Rezydencja metropolitów Bukowiny i Dalmacji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rezydencja metropolitów Bukowiny i Dalmacji[a]
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Ilustracja
Państwo  Ukraina
Obwód  czerniowiecki
Typ kulturowy
Spełniane kryterium II, III, IV
Numer ref. 1330
Region[b] Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Skrzydło lewe, tzw. monasterskie, mieszczące szkołę psalmistów, muzeum, pokoje gościnne
Brama wjazdowa i prawe skrzydło z seminarium i cerkwią Trzech Świętych Hierarchów
Sala Marmurowa, dawna Synodalna

Gmach rezydencji metropolitów Bukowiny i Dalmacji w Czerniowcach – dawna siedziba prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji, jak również prawosławnego seminarium duchownego w Czerniowcach, zabytek architektury XIX-wiecznego historycyzmu wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Od 1955 siedziba uniwersytetu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kompleks rezydencji i seminarium duchownego został wzniesiony w latach 1864–1882 na miejscu poprzedniego domu metropolitalnego, dzięki staraniom metropolity Bukowiny i Dalmacji Eugeniusza. On też w 1864 położył kamień węgielny pod budowę obiektu. Autorem projektu budowli był czeski architekt, akademik architektury Josef Hlávka[1]. W 1867 rozpoczęto budowę prawego skrzydła kompleksu z seminarium duchownym i cerkwią Trzech Świętych Hierarchów[2], ukończoną w 1870[3]. W latach 1877–1880 wnętrze budynku było dekorowane przez wiedeńskiego malarza Carla Jobsta oraz miejscowego artystę Buczewskiego[2]. W związku z faktem, że w 1871 stan zdrowia Hlavki poważnie się pogorszył, prace przy rezydencji ukończyli jego współpracownik Reinecke oraz polski architekt Feliks Księżarski. W 1880 ukończono prace przy ikonostasach w cerkwi Trzech Świętych Hierarchów oraz w prywatnej kaplicy metropolitów[3]. Dwa lata później metropolita Bukowiny Sylwester wyświęcił cerkiew Trzech Świętych Hierarchów oraz domową cerkiew metropolitów[4]. Obiekt wzniesiono w całości z materiałów dostępnych na terenie Bukowiny, analogicznie postąpiono przy dekoracji wnętrz. Użyto w tym celu drewna z lasów należących do metropolii oraz pozyskiwanego na miejscu kamienia, w tym alabastru[3].

W 1945 rezydencja otrzymała status zabytku, zaś od 1955 swoją siedzibę ma w niej Czerniowiecki Uniwersytet Państwowy im. Jurija Fedkowycza (od 1991 – Narodowy)[5]. W okresie radzieckim cerkiew Trzech Świętych Hierarchów była nieczynna, jednak pracownikom uniwersytetu w Czerniowcach udało się uratować przed zniszczeniem pierwotną dekorację malarską i ikonostas świątyni. Po 1991 budowlę przywrócono do użytku liturgicznego[4].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Rezydencja metropolitów Bukowiny i Dalmacji wzniesiona została w eklektycznym stylu łączącym przede wszystkim elementy neobizantyjskie i neoromańskie[1]. W architekturze budowli wskazywane są również elementy architektury mauretańskiej, jako inspirację dla wyglądu rezydencji wskazuje się Alhambrę[3]. Wielość stylów według UNESCO jest równocześnie obrazem siły kulturalnego oddziaływania Cerkwi prawosławnej w Austro-Węgrzech oraz panującej w tym kraju tolerancji religijnej, pokazuje tożsamość Cerkwi w państwie Habsburgów[5].

Kompleks rezydencji składa się z trzech części[1]. W korpusie głównym rozmieszczone były pokoje i kancelaria metropolity, kancelaria konsystorza oraz obszerne sale przeznaczone na posiedzenia duchowieństwa metropolii Bukowiny i do przyjmowania gości[6]. Jedną z nich jest Sala Marmurowa (dawniej Synodalna) otoczona kolumnową galerią i wyłożona marmurem. Na ścianach sali znajdowały się freski przedstawiające postacie i sceny związane z prawosławiem i jego obecnością na Bukowinie, jak również galeria portretów prawosławnych metropolitów Bukowiny i Dalmacji. Nie wszystkie freski przetrwały; wiele z nich uległo zniszczeniu podczas pożaru[6] w 1942[5]. W sali znajduje się wielki żyrandol ze 120 świecami i cztery mniejsze z 32 świecami każdy[6]. W niezmienionej postaci zachowała się natomiast Sala Czerwona, dawniej przeznaczona na posiedzenia Synodu eparchii[6]. Częścią głównego korpusu rezydencji jest również prywatna cerkiew metropolity, nosząca wezwanie św. Jana Suczawskiego[6].

Prawe skrzydło rezydencji metropolity mieścił seminarium duchowne oraz Wydział Teologiczny Uniwersytetu w Czerniowcach z neobizantyjską, pięciokopułową cerkwią Trzech Świętych Hierarchów[2]. Ryzality seminarium zwieńczone są szczytami schodkowymi[2]. We wnętrzu cerkwi znajdują się malowidła przedstawiające Narodzenie Pańskie, Zmartwychwstanie Pańskie i Zstąpienie Świętego Ducha oraz wizerunku Ewangelistów[2].

W lewym skrzydle rezydencji mieściły się szkoła psalmistów, muzeum metropolitalne, pokoje gościnne, a od 1929 fabryka świec[7]. Ta część budynku potocznie nazywana była "Monasterem", gdyż twórcy budowli pierwotnie zakładali, że zamieszkają w niej mnisi służący przy metropolicie Bukowiny oraz duchowieństwo katedralnego soboru Zstąpienia Ducha Świętego w Czerniowcach. Na ich potrzeby urządzono kaplicę św. Jana Chrzciciela. Tutaj również działała pierwsza na Bukowinie drukarnia rumuńska założona przez metropolitę Sylwestra[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Чернівці – університет: колишня Резиденція Буковинських митрополитів, www.trip.cv.ua [dostęp 2016-04-11].
  2. a b c d e Andriy Kramar, СЕМІНАРСЬКИЙ КОРПУС, www.chnu.edu.ua [dostęp 2016-04-11].
  3. a b c d e http://www.monumentul.ro/pdfs/Ilie%20Luceac%2010.pdf Ilie Luceac, Două monumente de cult construite de arhitectul ceh Josef Hlavka la Cernăuți
  4. a b Andriy Kramar, ЦЕРКВА ТРЬОХ СВЯТИТЕЛІВ, www.chnu.edu.ua [dostęp 2016-04-11].
  5. a b c Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans - UNESCO World Heritage Centre, whc.unesco.org [dostęp 2016-04-11] (ang.).
  6. a b c d e Andrij Kramar, МИТРОПОЛИЧИЙ КОРПУС, www.chnu.edu.ua [dostęp 2016-04-11].
  7. Kramar Andriy, ГОСТИННИЙ КОРПУС, www.chnu.edu.ua [dostęp 2016-04-11].