Rezerwat przyrody Segiet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rezerwatu przyrody. Zobacz też: inne znaczenia słowa Segiet.
Segiet
Ilustracja
Rezerwat buków Segiet w Bytomiu
rezerwat leśny
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Mezoregion Garb Tarnogórski
Data utworzenia 27 kwietnia 1953
Akt prawny M.P. z 1953 r. Nr 42, poz. 511
Powierzchnia 24,54 ha
Ochrona czynna
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
Segiet
Segiet
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Segiet
Segiet
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Segiet
Segiet
Ziemia50°24′18″N 18°50′54″E/50,405000 18,848333
Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Krajobraz pogórniczy Srebrnej Góry
Państwo  Polska
Typ kulturowy
Spełniane kryterium I, II, IV
Numer ref. 1539
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 2017
na 41. sesji

Rezerwat przyrody Segietleśny rezerwat przyrody, leżący w obrębie Garbu Tarnogórskiego, na granicy Bytomia i Tarnowskich Gór. Rezerwat położony jest w szczytowych partiach Srebrnej Góry (347 m n.p.m.), będącej jednym z wyższych wzniesień zachodniej części Garbu Tarnogórskiego. Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej[1].

Powołany został zarządzeniem Ministra Leśnictwa z dnia 27 kwietnia 1953 r. (M.P. z 1953 r. Nr 42, poz. 511). Rezerwat powołano w celu zachowania ze względów naukowych, dydaktycznych i społecznych fragmentu naturalnego lasu bukowego z domieszką świerka i jodły na obszarze dawnych wyrobisk górniczych. Jego powierzchnia wynosi 24,54 ha[1] (akt powołujący podawał 24,29 ha). Ponadto wokół rezerwatu utworzono strefę ochronną – otulinę o powierzchni 81,31 ha[1].

Podłoże obszaru rezerwatu budują głównie osady środkowego triasu: wapienie, margle oraz kruszconośne, diploporowe lub margliste dolomity. W nielicznych miejscach są one przykryte utworami czwartorzędowymi, głównie piaskami polodowcowymi.

Historia rezerwatu[edytuj | edytuj kod]

Już w 1908 roku zostały podjęte starania o utworzenie rezerwatu na Srebrnej Górze, w obrębie kompleksu leśnego, zwanego Lasem Segieckim. W czerwcu 1916 r. odbyto wizję lokalną z udziałem przyrodników, nadleśniczego i przedstawiciela hrabiego Donnersmarcka, który był właścicielem tych terenów[2]. Późniejsze wielokrotne starania o utworzenie rezerwatu, zarówno przyrodników polskich jak niemieckich, zakończone zostały powodzeniem dopiero w 1953 r. Dobrze zachowany 150-letni drzewostan bukowy z domieszką jaworu, świerka, sosny, jarzębu, w którym buki osiągają wysokość 35-40 m, jest efektem naturalnej sukcesji lasu na terenach znacznie przekształconych przez gospodarkę człowieka.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Na terenie rezerwatu reprezentowane są trzy zespoły leśne:

Flora rezerwatu składa się z (dane zbliżone) 15 gatunków drzew, 9 gatunków krzewów oraz 103 gatunków roślin zielnych i 40 gatunków mszaków. Wśród roślin zielnych występuje szereg storczykowatych: buławnik czerwony, gnieźnik leśny, kruszczyk rdzawoczerwony czy kruszczyk szerokolistny i najokazalszy z polskich storczyków – obuwik pospolity. Pozostałe chronione gatunki roślin w okolicy rezerwatu: lilia złotogłów, orlik pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, tojad dzióbaty i wawrzynek wilczełyko.

Otoczenie przyrodnicze i kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Rezerwat Segiet bezpośrednio sąsiaduje ze stanowiskiem dokumentacyjnym Blachówka będącym nieczynnym kamieniołomem dolomitu. Stare wyrobisko dolomitu, powstałe na przełomie XIX/XX wieku, zostało objęte ochroną w 1995 r. ze względu na jego wyjątkowe walory naukowe, dydaktyczne, historyczne i krajobrazowe. Strome ściany wyrobiska są siedliskiem ptactwa (również drapieżników) oraz rzadkich kserotermicznych roślin.

Z rezerwatem Segiet oraz wyrobiskiem Blachówka związane są tzw. Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie, powstałe w wyniku eksploatacji górniczej trwającej od XII do XX w. Powstałe w ten sposób sztolnie oraz szyby, chodniki, komory i wybierki, których długość wynosi ponad 300 km, stały się największym na Górnym Śląsku stanowiskiem zimowania nietoperzy. Występowanie w podziemiach gatunków nietoperzy ujętych w załączniku II dyrektywy siedliskowej stało się powodem objęcia tego terenu ochroną jako ostoja Natura 2000 Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie o powierzchni 3490,8 ha[3]. Przyrodnicy oznaczyli na tym terenie aż 10 gatunków nietoperzy, m.in. nocek duży, gacek brunatny (największe w Europie zimowisko tego nietoperza). W południowej części nieczynnego wyrobiska Blachówka, w ścianie eksploatacyjnej znajdują się otwory wlotowe, którymi nietoperze przemieszczają się z podziemi na zewnątrz, pełnią one również funkcję otworów wentylacyjnych dla systemu podziemnych korytarzy[4].

Na terenie Segietu można znaleźć liczne ślady dawnego górnictwa srebra i ołowiu takie jak: leje, zapadliska.

Zagrożenia dla Segietu, Srebrnej Góry i Lasu Segieckiego[edytuj | edytuj kod]

W najbliższym sąsiedztwie rezerwatu Segiet i wyrobiska Blachówka powstał kompleks sportowo-rekreacyjny Dolomity Sportowa Dolina (całoroczne stoki narciarskie z wyciągami i kompleksem usługowym), na potrzeby którego wykarczowano znaczne połacie Lasu Segieckiego stanowiącego ścianę ochronną dla rezerwatu. Funkcjonowanie tego obiektu w granicach obszarów chronionych nasiliło antropopresję na te obszary, kompleks sportowo-rekreacyjny organizuje liczne imprezy masowe: zloty pojazdów militarnych, rajdy quadów, aut terenowych i motorów[5]. Kolejnym zagrożeniem jest budowa osiedla ponad 30 domów jedno- i wielorodzinnych (docelowo powstanie jeszcze osiedle ponad 100 domów, pawilonu handlowego, przychodni, garaży), która pociąga za sobą dalszą wycinkę Lasu Segieckiego, wnikanie terenów zabudowanych na obszary rezerwatu. Inwestycje zagrażają występującej w sąsiednich podziemiach populacji nietoperzy, ze względu na kurczenie się bazy pokarmowej i niszczenie miejsc żerowania tych ssaków, a także możliwe zasypywanie w trakcie robót budowlanych otworów w wyrobiskach, którymi nietoperze przedostają się do podziemnych korytarzy[6][7].

Zagrożeniem jest konieczność wycinki dużej ilości chorych drzew Lasu Segieckiego stanowiącego otulinę rezerwatu przyrody Segiet. Najpoważniejsze ubytki powstaną od strony południowej rezerwatu. Leśnicy przewidują, że nastąpi nadmierne naświetlenie lasu bukowego stanowiącego drzewostan rezerwatu. W skrajnym przypadku może to doprowadzić do wymierania buczyny.

Obiekt UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Rezerwat Segiet będący fragmentem krajobrazu pogórniczego Srebrnej Góry był jednym z obiektów zgłoszonych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego na wniosek Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej do wpisu na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Wpisu na listę dokonano podczas 41. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Krakowie 9 lipca 2017 roku[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Rezerwat przyrody Segiet. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-10-16].
  2. Andrzej Czudek: Osobliwości i zabytki przyrody województwa śląskiego. T. 19. Kraków: Nakładem Państwowej Rady Ochrony Przyrody, 1929, s. 74, seria: Państwowa Rada Ochrony Przyrody.
  3. Natura 2000 – Standardowy formularz danych. Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie PLH240003. [dostęp 2018-10-16].
  4. Dzikie Życie Wrzesień 2004, Nr 9/123 2004, Podziemne królestwo przyrody (pol.). [dostęp 7 maja 2009].
  5. Dzikie Życie Wrzesień 2005, Nr 7,8/133,134 2005, Fatum nad rezerwatem (pol.). [dostęp 7 maja 2009].
  6. Ratujmy Segiet (pol.). [dostęp 7 maja 2009].
  7. Apel o zachowanie funkcji społeczno-przyrodniczych obszaru wyrobisk podolomitowych w Suchej Górze i niedopuszczenie do ich dalszej degradacji. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-24)].
  8. Katarzyna Nylec: Rezerwat Segiet na liście UNESCO. Urząd Miejski w Bytomiu, 2017-07-09. [dostęp 2017-07-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]