Rożnówka (Biłgoraj)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy w Biłgoraju. Zobacz też: inne miejsca o nazwie Rożnówka.
Rożnówka
Osiedle Biłgoraja
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat biłgorajski
Miasto Biłgoraj
Powierzchnia 3,09[1] km²
Tablice rejestracyjne LBL
Położenie na mapie Biłgoraja
Mapa konturowa Biłgoraja, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Rożnówka”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Rożnówka”
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa konturowa województwa lubelskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Rożnówka”
Położenie na mapie powiatu biłgorajskiego
Mapa konturowa powiatu biłgorajskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Rożnówka”
Ziemia50°32′05″N 22°42′06″E/50,534600 22,701700
Portal Polska

Rożnówka – jedna z 12 dzielnic, jednostka podziału administracyjnego miasta Biłgoraj.

Dane ogólne[edytuj | edytuj kod]

Rożnówka znajduje się w zachodniej części Biłgoraja. Sąsiaduje z osiedlem Bagienna (od strony północno-wschodniej), osiedlem im. Stefana Batorego (od strony wschodniej) i Puszczą Solską (od strony południowej). Po stronie zachodniej Rożnówka sięga granicy miasta.

Północną granicę obszaru osiedla wyznacza ulica Stefana Batorego; natomiast wschodnią aleja Jana Pawła II, znajdująca się w ciągu drogi wojewódzkiej nr 835[2]. Od centrum miasta oraz od większej części jego terenów zabudowanych Rożnówka jest oddzielona płynącą południkowo rzeką Białą Ładą[3].

Biorąc pod uwagę sposób użytkowania terenu, na obszarze Rożnówki należy wyróżnić[3]:

Głównymi osiami urbanistycznymi Rożnówki są trzy arterie[3], mające status dróg powiatowych i noszące miano ulic Włosiankarskiej, Zielonej, Polnej[6].

W granicach Rożnówki znajduje się szereg obiektów usługowych, w tym handlowych; ponadto zlokalizowane są tu instytucje administracyjne i samorządowe. Wśród nich można wymienić placówkę terenową Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego[7], komendę powiatową policji[8], urząd pocztowy[9] oraz jednostki oświatowe – Szkołę Podstawową Nr 4[10] i Zespół Szkół Leśnych.

Wokół obiektów szkolnych istnieją place sportowe – m.in. boiska – służące ogółowi mieszkańców najbliższej okolicy[3]. W kwartale pomiędzy ulicami Zieloną, Parkową, Janusza Korczaka i Marii Zapolskiej znajduje się zespół obiektów Wioski Dziecięcej SOS – osiedla mieszkalnego, zbudowanego dla rodzin zastępczych[11].

Przy ulicy Janusza Korczaka zlokalizowany jest kościół katolicki[12], siedziba parafii pw. Chrystusa Króla.

Organem uchwałodawczym osiedla jako jednostki pomocniczej gminy miejskiej Biłgoraj jest Rada Osiedla. Organ wykonawczy to Zarząd Osiedla[13].

Informacje historyczne[edytuj | edytuj kod]

Rożnówka do XIX w.[edytuj | edytuj kod]

Biłgoraj na austriackiej mapie topograficznej z XIX w. Rożnówka leży po południowo-zachodniej stronie miasta, łączą ją z nim dwie drogi (dzisiejsze ul. Zielona i ul. Czerwonego Krzyża). Podpisana jest jako H.H., czyli Herrenhaus (niem. pałac, dwór).

Do XVIII w. obszar dzisiejszej dzielnicy był terenem położonym poza miastem, po jego południowo-zachodniej stronie, po przeciwnej stronie Białej Łady. W połowie XVIII w., po osuszeniu podmokłych terenów nad tą rzeką, powstał tutaj folwark[14].

Rozwój Rożnówki nastąpił w pierwszej połowie XIX w. Ówczesny właściciel Biłgoraja, były szambelan królewski Stanisław Kostka Nowakowski, wzniósł tutaj swój pałac. Gmach otoczono romantycznym parkiem, w którym znajdowała się sieć rzecznych kanałów i oczek wodnych. W tej rezydencji Nowakowski organizował spotkania wzorowane na obiadach czwartkowych króla Stanisława, na które zapraszał wybitnych Polaków. Pałac otaczały kamienne pomniki, upamiętniające m.in. Jana Henryka Dąbrowskiego, Ignacego Krasickiego i Cypriana Godebskiego[15].

W 1827 w Rożnówce znajdowało się 14 domów, zamieszkanych przez 86 osób[16].

W XIX w. w tutejszym folwarku działał browar, którego roczny obrót wynosił ok. 2 tysiące rubli[16]. Powstał tutaj też młyn wodny na Białej Ładzie. Do folwarku przynależne były ponadto stawy rybne, położone po przeciwległej (tzn. wschodniej) stronie miasta[17]. Dziś, znane jako tzw. stawy Ćwikły, znajdują się one w granicach dzielnicy Piaski, przy ulicy noszącej nazwę Rożnówka Stawy.

Rożnówka w XX i XXI w.[edytuj | edytuj kod]

W latach I wojny światowej (1914-1918) nieużytkowany i zaniedbany pałac Nowakowskiego ostatecznie popadł w ruinę i został rozebrany; pozostał po nim park (obecnie Park im. Stanisława Nowakowskiego) wraz z niewielkimi elementami architektonicznymi[15].

W 1919 teren Rożnówki włączono w granice administracyjne Biłgoraja; stała się ona południowo-zachodnią dzielnicą miasta[17]. Na mapach z tego okresu Rożnówka widniała jako osiedle położone na uboczu, połączone z miastem dwiema drogami – dzisiejszymi ulicami Zieloną i Czerwonego Krzyża[18]. Był to wówczas obszar zamieszkiwany głównie przez przedstawicieli najuboższych warstw społecznych[17].

W okresie międzywojennym (1918-1939) wciąż istniejący folwark był własnością Skarbu Państwa, oddawaną przezeń w dzierżawę; natomiast młyn wodny znajdował się w rękach biłgorajskich Żydów, którzy w tym czasie znacznie go unowocześnili[17]. Zabudowa, która znajdowała się wokół tego młyna, nosiła nazwę osiedla Podemłyny (lub Podemłynie)[16].

W latach 60. XX w. rozpoczął się proces szybkiej urbanizacji obszaru Rożnówki. Powstał tutaj wtedy m.in. Zespół Szkół Leśnych oraz tyczono kolejne ulice. Obecnie istniejąca zabudowa mieszkalna najwcześniej powstała w kwartale ulicznym, ograniczonym przez ulice Polną, Janusza Korczaka, Parkową, Zieloną[potrzebny przypis]. W 1982 zbudowano kościół pw. Chrystusa Króla[19]. W 1984 oddano do użytku obiekty Wioski Dziecięcej SOS; była to pierwsza tego typu instytucja w Polsce[11].

Do lat 60. XX w. Biała Łada wokół młyna była szeroko rozlana i tworzyła znaczny akwen. W 1987 zabytkowe drewniane zabudowania młyńskie wraz z mostem i jazami zostały zniszczone przez pożar. Wydarzenie przekreśliło to plany władz miasta, które w młynie chciały utworzyć muzeum[16].

Do lat 80. XX w. Rożnówkę z centrum miasta wciąż łączyły dzisiejsze ulice Zielona i Czerwonego Krzyża. W latach 80. XX w. wybudowano jedne z głównych obecnie arterii komunikacyjnych Biłgoraja, tzn. aleję Jana Pawła II i ulicę gen. Władysława Sikorskiego. Ich powstanie przeorganizowało układ komunikacyjny tej części miasta i wpłynęło na rozwój urbanistyczny Rożnówki[potrzebny przypis].

Osiedle Rożnówka jako jednostkę podziału administracyjnego w obecnym kształcie formalnie powołano do życia Uchwałą Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pomiar w Geoportalu, 2018-12-12.
  2. a b Rady Osiedli - Biłgoraj, www.bilgoraj.pl [dostęp 2018-12-12] (pol.).
  3. a b c d Podgląd w Geoportalu, 2018-12-16.
  4. a b c Pomiar w Geoportalu, 2018-12-16.
  5. Urząd Miasta Biłgoraj - Biuletyn Informacji Publicznej - Studium, Plany miejscowe [dostęp 2018-12-16].
  6. Zarząd Dróg Powiatowych w Biłgoraju – Biuletyn Informacji Publicznej – Mapa dróg powiatowych.
  7. https://www.krus.gov.pl/krus/struktura/oript/oript-tabela-z-danymi/pt-w-bilgoraju/ [dostęp 2018-10-15].
  8. KPP Biłgoraj [dostęp 2018-10-15].
  9. Wyszukiwarka placówek Poczty Polskiej [dostęp 2018-10-15].
  10. Kontakt, Szkoła podstawowa numer 4 w Biłgoraju [dostęp 2018-12-16].
  11. a b Wioska Dziecięca SOS - Urząd Miasta w Biłgoraju
  12. Informacje, Parafia Chrystusa Króla w Biłgoraju [dostęp 2018-12-16] (pol.).
  13. Uchwała Rady Miasta w Biłgoraju z dnia 25 sierpnia 2004 r.
  14. Układ przestrzenny miasta, [w:] Jerzy Markiewicz, Ryszard Szczygieł, Wiesław Śladkowski, Dzieje Biłgoraja, Wydawnictwo Lubelskie, 1985.
  15. a b Informacje o pałacu i parku w serwisie Biłgoraj - strona miasta [dostęp 2018-12-19]
  16. a b c d Biłgoraj - Miejsca, www.bilgoraj.lbl.pl [dostęp 2018-12-19].
  17. a b c d Po odzyskaniu niepodległości [w:] Jerzy Markiewicz, Ryszard Szczygieł, Wiesław Śladkowski, Dzieje Biłgoraja, Wydawnictwo Lubelskie, 1985.
  18. Mapa topograficzna 1:100000, pas 46, słup 35. Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1938.
  19. Historia Parafii, Parafia Chrystusa Króla w Biłgoraju [dostęp 2018-12-20] (pol.).