Rodezja Południowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Colony of Southern Rhodesia
Rodezja Południowa
Brytyjska Kompania Południowoafrykańska
Zimbabwe Rodezja
1923-1965
1979-1980
Rodezja
Zimbabwe
Flaga
Flaga
Położenie
Państwo Wielka Brytania
Język urzędowy angielski
Stolica Salisbury
Status terytorium kolonia Wielkiej Brytanii
Jednostka monetarna funt południoworodezyjski
Utworzenie 1 października 1923
Ogłoszenie niepodległości jako Rodezja 11 listopada 1965

Rodezja Południowabrytyjska kolonia w południowej Afryce, istniejąca w latach 19231964. W 1964 r. przymiotnik "południowa" został usunięty, a kraj otrzymał nazwę Rodezja, którą nosił aż do uzyskania w 1980 r. niepodległości pod nazwą Zimbabwe.

Historia[edytuj]

Rodezja Południowa od 1890 r. wchodziła w skład terytorium Rodezji zarządzanego przez Brytyjską Kompanię Południowoafrykańską. W 1923 r. rząd brytyjski przejął południową część Rodezji. Wobec oporu osadników nie włączono jej w skład Związku Południowej Afryki i zdecydowano się utworzyć autonomiczną kolonię Rodezja Południowa[1].

W latach 19531963 kolonia wchodziła w skład brytyjskiej Federacji Rodezji i Niasy. W 1961 r. w Londynie przyjęto nową konstytucję dla Rodezji Południowej, przyznającą pewne formalne prawa Afrykanom, jednak władze nadal zwalczały działalność ugrupowań dążących do emancypacji czarnej ludności. W grudniu 1962 r. władzę w kolonii objął skrajnie prawicowy Front Rodezyjski (RF), który odsunął od władzy rządzące dotychczas ugrupowania centroprawicowe. RF dążył do likwidacji afrykańskiego ruchu narodowowyzwoleńczego[1].

Po rozwiązaniu Federacji Rodezji i Niasy w 1963 r. Rodezja Południowa stała się samodzielną kolonią o szerokiej autonomii, a w październiku 1964 r. zmieniła nazwę na Rodezja. Rząd kolonii zażądał jednocześnie przyznania niepodległości, jednak negocjacje z Wielką Brytanią zakończyły się porażką, wobec czego rząd Rodezji 11 listopada 1965 r. jednostronnie proklamował niepodległość, co nie zostało uznane przez żadne państwo, a przez ONZ i OJA zostało potępione[1].

W ramach procesu pokojowego w 1979 r. czasowo przywrócono Rodezji status kolonii brytyjskiej, przeprowadzono demokratyczne wybory i w kwietniu 1980 r. proklamowano niepodległość Zimbabwe, które zostało członkiem Wspólnoty Narodów[1].

Gubernatorzy Rodezji Południowej[edytuj]

  • John Robert Chancellor (1923-1928)
  • Murray Bisset (1928)
  • Cecil Hunter-Rodwell (1928-1934)
  • Alexander Fraser Russell (1934-1935)
  • Herbert James Stanley (1935-1942)
  • Alexander Fraser Russell (1942)
  • Evelyn Baring (1942-1944)
  • Robert James Hudson (1944-1945)
  • William Eric Campbell Tait (1945-1946)
  • Alexander Fraser Russell (1946)
  • Robert James Hudson (1946-1947)
  • John Noble Kennedy (1947-1953)
  • Robert Clarkson Tredgold (1953-1954)
  • Peveril Barton Reiby Wallop William-Powlett (1954-1959)
  • Humphrey Gibbs (1959-1969)
  • Christopher Soames, baron Soames (1979-1980)

Przypisy