Rożyńsk Wielki (powiat ełcki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rożyńsk Wielki
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ełcki
Gmina Prostki
Sołectwo Rożyńsk Wielki
Liczba ludności (2010) 39 rodzin
Strefa numeracyjna (+48) 87
Kod pocztowy 19-335
Tablice rejestracyjne NEL
SIMC 0765702
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Ziemia53°40′35″N 22°14′23″E/53,676389 22,239722
Strona internetowa miejscowości

Rożyńsk Wielki (niem. Gross Rosinsko) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Prostki, nad rzeką Różynką. Do 1954 r. była siedziba gminy Różyńsk Wielki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Najważniejszym zabytkiem jest neogotycki kościół z 1894 r. Był on zbudowany na miejscu starszego, drewnianego kościoła, wcześniej rozebranego. Ze starszej budowli zachował się późnorenesansowy ołtarz - obecnie znajduje się w skansenie w Olsztynku.

Historia[edytuj]

Wieś powstała w ramach kolonizacji Wielkiej Puszczy. Wcześniej był to obszar Galindii. Wieś ziemiańska, dobra służebne w posiadaniu drobnego rycerstwa (tak zwani wolni, ziemianie w języku staropolskim), z obowiązkiem służby rycerskiej (zbrojnej). W XV i XVI w. wieś wymieniana w dokumentach pod nazwami: Roschinsken, Rosinschker, Rosisken. Prawdopodobnie także do tej wsi odnoszą się nazwy Kusinen i Küstiwenn (wśród nazwisk wolnych, zamieszkujących tę wieś wymieniane nazwiska Kosβ i Kosch, być może od tych mieszkańców brała się ta nazwa, od nazwiska Kos powinna być więc nazywana Kosinem, Kosowem).

Osada powstała przed wojną trzynastoletnią (1454-1466). Wieś służebna lokowana przez komtura Zygfryda Flacha von Schwartzburga w 1471 r., na 60 łanach na prawie magdeburskim, z obowiązkiem dwóch służb zbrojnych. Przywilej otrzymali: bracia Maciej, Jerzy, Jan i Bartłomiej oraz synowie ich siostry Maciej, Paweł, a także jakiś Jan i Paweł. Około 1550 r. powstała w Różyńsku parafia, początkowo z uposażeniem 3 łanów, później powiększono do czterech. Do parafii należały wsie i osady, położone we wschodniej części starosta piskiego, obejmując: Rogale Wielkie, Sokoły Jeziorne, Skrodzkie, Różyńsk Mały, Nowaki, Krzywińskie, Rakowo. Później do parafii w Różyńsku włączono także wsie: Karpin, Jebramki, Bzury i Olszewo a Rakowo przeniesiono do parafii w Drygałach.

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Gross Rosinsko została w 1938 r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą Grossfreiendorf.

Parafia pw. św. Szczepana w Rożyńsku Wielkim[edytuj]

Dekanat Biała Piska - św. Antoniego Padewskiego. Parafię erygował 15 sierpnia 1982 r. Ks. Biskup Jan Obłąk, Biskup Warmiński. Od sierpnia 2005 r. funkcję proboszcza parafii pełni ks.mgr Marek Waluś. Dzięki jego inicjatywie oraz zaangażowaniu parafian prowadzony jest remont świątyni. Wymieniany jest dach na kościele, uzupełniane są elementy muru i cegły, wyremontowane zostały organy oraz wstawiane są nowe witraże. W przyszłości planuje się renowację wnętrza świątyni. Ksiądz Marek Waluś jest pomysłodawcą oraz jednym z organizatorów I Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Organowej i Kameralnej.

Do parafii należą miejscowości: Bzury, Ciernie, Czyprki, Dmusy, Dybowo, Dybówko, Guty Rożyńskie, Jebramki, Kibisy, Krzywińskie, Kurczątki, Marchewki, Nowaki, Olszewo, Rożyńsk Wielki, Sokoły Jeziorne, Taczki, Wojtele.

Odpust: św. Szczepana (26 grudnia), Wniebowstąpienie, Narodzenie NMP

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Darmochwał T., Rumiński M. J., 1996. Warmia Mazury, przewodnik. Agencja TD, Białystok
  • Grzegorz Białuński: Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Olsztyn: Towarzystwo Naukowe: Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego, 2002, s. 237. ISBN 83-87643-97-1.