Rohan (Śródziemie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy fikcyjnego państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Riddermark
Rohan
Flaga Rohanu
Flaga Rohanu
Język urzędowy język rohirricki
Stolica Edoras
Ustrój polityczny monarchia
Pierwszy król Eorl
wydzielenie z Gondoru
2510 TE

Rohan (sind. Kraj koni) – państwo leżące w Śródziemiu, fikcyjnym kontynencie z mitologii stworzonej przez J. R. R. Tolkiena.

Poprzez nigdy nie złamany sojusz jego dzieje są ściśle związane z Gondorem, stojącym na wyższym poziomie cywilizacyjnym. Jednak krytyka literacka mówi o Rohirrimach, że Tolkien darzył ich największym uczuciem i w pewnym sensie zajmują centralne miejsce w utworze. Język rohirricki jest bowiem kalką mercjańskiej odmiany staroangielskiego, a rohirricka nazwa Mark oznaczająca państwo Rohanu to dawne określenie obszaru centralnej Anglii[1].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Podział ogólnogeograficzny[edytuj | edytuj kod]

Królestwo to leżało w stepowym Calenardhonie, między Ered Nimrais na południu, Iseną i Górami Mglistymi na zachodzie, Fangornem na północy, Anduiną na wschodzie i Mering na południowym-wschodzie.

Głównym miastem i stolicą Rohanu w czasie pokoju było Edoras. Przepływał przez nie Śnieżny Potok, dopływ Rzeki Entów, dzielącej Rohan na Wschodnią i Zachodnią Bruzdę (ang. Folds, w przekładzie Radosława Kota – Fałdy). Podczas wojny królowie przenosili się do Dunharrow lub do Helmowego Jaru.

Zachodnia Bruzda (ang. Westfold) była położona wzdłuż Ered Nimrais, bezpośrednio na wschód od Wrót Rohanu (Wrót Calenardhonu), jedynej, szerokiej przełęczy pomiędzy Ered Nimrais a Górami Mglistymi, przez którą płynęły Isena i Adorn, tworzące granicę Zachodniej Bruzdy. O tę krainę Rohirrimowie toczyli spory z Dunlendingami[2].

Na jej terenie znajdowało się Dol Baran (sin. Złoto-brązowe wzgórze), porośnięte wrzosem, najdalej na południe wysunięte wzgórze z pasma Gór Mglistych[3], i Helmowy Jar (ang. Helm's Deep), kręty wąwóz, w którym znajdowała się jedna z głównych twierdz kraju, Rogaty Gród.

Helmowy Jar znajdował się wśród Ered Nimrais, 75 mil na północny wschód od Edoras. U jego stóp płynęły źródła Helmowego Potoku, który wyrzeźbił pod Jarem Błyszczące Jaskinie. Następnie wypływał przez mały przepust w centralnej części muru, by w Dolinie Zachodniej Bruzdy, razem z Rzeką Entów, tworzyć jeden z dopływów Anduiny. Od strony północnego zachodu wejścia do Jaru bronił Helmowy Szaniec (ang. Helm's Dike), długi mur obronny, wysoki na 20 stóp, częściowo zniszczony w czasie Wojny o Pierścień[4].

Podział militarny[edytuj | edytuj kod]

Rohan podzielony był na Wschodnią i Zachodnią Marchię. Informacje na ich temat znajdują się w Niedokończonych opowieściach.

Ich granice wyznaczały Śnieżny Potok i Rzeka Entów. Jeźdźców mobilizowanych w tych okręgach określano mianem Zaciągu Wschodniej lub Zachodniej Marchii.

Za czasów króla Théodena pieczę nad Wschodnią Marchią sprawował trzeci marszałek Marchii, Éomer, a miejscem zbiórki był jego rodzinny Aldburg. Zachodnią Marchią dowodził wtedy z Rogatego Grodu drugi marszałek Marchii, Théodred. Od czasów króla Éomera Marchiami dowodzili Marszałkowie Marchii[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 2510 roku Trzeciej Ery po Bitwie na polach Celebrantu, w której Éothéodzi wsparli siły Gondoru, Namiestnik Gondoru Cirion po Przysiędze Eorla przekazał im Calenardhon w podzięce za pomoc. Chciał także zaludnić te ziemie w wypadku ataku z północy. Od tego czasu Rohanem rządzili królowie z rodu Eorla.

W 2758 roku Trzeciej Ery król Rohanu Helm Żelaznoręki skrył się w Rogatym Grodzie przed atakami Easterlingów. W tym okresie Dunlendingowie pod wodzą Wulfa zdobyli Edoras. Wąwóz nazwano potem Helmowym Jarem na cześć króla, który poległ i zamarzł niedaleko murów twierdzy. Odtąd przepowiednia głosiła, iż Helmowy Jar nie upadnie, dopóki bronić go będą ludzie.

W czasie Wojny o Pierścień Rohanem rządził jego siedemnasty król, Théoden. Wtedy też kraj ten prowadził wojnę z Isengardem, podczas której zginął królewicz Théodred. Do historii weszła bitwa pod Helmowym Jarem rozegrana w nocy z 3 na 4 marca 3019 roku, kiedy to Rohirrimowie przy wsparciu entów z Fangornu w końcowej fazie bitwy, pokonali szturmujące wojska Isengardu pomimo znacznej przewagi liczebnej przeciwnika.

Przypisy

  1. T.A. Shippey: Droga do Śródziemia. Poznań: Zysk i S-ka, 2001, s. 151. ISBN 83-7150-937-5.
  2. Robert Foster: Encyklopedia Śródziemia. Warszawa: Amber, 2002, s. 304. ISBN 83-241-0200-0.
  3. Robert Foster, op. cit., s. 78.
  4. Robert Foster, op. cit., s. 138.
  5. Robert Foster, op. cit., s. 298.