Rożniawa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rožňava)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rożniawa
Rožňava
Ilustracja
Rynek
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj koszycki
Burmistrz Pavol Burdiga[1]
Powierzchnia 45,616[2] km²
Wysokość 313 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

19 706[3]
432,00 os./km²
Nr kierunkowy 058
Kod pocztowy 048 01
Tablice rejestracyjne RV
Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa lokalizacyjna kraju koszyckiego
Rożniawa
Rożniawa
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Rożniawa
Rożniawa
Ziemia48°39′23″N 20°31′59″E/48,656389 20,533056
Strona internetowa

Rożniawa (słow. Rožňava, niem. Rosenau, węg. Rozsnyó, łac. Rosnavia) – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju koszyckim. Gospodarcze i turystyczne centrum historycznego regionu Gemer.

Rożniawa leży na wysokości 318 m n.p.m. w centrum Kotliny Rożniawskiej, na pograniczu Rudaw Spiskich (od północy) i Krasu Słowacko-Węgierskiego (od południa), w dolinie rzeki Slaná. Liczy 19 706 mieszkańców (2011), powierzchnia miasta wynosi 45,62 km². Miasto dzieli się na dzielnice:

  • Nadabula
  • Rožňava (centrum)
  • Rožňavská baňa.

Rożniawa leży przy drodze krajowej nr 16 (R2, międzynarodowej E571) z Koszyc do Zwolenia. W mieście łączy się z nią droga krajowa nr 67 z Popradu. Równolegle do drogi 16 biegnie linia kolejowa z Koszyc do Łuczeńca. W Rożniawie odbija od niej na północ odnoga do miasta Dobszyna.

Okolice miasta były gęsto zasiedlone przez górników już około 1200. Pierwsza pisemna wzmianka o Rożniawie znajduje się w dokumencie z 1291 r., wystawionym przez króla Andrzeja III biskupowi ostrzyhomskiemu Ladomérowi. Nazwa miejscowości wywodzi się od nazwy wyjątkowo bogatej w surowce kopalni, zwanej Rosnoubana (węg. Rozsnyóbánya, niem. Rosenau). W 1304 r. istniał tu już kościół parafialny w miejscu, w którym stoi dzisiejsza katedra. Około 1340 r. osada nabrała charakteru miejskiego. W 1382 r. Rożniawa otrzymała od króla Ludwika I prawa miejskie, a w 1410 – uprzywilejowany status wolnego królewskiego miasta górniczego. Od 1487 r. miasto było członkiem związku wschodniosłowackich miast górniczych – Heptapolitany. W 1776 w Rożniawie erygowano biskupstwo rzymskokatolickie.

W średniowieczu Rożniawa była miastem górniczym. W Rożniawie i jej okolicach wydobywano złoto, srebro i miedź. W XVI i XVII wieku wydobycie metali załamało się na skutek podbicia przez imperium osmańskie terenów na południe od miasta oraz wskutek wojen religijnych (w 1522 r. miasto przeszło na ewangelicyzm). Wydobycie, tym razem głównie rudy żelaza, ruszyło ponownie na początku XVIII wieku i trwało do drugiej połowy XX wieku. Obecnie w mieście istnieją zakłady przemysłu spożywczego, odzieżowego i szczątkowe wydobycie surowców mineralnych.

W 1910 miasto liczyło 6,6 tys. mieszkańców, z czego 5,9 tys. Węgrów, 0,4 tys. Słowaków i 0,2 tys. Niemców. W 1991 z 18,6 tys. mieszkańców 12,3 tys. stanowili Słowacy, 5,8 tys. Węgrzy, 0,2 tys. Cyganie, 0,2 tys. Czesi.

Zabytki Rożniawy to:

  • zachowany w całości średniowieczny rynek miejski z otaczającymi go kamienicami,
  • gotycka katedra pw. Wniebowzięcia Panny Marii z końca XIII wieku,
  • renesansowa wieża strażnicza z 1654,
  • barokowy kościół jezuitów z 1687,
  • barokowo-klasycystyczna rezydencja biskupia z 1778,
  • klasycystyczny ratusz z 1711,
  • klasycystyczny kościół luterański z 1786,
  • neogotycki kościół reformowany z 1905.

W mieście od 1902 działa muzeum górnictwa.

W latach 1805–1808 do tutejszego gimnazjum uczęszczał Pavol Jozef Šafárik (1795–1861) – słowacki poeta, historyk, etnograf i słynny slawista.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-02].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-02].
  3. Slovakia: Košický kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-11-02].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]