Roald Amundsen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy odkrywcy. Zobacz też: Roald Amundsen – piłkarz.
Roald Amundsen
Ilustracja
Roald Amundsen (1913)
Imię i nazwisko przy narodzeniu Roald Engelbregt Gravning Amundsen
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1872
Borge
Data i miejsce śmierci zaginął 18 czerwca 1928
Morze Arktyczne
Zawód polarnik, odkrywca
Narodowość Norweg
Roald Amundsen signature.jpg
Odznaczenia
Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Medal za Zasługi Cywilne (Norwegia)

Roald Engelbregt Gravning Amundsen (ur. 16 lipca 1872 w Borge, ob. część miasta Fredrikstad w okręgu Østfold w Norwegii, zaginął 18 czerwca 1928 w Arktyce) – norweski badacz polarny, pierwszy zdobywca bieguna południowego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Doświadczenie zdobył uczestnicząc w wyprawach arktycznych i antarktycznych innych badaczy. M.in. był drugim oficerem na statku Belgica[1] podczas Belgijskiej Wyprawy Antarktycznej, trwającej w latach 1897–1899 (dokonano wówczas pierwszego udanego zimowania w rejonie Antarktydy).

W latach 1903–1906 Amundsen jako pierwszy przebył drogę łączącą Ocean Atlantycki i Spokojny tzw. Przejściem Północno-Zachodnim, prowadzącym przez Ocean Arktyczny wzdłuż północnego wybrzeża Kanady. W 1910 roku planował wyprawę na biegun północny. Gdy okazało się, że jako pierwszy dotarł tam Amerykanin Robert Peary, Amundsen zmienił plan i postanowił zdobyć drugi z biegunów. Wyprawa ta była wyścigiem z ekspedycją brytyjską, której przewodził porucznik Robert Falcon Scott. Amundsen dotarł do bieguna południowego jako pierwszy, 14 grudnia 1911 roku, a Scott miesiąc później – 17 stycznia 1912 roku (zarówno Scott, jak i pozostali uczestnicy wyprawy brytyjskiej zginęli w drodze powrotnej). Norweska wyprawa na biegun odbyła się na statku „Fram” użyczonym Amundsenowi przez rodaka Fridtjofa Nansena.

W 1926 roku wspólnie z pilotem Umberto Nobile i Lincolnem Ellsworthem dokonał pionierskiego przelotu nad biegunem północnym na włoskim sterowcu, oznaczonym symbolem N-1, a przez Amundsena nazwanym „Norge”.

Amundsen przepadł bez wieści w roku 1928, wyruszywszy na pomoc Umberto Nobilemu, który zaginął podczas lotu sterowcem „Italia” nad Arktyką. Nobile został później odnaleziony, natomiast ciała Amundsena nie odnaleziono.

Jego nazwisko nosi część Oceanu Spokojnego, lodowiec i stacja badawcza Amundsen-Scott na Antarktydzie.

Upamiętnienie w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Od 25 października 1976 roku badacz jest patronem ulicy na terenie obecnej dzielnicy Ursynów w Warszawie[2] oraz dzielnicy Piecki-Migowo w Gdańsku. Od dnia 17 czerwca 1999 Roald Amundsen jest również patronem szkoły podstawowej w Skroniowie (gm. Jędrzejów woj. świętokrzyskie).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stephen R. Bown, The Last Viking. The Life of Roald Amundsen, Da Capo Press 2012, s. 23.
  2. Uchwała nr 28 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z 25 października 1976 roku w sprawie nadania nazw ulicom, „Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, Warszawa, 31 grudnia 1976 r., nr 23, poz. 127, s. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alina i Czesław Centkiewiczowie, Człowiek, o którego upomniało się morze (fabularyzowana biografia).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]