowskiego. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-04-23].
  2. Rezerwat Cisów Staropolskich. W: wyborcza.pl [on-line]. 2017-07-13. [dostęp 2019-04-23].
  3. a b c d Informacje o rezerwacie. Towarzystwo Przyjaciół Dolnej Wisły. [dostęp 2019-04-23].
  4. a b Katarzyna Sękowska: Cisy Staropolskie w Wierzchlesie. polska.pl. [dostęp 2017-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-01-20)].
  5. a b Rozporządzenie Nr 4/2007 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 13 czerwca 2007 r. w sprawie rezerwatu przyrody „Cisów Staropolskich imienia Leona Wyczółkowskiego”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego Nr 74, poz. 1194 [on-line]. 2007-06-25. [dostęp 2019-04-23].
  6. a b c Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie rezerwatu „Cisy Staropolskie imienia Leona Wyczółkowskiego”. W: Dz. Urz. Województwa Kujawsko-Pomorskiego poz. 5365 [on-line]. 2017-12-19. [dostęp 2019-04-23].
  7. Zarządzenie Ministra Leśnictwa z dnia 18 czerwca 1956 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M.P. z 1956 r. nr 59, poz. 719)
  8. Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 10 kwietnia 1978 r. zmieniające zarządzenia w sprawie uznania za rezerwaty przyrody (M.P. z 1978 r. nr 15, poz. 53)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]