Rogal świętomarciński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rogal świętomarciński
Rogal marcinkowski w Chełmży (przykład wyrobu wzorowanego na rogalu marcińskim)

Rogal świętomarciński, rogal marcińskirogal z nadzieniem z białego maku tradycyjnie przygotowywany w Poznaniu i okolicznych obszarach Wielkopolski z okazji Dnia Świętego Marcina (11 listopada). Rogale świętomarcińskie są głównym wypiekiem podczas obchodów dnia ulicy Święty Marcin w Poznaniu.

Historia[edytuj]

Tradycja ta wywodzi się z czasów pogańskich, gdy podczas jesiennego święta składano bogom ofiary z wołów lub, w zastępstwie, z ciasta zwijanego w wole rogi. Kościół łaciński przejął ten zwyczaj, łącząc go z postacią św. Marcina. Kształt ciasta interpretowano jako nawiązanie do podkowy, którą miał zgubić koń świętego.

W Poznaniu tradycja wypieku rogali świętomarcińskich na 11 listopada istniała już na pewno w 1860, kiedy to opublikowano w „Dzienniku Poznańskim” najstarszą dziś znaną reklamę rogala świętomarcińskiego[1]. Popularna jest jednak legenda, że tradycja w obecnym kształcie narodziła się w listopadzie 1891[2]. Gdy zbliżał się dzień św. Marcina, proboszcz parafii św. Marcina ks. Jan Lewicki zaapelował do wiernych, aby wzorem patrona zrobili coś dla biednych. Obecny na mszy cukiernik Józef Melzer, który pracował w pobliskiej cukierni, namówił swojego szefa, aby wskrzesić starą tradycję. Bogatsi poznaniacy kupowali smakołyk, a biedni otrzymywali go za darmo. Zwyczaj wypieku w 1901 przejęło Stowarzyszenie Cukierników. Po I wojnie światowej do tradycji obdarowywania ubogich powrócił Franciszek Rączyński, zaś przed zapomnieniem tuż po II wojnie światowej uratował rogala Zygmunt Wasiński.

28 listopada 2013 rogale świętomarcińskie wypiekano w Brukseli z okazji czwartej edycji Dnia Świętego Marcina. W degustacji udział wzięli posłowie Parlamentu Europejskiego, instytucji unijnych oraz korpusu dyplomatycznego[3].

Współczesność[edytuj]

Aby cukiernia mogła używać nazwy „rogale świętomarcińskie” lub „rogale marcińskie”, musi uzyskać certyfikat Kapituły Poznańskiego Tradycyjnego Rogala Świętomarcińskiego, która powstała z inicjatywy Cechu Cukierników i Piekarzy w Poznaniu, Izby Rzemieślniczej i Urzędu Miasta Poznania[4]. W 2015 certyfikat taki uzyskało 101 piekarni i cukierni[5]. Rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1070/2008 z dnia 30 października 2008 nazwa „rogal świętomarciński” została wpisana do rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych w Unii Europejskiej[6][7].

Rzemieślnicy zrzeszeni w Cechu Cukierników i Piekarzy w Poznaniu sprzedają w Dniu Świętego Marcina średnio 250 ton tego wyrobu, natomiast w skali rocznej sprzedaż wynosi 500 ton, co stanowi 2,5 miliona sztuk rogali[2]. Od 2007 Caritas archidiecezji poznańskiej rozprowadza rogale a zebrane fundusze przeznacza na różnorakie cele dobroczynne (w 2016 było to 20 000 sztuk)[8].

Specyfikacja[edytuj]

  • ciasto półfrancuskie
  • nadzienie wyrabiane z białego maku z cukrem, okruchami ciasta biszkoptowego, masą jajeczną, margaryną, orzechami, rodzynkami, owocami w syropie lub kandyzowanymi (czereśnie, gruszka, skórka pomarańczowa) oraz aromatem migdałowym
  • sposób zawijania ciasta (na kształt podkowy) i nakładania masy makowej (między warstwami ciasta) oraz dekorowanie pomadą i rozdrobnionymi orzechami[7]

Zobacz też[edytuj]

Inne produkty regionalne w Poznaniu:

Inne produkty regionalne w Wielkopolsce:

Przypisy

  1. Dawny Poznań.
  2. a b Wniosek do Komisji Europejskiej: Rogal świętomarciński. 2006-12-20. [dostęp 2011-10-28].
  3. ABO, Bruksela lubi nasze rogale, w: „Monitor Wielkopolski”, 12/2013, s. 7.
  4. Jak prawidłowo zrobić rogale marcińskie? – Mowimyjak.pl.
  5. Michał Stangret, Gęsina kontra rogale
  6. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1070/2008 z dnia 30 października 2008 r. rejestrujące w rejestrze chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych nazwę (Rogal świętomarciński (ChOG)). Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L 290/16, 2008-10-31. [dostęp 2015-10-02].
  7. a b Rozporządzenie Rady (WE) nr 510/2006 w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych „Rogal świętomarciński”. Nr WE: PL-PGI-0105-01023-24.07.2012. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej nr L 172/4, 2013-06-25. [dostęp 2015-10-02].
  8. MM, SM, DSZ, MSZ, Akcje Caritas Archidiecezji Poznańskiej w 2016 roku, w: Głos Caritas, nr 10/2017, s.4, ISSN 2083-5582

Bibliografia[edytuj]