Rożawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tereny zamieszkane przez Kurdów (mapa z 1986)
Tereny kontrolowane przez siły rządowe (czerwony); rebeliantów (zielony); dżihadystów ISIS (szary), Kurdów (żółty)
Umgriffe Kurdistans-pl.png

Rożawa, Zachodni Kurdystan (kurd. Rojava, Rojavaya Kurdistanê – رۆژاڤا , رۆژاڤایا کوردستانێ, ang. Rojava z kurd. Rojavazachód)[1]de facto autonomiczny region w północnej i północno-wschodniej Syrii, zamieszkały przez ok. 2,5 mln ludzi (w listopadzie 2014 wskutek napływu uchodźców, populację szacowano na 4,6 mln[2]), kontrolowany przez Kurdów[3].

Prowincja w wyniku rewolucji w listopadzie 2013 uzyskała autonomię proklamowaną oficjalnie 9 stycznia 2014. Społeczność ta jest oparta na zasadach bezpośredniej demokracji, równości płci i poszanowania praw mniejszości, deklarowanych w imieniu zamieszkujących ten obszar Kurdów, Arabów, Syryjczyków, Aramejczyków, Turkmenów, Ormian i Czeczenów[4].

Rożawa składa się z trzech kantonów (w kolejności od wschodu): Jazira, Kobanî oraz Afrin, stolicą proklamowano 21 stycznia 2014 miasto Al-Kamiszli[5].

Autonomia Rożawy nie została uznana przez rząd syryjski[6], kontrolowana przez Kurdów prowincja jest uwikłana w toczącą się w Syrii wojnę domową[7].

Kurdowie uważają obszar Rożawy za jedną z czterech części Kurdystanu, obok Północnego Kurdystanu (w południowo-wschodnej Turcji), Południowego Kurdystanu (w północnym Iraku) i Wschodniego Kurdystanu (w zachodnim Iranie)[8].

Demografia[edytuj]

Skład etniczny[edytuj]

Większość mieszkańców Rożawy stanowią Kurdowie, występują też osiedla arabskie (zwłaszcza w Kantonie Jazira). W miejscowościach Khanik i Al-Malikiyah większość stanowią Asyryjczycy, wyznający chrześcijaństwo. Pozostałe narodowości to Turkmeni, Jezydzi i Ormianie[9].

Religia[edytuj]

Większość mieszkańców Rożawy to muzułmanie, kolejną pod względem liczebności jest społeczność chrześcijańska. Inne mniejszości to zoroastrianie i jazydzi. Wielu Kurdów deklaruje laicyzm. W obszarze Rożawy panuje tolerancja religijna[10].

Języki[edytuj]

Na obszarze Rożawy używane są języki: kurdyjski, arabski, turecki (dialekt syryjsko-turkmeński), syryjsko-aramejski.

Ustrój polityczny[edytuj]

 Osobny artykuł: demokratyczny konfederalizm.

Konstytucja Rożawy[11] ustanowiła autonomię regionu, podział na 3 regiony i jego pozostanie w obrębie Syrii. Konstytucja zawiera następujące poprawki w stosunku do obowiązującego prawa syryjskiego:

  • równouprawnienie kobiet oraz zakaz poligamii
  • swobodę wyznania
  • równość wszystkich grup etnicznych
  • zakaz tortur i kary śmierci

W ramach równouprawnienia mężczyzn i kobiet zadeklarowano m.in. przynajmniej 40% reprezentację każdej z płci w rządzie[12] (zapis konstytucji Rożawy stanowi iż 60% musi stanowić którakolwiek z płci[13]).

Główne miasta[edytuj]

Proklamowaną stolicą jest największe miasto kantonu Jazira – Al-Kamiszli. Głównymi miastami pozostałych kantonów są Ajn al-Arab i Afrin.

Przypisy

  1. Barzanî xêra rojavayê Kurdistanê dixwaze (kurd.). Avesta Kurd, 15 lipca 2012. [dostęp 11 września 2015].
  2. Glavin: In Iraq and Syria, it's too little, too late (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  3. The secret garden of the Syrian Kurdistan (ang.). Newslook. [dostęp 11 września 2015].
  4. Charter of the Social Contract (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  5. Qamishli to be capital city of Jazeera Canton in Syrian Kurdistan (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  6. Fight For Kobane May Have Created A New Alliance In Syria: Kurds And The Assad Regime (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  7. Kurds regain 15km of Kobane countryside, killing dozens of IS militants (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  8. A Mountain River Has Many Bends (ang.). [dostęp 11 września 2015].
  9. Striking out on their own. Syria’s Kurds are enjoying more autonomy (ang.). The Economist. [dostęp 27 września 2015].
  10. Jane Corbin: Could Christianity be driven from Middle East? (ang.). BBC, 15 kwietnia 2015. [dostęp 27 września 2015].
  11. Aus der Kraft der eigenen Bevölkerung – Die Revolution in Rojava schreitet voran (niem.). [dostęp 12 października 2015].
  12. Western Kurdistan’s Governmental Model Comes Together (ang.). [dostęp 27 września 2015].
  13. The Constitution of the Rojava Cantons. Personal Website of Mutlu Civiroglu. [dostęp 2015-10-20].

Linki zewnętrzne[edytuj]