Rita Hayworth

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rita Hayworth
Rita Hayworth w 1940
Rita Hayworth w 1940
Imię i nazwisko Margarita Carmen Cansino
Data i miejsce urodzenia 17 października 1918
Brooklyn, Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 14 maja 1987
Manhattan, Nowy Jork
Zawód aktorka, tancerka
Współmałżonek Edward C. Judson
(1937–1942; rozwód)
Orson Welles
(1943–1947; rozwód)
Książę Aly Khan
(1949–1953; rozwód)
Dick Haymes
(1953–1955; rozwód)
James Hill
(1958–1961; rozwód)
Lata aktywności 1931–1972

Rita Hayworth, właśc. Margarita Carmen Cansino[1] (ur. 17 października 1918 r.[2] na Brooklynie w Nowym Jorku; zm. 14 maja 1987 r.[3][4] na Manhattanie tamże) – amerykańska aktorka i tancerka pochodzenia hiszpańsko-angielsko-irlandzkiego[5].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się na Brooklynie w Nowym Jorku w rodzinie tancerzy jako córka pochodzącego z Hiszpanii Eduarda Cansino (1895–1968) i Volgi Margaret (z domu Hayworth; 1897–1945), pochodzenia angielsko-irlandzkiego[6][7].

Od roku 1932 młoda Margarita Carmen Cansino występowała wraz ze swoim ojcem, tancerzem flamenco w nocnych klubach i na pokazach tańców hiszpańskich[8]

Kariera[edytuj | edytuj kod]

W filmach zaczęła się pokazywać od roku 1935, ale nie byly to znaczące role. Jedną z ważniejszych w jej karierze stała się kracja Judy MacPherson w dramacie Howarda Hawksa Tylko aniołowie mają skrzydła (Only Angels Have Wings, 1939). Aby podreperować finanse w latach 40. dorabiała jako modelka i tak stała się znaną pin-up girl[9][10]. - Jej zdjęcie każdy żołnierz albo miał albo kojarzył. Innej opcji nie było - wspominał aktor Eli Wallach, weteran wojenny[11].

Prawdziwy sukces przyszedł w roku 1946 za sprawą tytułowej roli Gildy Mundson Farrell, nieszczęśliwej żony właściciela kasyna, która w pracowniku męża rozpoznaje dawnego ukochanego w filmie noir Charlesa Vidora Gilda. Scena, w której Hayworth śpiewa "Put the Blame on Mame" i zdejmuje rękawiczkę, przeszła do historii kina jako jedna z najbardziej erotycznych scen. Rita Hayworth została jedną z najlepiej zarabiających gwiazd w historii Hollywood, okrzyknięta uosobieniem seksu i femme fatale[12][13][14].

Kryzys przyszedł w połowie lat 50. Dalej grała, m.in. w filmach: biblijnym Salome (1953), W drodze do Cordury (1958) czy Osobne stoliki (1958), ale upodobania publiczności się zmieniły - zaczęła się moda na blondynki. Pojawiły się problemy z alkoholem. Definitywny koniec jej kariery nastąpił w 1972. Powodem była postępująca choroba Alzheimera, na którą zmarła w samotności w 1987.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

29 maja 1937 r., kiedy miała 18 lat wyszła za mąż za sprzedwacę samochodów Edwarda Charlesa Holmgrena Judsona[15], jednak 22 maja 1942 r. rozwiedli się. Potem poznała reżysera i aktora Orsona Wellesa, z którym wzięła ślub 7 września 1943 r. i miała córkę Rebeccę Welles (ur. 17 grudnia 1944). Kryzys w związku spowodowała ponoć jej niewierność, za którą Olson się zemścił. Zrealizował film noir Dama z Szanghaju (The Lady from Shanghai, 1948), do którego Hayworth ścięła swoje słynne długie, rude włosy i ufarbowała się na blond, a na dodatek zagrała podstępną Elsę Bannister. Film odniósł sukces, ale małżeństwo nie przetrwało, a kariera Hayworth zaczęła chylić się ku upadkowi. 1 grudnia 1948 małżeństwo rozpadło się przez jej zdrady. 27 maja 1949 r. poślubiła księcia Aly Khana, z którym miała córkę Yasmin Khan (ur. 26 grudnia 1949). Po dwóch latach, 26 stycznia 1953 r. jednak się rozwiodła. Z piosenakarzem Dickiem Haymesem tworzyła małżeństwo od 24 września 1953 do 12 grudnia 1955. Piątym jej mężem (od 2 lutego 1958 do 7 września 1961) był producent filmowy James Hill.

Przypisy

  1. Rita Hayworth (ang.). New World Encyclopedia. [dostęp 28-06-2015].
  2. Rita Hayworth (Actress) - Pics, Videos, Dating (ang.). spokeo.com. [dostęp 28-06-2015].
  3. Rita Hayworth, Movie Legend, Dies (ang.). The New York Times. [dostęp 28-06-2015].
  4. Rita Hayworth (ang.). TV.com. [dostęp 28-06-2015].
  5. Rita Hayworth - Movies and TV (ang.). LocateTV. [dostęp 28-06-2015].
  6. Volga Hayworth Cansino (1897 - 1945) (ang.). Find A Grave. [dostęp 28-06-2015].
  7. Volga Cansino (Haworth) (1898 - 1945) - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 28-06-2015].
  8. Rita Hayworth (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 28-06-2015].
  9. Rita Hayworth - Biography - Dancer, Film Actress, Pin-up (1918–1987) (ang.). biography.com. [dostęp 28-06-2015].
  10. LIFE With Rita Hayworth: Hollywood Legend, Pinup Icon (ang.). Time.com. [dostęp 28-06-2015].
  11. List of Eli Wallach & Rita Hayworth movies together (ang.). Gomolo.com. [dostęp 28-06-2015].
  12. Rita Hayworth in Gilda (1946) (ang.). Classic Hollywood Style. [dostęp 28-06-2015].
  13. Gilda (1946) (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 28-06-2015].
  14. Gilda is pure, undistilled Rita Hayworth (ang.). The Guardian. [dostęp 28-06-2015].
  15. Who is Edward C. Judson? (ang.). Omnilexica. [dostęp 28-06-2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]