Rezerwat przyrody Kamień-Grzyb

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamień-Grzyb
Ilustracja
rezerwat przyrody nieożywionej
Typ geologiczny i glebowy[1][2]
Podtyp form tektonicznych i erozyjnych[1][2]
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Mezoregion Pogórze Wiśnickie[1]
Data utworzenia 7 kwietnia 1962
Akt prawny M.P. z 1962 r. nr 30, poz. 133
Powierzchnia 1,83 ha
Położenie na mapie gminy Nowy Wiśnicz
Mapa lokalizacyjna gminy Nowy Wiśnicz
Kamień-Grzyb
Kamień-Grzyb
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamień-Grzyb
Kamień-Grzyb
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kamień-Grzyb
Kamień-Grzyb
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bocheńskiego
Kamień-Grzyb
Kamień-Grzyb
Ziemia49°53′21″N 20°28′28″E/49,889167 20,474444

Rezerwat przyrody Kamień-Grzybrezerwat przyrody nieożywionej we wsi Połom Duży w gminie Nowy Wiśnicz, powiecie bocheńskim, województwie małopolskim[1][2]. Rok utworzenia: 1962, powierzchnia według aktu powołującego: 1,83 ha[1][2]. Znajduje się na gruntach Skarbu Państwa w zarządzie Nadleśnictwa Brzesko (leśnictwo Żegocina)[1][3].

Położony jest na północnym stoku wzgórza Bukowiec na wysokości 380 m n.p.m. w zagłębieniu terenu powstałym w wyniku erozji. Należy do obszaru Wiśnicko-Lipnickiego Parku Krajobrazowego. Rezerwat został utworzony dla zachowania fragmentu buczyny karpackiej oraz pomnika przyrody nieożywionej – skały z piaskowca istebniańskiego o kształcie grzyba, wysokości 7 m, obwodzie czapy 26 m i obwodzie trzonu 17 m. W rzeczywistości obiekt składa się z dwóch skał – druga to duży oderwany głaz, częściowo zagłębiony w podłożu.

Kamień-Grzyb powstał z tzw. fliszu karpackiego – osadu żwiru, piasku i mułu na dnie morza, przynoszonego przez rzeki. Było to ponad 60 mln lat temu. Później prądy wodne przesunęły go kilkaset kilometrów na północ, a ruchy górotwórcze wypiętrzyły je tworząc Karpaty. Skałki Kamienia-Grzyba powstały w wyniku późniejszych ruchów osuwiskowych po zboczach gór (bloki piaskowców ślizgały się po plastycznych, znajdujących się pod nimi warstwach łupków). Przewężony u dołu kształt skały, przypominający grzyba powstał wskutek tego, że w dolnej jego części występowały bardziej podatne na wietrzenie piaskowce. Również występujące na powierzchni głazów niewielkie jamki, tzw. struktury arkadowe i struktury plastrowe, to miejsca, gdzie występowały łatwiej wietrzejące piaskowce. Piaskowiec istebniański, z którego zbudowane są głazy, zawiera w swoim składzie zlepieńce utworzone z otoczaków kwarcu i innych skał, oraz cienkie warstwy łupków.

Przy skale znajduje się duża, trójkątna płyta kamienna. Na płycie oraz czapie grzyba wyryto kilka łacińskich imion i dat. Są to prawdopodobnie imiona zakonników z dawnego klasztoru Ojców Karmelitów w Nowym Wiśniczu, które wyryli zapewne w czasie wycieczki terenowej.

W rezerwacie, w ramach projektu Małopolski Szlak Geoturystyczny umieszczono tablicę informacyjną, szczegółowo opisującą z geologicznego punktu widzenia budowę głazów i mechanizm ich powstania. Tablica została opracowana przez fachowców z Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie.

Szlaki turystyczne

szlak turystyczny niebieski – niebieski: BochniaNowy Wiśnicz – rezerwat przyrody Kamień-Grzyb – Paprotna (obok Kamieni Brodzińskiego) – RajbrotŁopuszePrzełęcz RozdzieleWidoma – góra KamionnaPasierbiecka GóraTymbark.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Rejestr rezerwatów przyrody województwa małopolskiego prowadzony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie (stan na 31.12.2018 r.). [dostęp 2019-05-12].
  2. a b c d Rezerwat przyrody Kamień-Grzyb. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-05-12].
  3. Rezerwaty przyrody. Nadleśnictwo Brzesko – Lasy Państwowe. [dostęp 2019-05-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Klimaszewski. Grzyby skalne na pogórzu karpackim między Rabą a Dunajcem. „Ochrona przyrody”. nr XII, 1933. 
  • Opracowana przez AGH Kraków tablica informacyjna
  • Bocheński i Wielicki. Mapa turystyczna powiatów. Skala 1:70 000. Kraków: Małopolska Organizacja Turystyczna, 2004. ISBN 83-890007-41-X.