Rościszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

50°42′50″N 16°33′0″E

- błąd

39 m

WD

50°39'N, 16°36'E

- błąd

19735 m

Odległość

1 m

Rościszów
wieś
Ilustracja
Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja (XIV-XVIII w.)
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

dzierżoniowski

Gmina

Pieszyce

Strefa numeracyjna

74

Kod pocztowy

58-250[1]

Tablice rejestracyjne

DDZ

SIMC

0984479

Położenie na mapie gminy Pieszyce
Mapa konturowa gminy Pieszyce, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rościszów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rościszów”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Rościszów”
Położenie na mapie powiatu dzierżoniowskiego
Mapa konturowa powiatu dzierżoniowskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rościszów”
Ziemia50°42′50″N 16°33′00″E/50,713889 16,550000

Rościszów (niem. Steinseifersdorf) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Pieszyce[2][3].

W latach 1973–2015 część Pieszyc[4], od 1 stycznia 2016 ponownie samodzielna wieś[5].

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego.

Rościszów ma charakter sanatoryjno-letniskowym, położony jest w Sudetach Środkowych w Górach Sowich. Rozciąga się u podnóża Wielkiej Sowy wzdłuż kotliny potoku Kłomnicy i drogi wojewódzkiej nr 383. Do połowy XX wieku było tu sanatorium. W budynkach sanatorium mieści się szpital.

W 2018 r. miejscowość jest objęta siecią publicznej komunikacji autobusowej funkcjonującej na obszarze powiatu dzierżoniowskiego, organizowanej przez Zarząd Komunikacji Miejskiej w Bielawie[6].

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Rościszów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0984433 Lasocin część wsi
0984440 Padole część wsi
0984462 Potoczek część wsi
0984485 Szczytów część wsi

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół – pod wezwaniem św. Bartłomieja z około 1392 r. został przebudowany w wieku XVIII. Obiekt jednonawowy orientowany z niewyodrębnionym w bryle prezbiterium. Wejście do wnętrza kościoła prowadzi przez dużą XIX–wieczną kruchtę i wieżę w osi kościoła. Wieża jest przysadzista, kwadratowa u podstawy, górna część ośmiokątna i zwieńczona stożkowym hełmem. Prezbiterium ze skarpami nakryte jest kolebkowym sklepieniem. Wyposażenie wnętrza jest dość bogate głównie barokowe, m.in. empora przy ścianach bocznych ołtarz główny wykonany około 1730 roku. Z tego okresu pochodzi również ambona z malowidłami przedstawiającymi ewangelistów. Wśród rzeźb z XVIII wieku wyróżnić można św. Jana Nepomucena i błogosławionego Jana Sarkandra. Ponadto zachowało się parę obrazów malowanych na szkle, płaskorzeźby Drogi Krzyżowej oraz piaskowcowe płyty nagrobne – epitafia wmurowane w ściany zewnętrzne kościoła
  • Pałac – w centrum Rościszowa z XVIII wieku – okazała budowla dwukondygnacyjna na rzucie lekko załamanego prostokąta z usytuowaną pośrodku niską wieżą zakończoną dzwonowatym hełmem, przykryta dachem mansardowym z lukarnami powiekowymi. Jest to obiekt o wyglądzie barokowo-klasycystycznym, w który w czasie budowy wkomponowano stojący tu wcześniejszy, XVII-wieczny dwór. Pałac w XIX wieku został znacznie przebudowany. Dobudowano wówczas boczne skrzydło i budowle towarzyszące. W latach 70. XX wieku przy przebudowie pałacu łącznie z bocznym skrzydłem na ośrodek wczasowy dokonano wielu zmian konstrukcyjnych które, zatarły większość cech stylowych i detali architektonicznych.
  • Park pałacowy – z ciekawymi okazami starodrzewu.
  • Park sanatoryjny – rozległy park leśny, z fontanną.
  • Pastorówka (obok domu mieszkalnego nr 73) – okazały piętrowy budynek z XVIII wieku przykryty łamanym dachem z oknami w opaskach ze skromnym portalem kamiennym, jest to zachowany fragment zespołu kościoła ewangelickiego. Kościół wzniesiony został w 1785 r. w 1861 r. dobudowano do niego wieżę. Po 1945 r. nieużytkowany popadł w ruinę i został rozebrany.
  • Zespół budynków – mieszkalnych i mieszkalno-gospodarczych, o konstrukcji drewnianej lub szachulcowej, o zróżnicowanych formach i wielkościach – od dużych zagród złożonych z kilku obiektów po małe budynki mieszkalno-gospodarcze, należą one do najbogatszych w Górach Sowich. Prawie wszystkie stare budowle zasługują na ochronę konserwatorską. Jednym z cenniejszych jest nr 51 (koło kościoła) – murowano-szachulcowy z XVIII w., przebudowany na przełomie XIX/XX w.
  • Budynek sanatorium z 1898 r. – rozczłonkowana, asymetryczna bryła 4-kondygnacyjna z widoczną z daleka wieżą. Całość ma charakter architektury secesyjnej zdobiona licznymi detalami i elementami nawiązującymi do modnego na przełomie stuleci „stylu kurortowego” jak: balkoniki, tarasy, werandy, fragmenty konstrukcji ryglowej, kamienne detale architektoniczne.
  • Ruiny piastowskiego zamku z 2 połowy XIII wieku – znajduje się na porośniętym lasem szczycie wzniesienia Grodzisko (535 m n.p.m.). Od leżącej nieco na południe wyższej Góry Zamecznej oddzielony jest przełęczą. Zbudowany został na planie trzech okręgów, z centralnym położonym na szczycie. Zasięgiem obejmuje obszar o powierzchni prawie 1,5 ha. Badania archeologiczne skoncentrowane zostały na jego najwyższej części, która nazwana została zamkiem górnym, w odróżnieniu od dwóch podzamczy. Odkryte w trakcie badań wykopaliskowych obiekty mieszkalne, urządzenia obronne, a także zbiór zabytków ruchomych, wskazuje na to, że warownia funkcjonowała w drugiej połowie XIII wieku. Wielkość założenia oraz stopień ufortyfikowania sugeruje, że było ono własnością książęcą śląskich Piastów. Powstanie zamku wiązać można z intensywną kolonizacją terenów górskich w XIII wieku i chęć zabezpieczenia południowej granicy Śląska od strony Czech. W tym wypadku wchodziłaby w grę ochrona przejścia górskiego na Przełęczy Walimskiej. Nie wiadomo z jakiego powodu zamek został opuszczony.

Sporty samochodowe[edytuj | edytuj kod]

W Rościszowie corocznie odbywają się rajdy samochodowe: Rajd Elmot i Sudecki wyścig górski.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1099 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327
  5. Dz.U. z 2015 r. poz. 2277.
  6. serwis Zarządu Komunikacji Miejskiej w Bielawie. [dostęp 2018-02-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]