Robert De Niro

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: Robert De Niro Sr..
Robert De Niro
Ilustracja
Robert De Niro (2008)
Imię i nazwisko Robert Anthony De Niro Jr.
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1943
Nowy Jork
Zawód aktor, reżyser, producent filmowy
Lata aktywności od 1965
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Zasługi Republiki Włoskiej II Klasy

Robert Anthony De Niro Jr.[1] (ur. 17 sierpnia 1943 w Nowym Jorku) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, zdobywca dwóch Nagród Akademii Filmowej za role w filmach Ojciec chrzestny II (1974) i Wściekły Byk (1980), uważany za jednego z najlepszych i wszechstronnych aktorów[2][3][4][5], a także jednym z najbardziej dochodowych aktorów w historii kina; filmy z jego udziałem uzyskały przychód według witryny Box Office Mojo ponad 2,2 miliarda dolarów[6].

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Robert De Niro urodził się w Nowym Jorku jako syn Virginii Admiral, malarki, i Roberta De Niro Sr., rzeźbiarza i malarza abstrakcyjnego[7]. Jego ojciec miał włoskie i irlandzkie pochodzenie, natomiast przodkowie matki wywodzili się z Holandii, Francji i Niemiec. Włoscy pradziadkowie Roberta, Giovanni De Niro i Angelina Mercurio, wyemigrowali z Ferrazzano, zaś babka ze strony ojca, Helen O’Reilly, była prawnuczką Edwarda O’Reilly’ego, imigranta z Irlandii[8][9].

Rodzice De Niro, którzy poznali się na zajęciach malarstwa, rozwiedli się, gdy miał trzy lata. Robert dorastał na obszarze nowojorskiego Manhattanu, zwanym Małymi Włochami (ang. Little Italy), wychowywany przez matkę. Zyskując przydomki „Bobby Milk” i „Robden”, młody De Niro dołączył do ulicznego gangu, jednak jego przyszłość zdeterminował debiut sceniczny w szkolnym przedstawieniu Czarnoksiężnik z Krainy Oz, w którym wystąpił w wieku dziesięciu lat. Znajdując w sztuce sposób na zwalczenie nieśmiałości, Robert zaczął interesować się kinem, aby w wieku szesnastu lat rzucić szkołę i zająć się aktorstwem. Ucząc się pod okiem Lee Strasberga i Stelli Adler, zaczął uczęszczać do Little Red School House, a następnie High School of Music and Art (obecnie części Fiorello H. LaGuardia High School of Music & Art and Performing Arts).

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Początki kariery filmowej[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą rolą, wtedy dwudziestoletniego De Niro, był udział w filmie Wesele (The Wedding Party, 1963); jego premiera miała jednak miejsce sześć lat później. Szersza popularność przyszła z kolejną rolą, umierającego gracza baseballu w Uderzaj powoli w bęben (1973).

W 1974 wcielił się w postać młodego Don Vito Corleone w filmie Francisa Coppoli Ojciec chrzestny II[10]. Wcześniej aktor starał się o angaż w Ojcu chrzestnym, uczęszczając na przesłuchania do ról Sonny’ego Corleone, Michaela Corleone, Carlo Rizziego i Paulie’ego Gatto. Występ w Ojcu Chrzestnym II przyniósł De Niro pierwszą Nagrodę Akademii Filmowej dla najlepszego drugoplanowego aktora. Statuetkę w jego imieniu przyjął jednakże Coppola, gdyż Robert był nieobecny na ceremonii. Stał się on jednocześnie pierwszym aktorem w historii, który w filmie porozumiewał się przede wszystkim w języku innym niż angielski i otrzymał Oscara; w tym przypadku były to różne sycylijskie dialekty. De Niro i Marlon Brando, który grał Vito Corleone w pierwszej części filmu, są jedynymi aktorami w historii, którzy zdobyli Nagrody Akademii za grę tej samej postaci. Brando i De Niro wystąpili wspólnie tylko raz, w obrazie Rozgrywka z 2001.

W 1976 wystąpił w obrazie 1900, ukazującym życie we Włoszech przed wybuchem I wojny światowej, widziane oczami dwóch przyjaciół z dzieciństwa, reprezentujących dwie różne grupy hierarchii społecznej. Dwa lata później zagrał Michaela „Mike’a” Vronsky, który z dwójką przyjaciół (Christopher Walken i John Savage) trafia do wietnamskiej niewoli, w słynnym dramacie wojennym Michaela Cimino Łowca jeleni (1978)[11], za który otrzymał nominację do Nagrody Akademii Filmowej dla najlepszego aktora[12].

Współpraca ze Scorsese[edytuj | edytuj kod]

W 1973 rozpoczął owocną współpracę z Martinem Scorsese, grając w obrazie Ulice nędzy. Potem kontynuował współpracę ze Scorsese przy takich filmach jak: Taksówkarz (1976), New York, New York (1977), Wściekły Byk (1980), Król komedii (1983), Chłopcy z ferajny (1990), Przylądek strachu (1991) oraz Kasyno (1995). Scorsese i De Niro wystąpili razem w obrazie Czarna lista Hollywood (1991) i obaj użyczyli głosów postaciom z animacji Rybki z ferajny (2004).

Taksówkarz jest jednym z najważniejszych filmów w karierze De Niro; jego ikoniczna rola Travisa Bickle’a przyniosła mu sławę i sprawiła, że jego nazwisko kojarzone jest ze słynnymi słowami Bickle’a: „You talkin' to me?”, które, jak przyznał później aktor, były silnie improwizowane[13].

W kolejnym filmie Martina Scorsese, Kasyno (1995), wcielił się w rolę Sama „Ace’a” Rothsteina. Postać miała swój pierwowzór w prawdziwym życiu – Franka „Lefty’ego” Rosenthala. Kasyno było 8. filmem aktora, który reżyserował Scorsese. Pod koniec tego samego roku Robert wystąpił w dreszczowcu Gorączka, u boku swojego długoletniego przyjaciela Ala Pacino[14]. Duet wywołał duże zainteresowanie widzów, gdyż aktorzy byli często do siebie porównywani. Pacino i De Niro ponownie spotkali się na planie – dramatu kryminalnego Jona Avneta Zawodowcy (2008)[15] i biograficznym filmie kryminalnym Scorsese Irlandczyk (The Irishman, 2019))[16].

Późniejsza kariera filmowa[edytuj | edytuj kod]

De Niro w 1988 roku

De Niro jest często chwalony za osobisty wkład w swoje role: aktor przytył 27 kilogramów i uczył się boksu przed występem we Wściekłym Byku; oszlifował zęby dla Przylądku strachu; zamieszkał na jakiś czas na Sycylii przed Ojcem chrzestnym II; przez trzy miesiące pracował jako taksówkarz przed Taksówkarzem; nauczył się gry na saksofonie przed New York, New York.

Do metod aktorskich De Niro należy wykorzystywanie każdej ekstremalnej taktyki, która wydaje się konieczna, do najlepszego wcielenia się w daną rolę. Podczas filmowania Króla komedii, Robert obrzucił Jerry’ego Lewisa kilkoma antysemickimi epitetami, aby nadać autentyczności wściekłości, którą na ekranie demonstrował grany przez niego bohater[17].

W obawie, że będzie kojarzony wyłącznie z rolami gangsterów, De Niro zaczął w połowie lat 80. okazyjnie występować w komediach, a wśród nich były: Brazil (1985); Zdążyć przed północą (1988), Showtime (2002), Depresja gangstera (1999) oraz Nawrót depresji gangstera (2002), a także Poznaj mojego tatę (2000) i Poznaj moich rodziców (2004).

Inne filmy, w których na przestrzeni lat zagrał De Niro obejmują m.in.: Zakochać się (1984), Dawno temu w Ameryce (1984), Misja (1986), Harry Angel (1987), Nietykalni (1987), Chłopcy z ferajny (1990), Przebudzenia (1990), Gorączka (1995), Fan (1996), Uśpieni (1996), Fakty i akty (1997), Jackie Brown oraz Ronin (1998).

De Niro i Matt Damon na premierze Dobrego agenta w Berlinie, w lutym 2007 roku

W 1993 wystąpił w filmie Chłopięcy świat, gdzie partnerowali mu wschodzący wtedy aktorzy: Leonardo DiCaprio i Tobey Maguire. W tym samym okresie otrzymał propozycję wcielenia się w rolę Mitcha Leary’ego w Na linii ognia, jednak odrzucił ją ze względu na konflikty w terminarzu, wynikające z kręcenia Prawa Bronxu. Postać tę zagrał ostatecznie John Malkovich, otrzymując za swoją kreację nominację do Nagrody Akademii Filmowej. De Niro odniósł się do Na linii ognia (oraz Brudnego Harry’ego i Siły magnum – trzech filmów z udziałem Clinta Eastwooda) w obrazie Zawodowcy (2008).

Robert De Niro (trzeci od prawej) odbierający honory od Kennedy Center w Białym Domu (2009)

W 2004 użyczył głosu postaci Don Lino w filmie animowanym Rybki z ferajny. W tym samym roku wystąpił w komedii Poznaj moich rodziców, kontynuacji hitu kasowego Poznaj mojego tatę (2000).

De Niro otrzymał propozycję roli w filmie Infiltracja, którą jednak musiał odrzucić ze względu na prace na planie Dobrego agenta: „Naprawdę chciałem. Chciałem to zrobić, ale przygotowania do Dobrego agenta trwały tak długo, że nie miałem na nic czasu. Próbowałem wymyślić coś, aby wziąć udział w tym projekcie w trakcie prac, ale to było niemożliwe.”[18]. Robert nie tylko wystąpił w Dobrym agencie, ale również był jego reżyserem, a na planie partnerowali mu m.in.: Matt Damon, Angelina Jolie i Joe Pesci, z którym De Niro grał kilkakrotnie w przeszłości.

W 2006 przekazał swoje archiwalne kolekcje – złożone ze scenariuszy, kostiumów i rekwizytów – Harry Ransom Center w Uniwersytecie Teksańskim w Austin. 27 kwietnia 2009 roku zbiory zostały wystawione dla odwiedzających.

Po sukcesie komedii Poznaj mojego tatę (2000), gdzie zagrał postać przyszłego teścia Bena Stillera i emerytowanego ogrodnika - Jacka Byrnesa, powrócił w kontynuacji hitów kasowych - Poznaj moich rodziców (2004) i Poznaj naszą rodzinkę (2010)[19].

W filmie sensacyjnym Elita zabójców (The Killer Elite, 2011) z Jasonem Stathamem był jednym z oddziału zawodowych morderców. Za rolę Bena Whittakera, 70-letniego wdowca, zatrudnia się jako starszy stażysta w redakcji strony internetowej poświęconej modzie, w komediodramacie Nancy Meyers Praktykant (2015)[20] z Anne Hathaway otrzymał Nagroda Critics' Choice jako najlepszy aktor w komedii.

Dokonania reżyserskie[edytuj | edytuj kod]

Debiut reżyserski De Niro nastąpił wraz z filmem Prawo Bronxu w 1993 roku. Przez następnych trzynaście lat nie powracał on do tego zajęcia, aż do obrazu Dobry agent, którego reżyserii podjął się w 2006 roku.

Robert wystąpił w obu wyreżyserowanych przez siebie filmach.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

De Niro i Mariah Carey na premierze filmu Tennessee w ramach Tribeca Film Festival, w 2008 roku

De Niro, mieszkaniec Nowego Jorku, inwestował na obszarze TriBeCa, części Manhattanu, od 1989 roku. Jest współzałożycielem studia filmowego TriBeCa Productions, współwłaścicielem Nobu Hospitality (firmy zajmującej się menedżmentem luksusowych obiektów), restauracji Nobu i Tribeca Grill, hotelu The Greenwich Hotel, a także współorganizatorem Tribeca Film Festival[21].

W 1997 poślubił swoją drugą żonę, Grace Hightower, podczas ceremonii w ich posiadłości w Marbletown, w stanie Nowy Jork. Aktor jest również właścicielem rezydencji na wschodnim i zachodnim Manhattanie. Syn pary, Elliot, urodził się w 1998 roku, a córka Helen w 2011 roku.

Ze swoją pierwszą żoną, Diahnne Abbott, aktor ma syna Raphaela, byłego aktora, a obecnie agenta nieruchomości w Nowym Jorku[22]. De Niro zaadoptował również córkę Abbott z wcześniejszego związku, Drenę. Poza tym, jest ojcem bliźniaków, Juliana Henry’ego i Aarona Kendricka (narodzonych w wyniku zapłodnienia in vitro przez surogatkę w 1995).

Robert De Niro z żoną, Grace Hightower, podczas Tribeca Film Festival w 2008 roku

W lutym 1998, podczas kręcenia jednego z filmów we Francji, De Niro był przez dziewięć godzin przesłuchiwany przez miejscową policję w sprawie rzekomego korzystania z usług prostytutek. Zaprzeczył on, jakoby miał coś wspólnego ze sprawą, twierdząc: „Nigdy nie płaciłem za seks, a nawet jeśli bym to zrobił, nie byłoby to zbrodnią.”[23]. Funkcjonariusze zdecydowali o przesłuchaniu, gdyż nazwisko aktora zostało wymienione przez jedną z call girls. W wywiadzie dla „Le Monde”, De Niro powiedział: „Nigdy nie wrócę do Francji. I będę odradzał wizytę w tym kraju moim przyjaciołom. [...] Zwrócę moją Legię Honorową ambasadorom tak szybko, jak będzie to możliwe.” Przedstawiciele francuskiego wymiaru sprawiedliwości oświadczyli po incydencie, że aktor nie był przesłuchiwany w roli podejrzanego, tylko potencjalnego świadka.

We wrześniu 2004, podczas Festiwalu Filmowego w Wenecji, De Niro miał otrzymać włoskie obywatelstwo. Jednakże organizacja Sons of Italy wystosowała protest, twierdząc, że aktor zniszczył wizerunek Włochów i Amerykanów włoskiego pochodzenia, poprzez częste granie ról kryminalnych. Minister kultury, Giuliano Urbani, zlekceważył sprzeciwy, a ceremonia została przesunięta w czasie. Kontrowersje ponownie się nasiliły, gdy De Niro nie pojawił się na dwóch spotkaniach medialnych, które miały miejsce w tym samym miesiącu. Aktor tłumaczył się „poważnymi problemami komunikacyjnymi”, dodając: „Ostatnią rzeczą, którą chciałem zrobić, było obrażenie kogokolwiek. Kocham Włochy.” Obywatelstwo zostało ostatecznie nadane 21 października 2006 roku, podczas finałowego dnia Festiwalu Filmowego w Rzymie. De Niro zarejestrowany jest w regionie Molise, z którego wywodzili się jego włoscy przodkowie.

De Niro jest zwolennikiem Partii Demokratycznej i wspierał Ala Gore’a w wyborach prezydenckich w 2000 roku. Aktor wyraził również swoje poparcie dla Johna Kerry’ego, który ubiegał się o urząd Prezydenta Stanów Zjednoczonych w 2004 roku. W 1998 roku lobbował członków Kongresu, aby ci nie pociągali do odpowiedzialności i nie oskarżali Prezydenta Billa Clintona[24]. Robert był również narratorem 9/11, dokumentu na temat zamachu terrorystycznego z 11 września 2001 roku, opartego na materiałach Jules’a i Gédéona Naudetów, skupiających się na roli i działaniach strażaków, którzy interweniowali po atakach. Podczas promocji filmu Dobry agent, De Niro gościł wraz z Mattem Damonem w programie Hardball with Chris Matthews, w odcinku emitowanym 8 września 2006 roku. Jedno z pytań dotyczyło tego, kogo aktor widziałby jako kolejnego Prezydenta Stanów Zjednoczonych, na co De Niro odpowiedział: „Myślę o dwójce ludzi: Hillary Clinton i Obamie.” 4 lutego 2008 roku Robert poparł Obamę podczas wiecu w Izod Center, w New Jersey[25].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Filmografia Roberta De Niro.

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Nagrody Akademii Filmowej[edytuj | edytuj kod]

Złote Globy[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Personalidade: Robert De Niro (EUA) (port.). InterFilmes.com. [dostęp 2019-07-08].
  2. Top 100 Greatest Actors of All Time (The Ultimate List). IMDb. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  3. Peter Bradshaw (2018-02-21): Who is the best Oscar winning lead actor of all time? (ang.). „The Guardian”. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  4. De Niro voted greatest star (ang.). BBC News. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  5. Robert De Niro najlepszym aktorem wszech czasów (pol.). Wirtualna Polska. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  6. People Index (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  7. Robert De Niro Biography (1943-) (ang.). Film Reference. [dostęp 2019-07-08].
  8. Famous people from Molise (ang.). Delicious Italy. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  9. De Niro’s part-Irish Ancestors (ang.). Genealogue Challenge. [dostęp 2007-09-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  10. Robert De Niro's 10 greatest performances of all time (ang.). „London Evening Standard”. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  11. Jacob Shelton: The 12 Greatest Robert De Niro Co-Star Performances (ang.). Ranker. [dostęp 2019-03-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  12. 1978 Academy Awards (ang.). Infoplease.com. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  13. 'There was a sense of exhilaration about what we had done' (ang.). „The Guardian”. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  14. Robert De Niro i Al Pacino po raz trzeci! Czy ostatni? (pol.). „Gazeta Wyborcza”. [dostęp 2019-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  15. De Niro, Pacino reunite for 'Kill' (ang.). „Variety”. [dostęp 2001-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  16. Robert De Niro maluje domy w filmie "Irlandczyk" (pol.). Wirtualne Media. [dostęp 2019-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  17. For further reference: The Protocol of Celebrity Racism (ang.). People. [dostęp 1983-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  18. Jamie Graham. „The Total Film Interview”: Total Film, 2007-03, s. 105.
  19. Robert De Niro (wł.). MYmovies. [dostęp 2019-07-08].
  20. Praktykant (pol.). Interia.pl. [dostęp 2019-07-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  21. William H. Honan (1989-08-23): De Niro Is Trying Life Behind the Camera (ang.). The New York Times. [dostęp 1983-02-07].
  22. New York Real Estate Agent Raphael De Niro (ang.). Douglas Elliman. [dostęp 2013-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  23. De Niro furious over French grilling (ang.). BBC News. [dostęp 1998-02-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  24. Scepticism and support swirl around Clinton (ang.). BBC News. [dostęp 1998-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  25. De Niro, Damon: Spies, patriotism and politics (ang.). NBC News. [dostęp 2006-12-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-08)].
  26. Piękny gest Obamy na koniec kadencji. Medale Wolności dla Michaela Jordana, Roberta De Niro, Diany Ross i.... gazeta.pl, 2016-11-23. [dostęp 2016-11-23].
  27. Grande Ufficiale Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it. [dostęp 2016-11-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]