Rogoźnik (województwo śląskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rogoźnik
Centrum wsi
Centrum wsi
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat będziński
Gmina Bobrowniki
Liczba ludności (2011) 2860
Strefa numeracyjna (+48) 32
Kod pocztowy 42-582
Tablice rejestracyjne SBE
SIMC 0212587
Położenie na mapie gminy Bobrowniki
Mapa lokalizacyjna gminy Bobrowniki
Rogoźnik
Rogoźnik
Położenie na mapie powiatu będzińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu będzińskiego
Rogoźnik
Rogoźnik
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Rogoźnik
Rogoźnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rogoźnik
Rogoźnik
Ziemia50°23′22,2″N 19°02′29,5″E/50,389500 19,041528
Strona internetowa miejscowości

Rogoźnikwieś w Polsce położona w Zagłębiu Dąbrowskim, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, w gminie Bobrowniki. Znajduje się w niewielkiej kotlinie pomiędzy wzgórzami Buczyna i Sadowie. Rogoźnik sąsiaduje: od północy z sołectwem Siemonia (gmina Bobrowniki), od południa z miastem Wojkowice, od wschodu z sołectwami Strzyżowice i Góra Siewierska (gmina Psary), od zachodu z sołectwami Bobrowniki i Dobieszowice (gmina Bobrowniki).

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od rogoza (nazwa florystyczna rośliny rosnącej na terenach miejscowości). Używana była w czasach średniowiecza, po raz pierwszy spotkano się z nią w dokumentach z 1225 roku kiedy przy fundacji kościoła Wszystkich Świętych w Siemoni wymienione zostały imiona rycerzy Boguchwała i Gausę z Rogoźnika.

Początkowe zapisy nazwy to: Rogosnic, Rogoznick, Rogosnig, Rogosenic[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki historyczne o istnieniu miejscowości Rogoźnik posadowionej nad potokiem Jaworznik, otoczonej pasmem wzgórz i lasów, odnajdujemy w akcie kupna Księstwa Siewierskiego z roku 1443. Kim byli pierwsi właściciele właściwie nie wiadomo. Pojawiają się w tym względzie tylko przypuszczenia, że byli to Mikołaj i Piotr Rogożowie dziedzice wioski sąsiedniej, zwanej Górą Siewierską. Od XII wieku wioską władali kolejno: Krylińscy, Paweł Wąsowicz, Franciszek Pożarowski, Jan Grabiański, Herdlitzk, Bełszyńscy. W XIX wieku wioska została zakupiona przez Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe „Saturn”. W roku 1864 utworzone zostały gminy. Rogoźnik najpierw przydzielony został do Gminy Ożarowice, a następnie do Gminy Bobrowniki, do której należał aż do roku 1954. Wraz z kolejnym podziałem administracyjnym Rogoźnik stał się gromadą i siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Ponownie stał się częścią Gminy Bobrowniki po reaktywowaniu gmin, w roku 1973. Ludność wioski początkowo trudniła się pracą na roli. W XVIII wieku w wiosce było kilka młynów poruszanych wodą Jaworznika, karczma. Z kolei w XIX wieku rozwinęło się górnictwo galmanowe. W tym czasie wioska posiadała już ponad 70 domów i połączenie komunikacyjne koleją pasażerską. Pierwsza szkoła powstała w roku 1900, Ochotnicza Straż Pożarna w roku 1919 zaś Koło Gospodyń Wiejskich w roku 1922.

W okresie po II wojnie światowej w miejscowości wybudowano zakłady ogniotrwałe, utworzono państwowe gospodarstwo rolne i rolniczą spółdzielnię produkcyjną. Rogoźnik został wyzwolony przez oddziały 59 armii i 4 samodzielnego korpusu pancernego gwardii I Frontu Ukraińskiego[2].

Sołtysówka w Rogoźniku

W latach 70. nad brzegiem Jaworznika i u podnóża góry Buczyna urządzono ośrodek sportu i rekreacji o zasięgu powiatowym. Obecnie Rogoźnik posiada prawie 3000 mieszkańców. Jest dobrze wyposażony w sieci infrastruktury technicznej. Posiada szkołę podstawową, gimnazjum, przedszkole, ośrodek zdrowia, filię gminnego ośrodka kultury i bibliotekę, boisko sportowe. W miejscowości działa wiele prywatnych firm o różnych profilach działalności. Prężnie rozwija się budownictwo mieszkaniowe. Mieszkańcy tworzą zintegrowaną społeczność a swoją aktywność społeczną przejawiają poprzez działalność w stowarzyszeniach i organizacjach społecznych oraz strukturach samorządu gminnego[3].

Geografia i administracja[edytuj | edytuj kod]

Rogoźnik zajmuje w gminie drugie miejsce pod względem liczby ludności (po Bobrownikach) oraz również drugie miejsce pod względem zajmowanego obszaru (po Sączowie). Posiada duże walory krajobrazowe, gdyż posadowiona jest u podnóża Buczyny (376,9 m n.p.m.), otoczona lasami i zbiornikami wodnymi. Na obszarze leśnym położonym nad potokiem Jaworznik w latach 70. poprzedniego stulecia urządzony został ośrodek rekreacyjny, który funkcjonował najpierw jako ośrodek powiatowy, później jako ośrodek rekreacyjno wypoczynkowy „Huty Katowice” w Dąbrowie Górniczej. Obecnie obszar ten stanowi zaplecze rekreacyjne dla mieszkańców gminy i mieszkańców ościennych miast. Stan własnościowy tego terenu jest zróżnicowany. W przeważającej części są to grunty Skarbu Państwa w zarządzie Starostwa Powiatowego w Będzinie. Znaczny odsetek stanowią również grunty będące w użytkowaniu wieczystym lub stanowiące własność osób fizycznych. Podobnie jest z infrastrukturą tego ośrodka (domki campingowe, obiekty gastronomiczne, wyposażenie techniczne).

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności w miejscowości ma tendencję rosnącą. Związane jest to z napływem ludności z sąsiednich miast. W 2011 roku liczba ludności wyniosła 2860 osób, w tym 1342 mężczyzn i 1518 kobiet. Na przestrzeni lat stan liczby mieszkańców zameldowanych na pobyt stały przedstawia się następująco:

rok 1787 1826 1858 1999 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2011 2014
mieszkańcy 285 426 533 2753 2822 2776 2761 2747 2749 2753 2860 2895
  • Wykres liczby ludności wsi Rogoźnik na przestrzeni 3 ostatnich stuleci

Środowisko kulturowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół w Rogoźniku

Na terenie Rogoźnika wyznaczona została strefa ochrony archeologicznej oraz ustalony wykaz obiektów o charakterze zabytkowym. Należą do nich domy z początku XX wieku, krzyże przydrożne również z początku XX wieku, kolejowy wiadukt z XIX wieku. Do wartości kulturowych Rogoźnika głównie należą wartości krajobrazowe terenów w otoczeniu zbiorników wodnych wraz ze zboczami Buczyny, zaliczone do obszarów o wysokich i ponadprzeciętnych wartościach oraz dwór zaadaptowany do pełnienia funkcji upowszechnienia kultury w sołectwie, w którym mieści się filia Gminnego Ośrodka Kultury w Bobrownikach.

Oświata i wychowanie[edytuj | edytuj kod]

W Rogoźniku działa przedszkole publiczne, które w 2007 roku miało 50 wychowanków oraz zespół szkół obejmujący szkołę podstawową i gimnazjum, do którego w 2007 roku uczęszczało 254 uczniów. W budynku zespołu szkół znajduje się również siedziba Gminnego Zespołu Oświaty, który zapewnia obsługę wszystkich placówek oświato-wychowawczych w gminie Bobrowniki.

Placówki oświatowe w sołectwie:

  • Przedszkole publiczne
  • Szkoła Podstawowa im. J. Słowackiego
  • Publiczne Gimnazjum

W Rogoźniku ma swą siedzibę Międzynarodowe Miasteczko Edukacji Ekologicznej - Ośrodek Edukacji Ekologicznej prowadzący od 1991r różne zajęcia ( warsztaty i obozy ekologiczne ) dla dzieci, młodzieży i dorosłych z kraju i zagranicy. Rocznie w zajęciach uczestniczy kilka tysięcy uczestników.

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Staw Rogoźnik I (2018)
Staw Rogoźnik II (2018)

W sołectwie działa klub sportowy Cyklon Rogoźnik założony w 1929 roku. Drużyna piłkarska wchodząca w skład klubu gra obecnie w lidze okręgowej, w grupie IV katowickiej. Niezależnie od swojej statusowej działalności klub zajmuje się upowszechnianiem sportu wśród dzieci i młodzieży, jest współorganizatorem różnych imprez integrujących miejscowe społeczeństwo.

Filia Gminnego Ośrodka Kultury obejmuje działalność świetlicy i biblioteki. W sołectwie działa Koło Gospodyń Wiejskich, Folklorystyczny Zespół „Rogozanki”. Gminny Ośrodek Kultury prowadzi również grupy artystyczne dzieci i młodzieży, przeglądy twórczości i wernisaże miejscowych artystów.

Ochotnicza Straż Pożarna jest ważnym podmiotem krzewienia kultury i sportu w miejscowości. Dysponuje własnym zapleczem materialno-technicznym.

W Rogoźniku działa także 103. koło Polskiego Związku Wędkarskiego. W zbiorniku wodnym Rogoźnik II pływają Jaź, Karp, Leszcz, Lin, Okoń, Płoć, Szczupak i Wzdręga.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny żółty Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego (100,60 km)

szlak turystyczny niebieski Szlak Świerklaniecki (26 km)[4]

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W Rogoźniku istnieje tylko 51 gospodarstw rolnych. Zajmują one łącznie 198 ha. Znajdują się w następujących przedziałach obszarowych:

  • od 1 do 2 ha - 32 gospodarstwa,
  • powyżej 2 do 5 ha - 12 gospodarstw,
  • powyżej 5 do 15 ha - 2 gospodarstwa,
  • powyżej 15 ha - 5 gospodarstw.

Duża część gruntów jest odłogowana. Mimo że wymienione jednostki zaliczane są zgodnie z przepisami do gospodarstw rolnych, nie zalicza się ich do gospodarstw o dużej zdolności gospodarczej. Płody rolne z gruntów użytkowanych rolniczo przeznaczane są na samozaopatrzenie. Gospodarstwa rolne nie stanowią źródeł utrzymania dla ich właścicieli.

Rezydencja i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Bliskie sąsiedztwo obszarów zurbanizowanych predestynują Rogoźnik do pełnienia funkcji rezydencjalnych i rekreacyjnych. Z napływem nowych mieszkańców łączy się wzbogacenie kapitału społecznego, rozwój usług, a co za tym idzie poprawa dochodów mieszkańców. Z napływem nowych mieszkańców następuje zahamowanie spadku liczby ludności a ponadto wpływa to na poprawę struktury wiekowej mieszkańców. Ludność napływowa to w większości osoby do 30. roku życia, a więc w okresie wzmożonej aktywności zawodowej. Podobnie jest z rozwojem funkcji rekreacyjnych, których prawidłowe ukierunkowanie wpływa na wzrost kapitału miejscowości i podnosi jego prestiż. 125 ha obszaru Rogoźnika zajmują tereny rekreacyjne, które do roku 1990 funkcjonowały jako ośrodek sportowo-wypoczynkowy Kombinatu Metalurgicznego „Huta Katowice” w Dąbrowie Górniczej. Na obszarze tym swoje ośrodki wypoczynkowe posiadały również inne zakłady z pobliskich miast, ale głównym właścicielem wyposażenia ośrodka w urządzenia techniczne (budowle, sieci energetyczne, sieci wodociągowe i kanalizacyjne) był wymieniony Kombinat. Restrukturyzacja przedsiębiorstwa „Huta Katowice” oraz innych przedsiębiorstw państwowych prowadzona w latach dziewięćdziesiątych spowodowała wyzbycie się majątku trwałego znajdującego się na obszarze byłego ośrodka na rzecz różnych mniejszych podmiotów, głównie osób fizycznych lub spółek handlowych. Żaden z tych podmiotów nie przejął funkcji wiodącej w zarządzaniu omawianym obszarem. Z tego też powodu w okresie przekształceń w zasadzie nie były prowadzone na tym obszarze żadne inwestycje dążące do wzmocnienia funkcji rekreacyjnej, a wręcz wpływały na jej osłabienie. Pomimo opisanych problemów nadal odnotowuje się zainteresowanie miejscowych osób a także mieszkańców sąsiednich sołectw i miast spędzaniem wolnego czasu w okresie letnim w tym ośrodku. Nadal też ośrodek pełni funkcję wypoczynku sobotnio–niedzielnego, a przede wszystkim stanowi miejsce spacerowe dla różnych grup i osób. Ponadto stanowi ważną bazę żywieniowo-dydaktyczno-noclegową dla działającego tu od 1991r Międzynarodowego Miasteczka Edukacji Ekologicznej.

Struktura własnościowa tego obszaru przedstawia się następująco:

  • Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa - 38 ha
  • Grunty Lasów Państwowych - 42 ha
  • Grunty osób fizycznych i spółek handlowych - 5 ha
  • Grunty Gminy - 2 ha
  • Zbiorniki wodne - 38 ha

Pozostałe branże gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy w większości pracują zawodowo w firmach, poza swoją miejscowością. W Rogoźniku istnieje 150 firm o różnych branżach. Około 40 to firmy transportowe, około 40 świadczy usługi w sektorze budowlanym, 20 świadczy usługi handlowe i gastronomiczne. W miejscowości są dwie piekarnie pieczywa, jeden zakład ogrodniczy i jeden produkujący akcesoria ogrodnicze. Pozostałe zakłady świadczą w węższym zakresie i w rozmaitych branżach usługi na rzecz miejscowej ludności.

Transport i komunikacja[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu miejscowości przebiegają drogi:

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Autobusy[edytuj | edytuj kod]

Połączenia wewnątrz wsi i między całą gminą zapewnia komunikacja autobusowa. Usługi komunikacyjne świadczone są przez KZK GOP. We wsi kursuje dziewięć linii autobusowych:

Lotnisko[edytuj | edytuj kod]

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

  • Na terenie wsi znajduje się pomnik Edwarda Gierka. Powstał on za czasu ustroju komunistycznego w Polsce. W chwili obecnej pomnik, wywołujący kontrowersje, jest niszczony przez mieszkańców; w planach wójtostwa jest usunięcie go[5].

Osoby związane z Rogoźnikiem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bobrowniki.com: "Szkic historii Rogoźnika" [dostęp 2009-04-07].
  2. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 303
  3. Bobrowniki.pl: "Rogoźnik - Charakterystyka miejscowości" [dostęp 2008-11-04].
  4. Będzin.pl: "Szlaki piesze" [dostęp 2009-10-06].
  5. Bobrowniki.com: "Historia komunizmu w Rogoźniku" [dostęp 2013-05-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Broszura wydana z okazji 30-lecia szkoły podstawowej im. J. Słowackiego w Rogoźniku.
  • Anatol Zieliński, Poznaj swoją małą ojczyznę - Zagłębie Dąbrowskie i okolice.
  • Artykuł Renaty Abłamowicz Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i Zagłębiu w latach 1991-1992.
  • Zeszyty Zagłębiowskie.
  • M. Kantor-Mirski, Będzin.
  • Feliks Kiryk Siewierz, Czeladź, Koziegłowy - studia z dziejów Księstwa Siewierskiego.
  • Jan Przemsza-Zieliński, Przesławne Miasto Będzin i najblizsze okolice od Bobrowniki do Zychcic.
  • Strona internetowa Urzędu Gminy Bobrowniki.