Roman Maciejewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Maciejewski
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1910
Berlin
Pochodzenie polskie
Data i miejsce śmierci 30 kwietnia 1998
Göteborg
Instrumenty fortepian
Gatunki muzyka poważna, muzyka współczesna
Zawód kompozytor, pianista

Roman Maciejewski (ur. 28 lutego 1910 w Berlinie, zm. 30 kwietnia 1998 w Göteborgu) – polski kompozytor.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kształcił się w konserwatorium Juliusa Sterna w Berlinie, u Stanisława Wiechowicza i Kazimierza Sikorskiego w konserwatorium poznańskim, następnie kontynuował studia u Kazimierza Sikorskiego w konserwatorium warszawskim. W młodości wysoko ceniony przez Karola Szymanowskiego, otrzymał stypendium na studia u Nadii Boulanger w Paryżu, dokąd wyjechał w 1934 roku. W Paryżu zawarł znajomości z twórcami takimi, jak Darius Milhaud, Igor Strawinski, Francis Poulenc, Arthur Honegger, zaprzyjaźnił się także z Arturem Rubinsteinem, który zaprosił Maciejewskiego do Kalifornii w roku 1951[1]. Od czasu wyjazdu na paryskie stypendium przebywał za granicą: we Francji do 1938 roku, w Wielkiej Brytanii 1938–1939, w Szwecji 1939–1951, w Stanach Zjednoczonych 1951–1977 i ponownie w Szwecji 1977–1998.

Początkowo tworzył w nawiązaniu do późnego stylu Karola Szymanowskiego (m.in. mazurki na fortepian, Pieśni kurpiowskie na chór). Tragedia II wojny światowej (w latach wojny co tydzień grał Chopina w szwedzkim radiu z intencją pokrzepiania rodaków w Polsce[1]), a także silne przeżycia osobiste podczas pierwszego pobytu w Szwecji spowodowały głęboką zmianę osobowości kompozytora, co miało niebagatelny wpływ na jego twórczość. Od tej pory całe życie poświęcił idei stworzenia swego opus magnum – wielkiej mszy żałobnej dedykowanej ofiarom wojen i zbrodni wszech czasów. W ten właśnie sposób w latach 1945–1959 powstała Missa pro defunctis. Requiem, którego partytura ważyła 25 kg. Premiera dzieła miała miejsce w 1960 w Warszawie na IV edycji festiwalu Warszawska Jesień. Utwór spotkał się w kraju z chłodnym przyjęciem, gdyż swoją estetyką muzyczną rozmijał się z ówczesnymi awangardowymi trendami, a jego przesłanie zostało zignorowane, przychylniej zareagowali na niego Amerykanie – w roku 1975 odbyło się jego triumfalne wykonanie w sali Los Angeles Music Center[1]; odkryty na nowo w latach 90. XX w. zyskał uznanie i należne mu miejsce pośród największych dzieł oratoryjno-kantatowych w muzyce polskiej.

Upamiętnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Od 2006 roku jego imieniem jest nazwana ulica w Warszawie na Tarchominie.
  • W Poznaniu jednemu z parków patronuje Roman Maciejewski. Znajduje się tam również jego popiersie. Park usytuowany jest u zbiegu Alei Niepodległości i ulicy Towarowej, w bliskim sąsiedztwie poznańskiej Akademii Muzycznej[2].
  • Roman Maciejewski. Kompozytor pokolenia zgubionego, PTPN, Poznań, 2008
  • Roman Maciejewski. Twórca charyzmatyczny, praca zbiorowa, Wydawnictwo Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego, Poznań, 2010[3]
  • W maju 2012 powstał film dokumentalny Bracia w reżyserii Moniki Adamczewskiej o trzech braciach Maciejewskich: Romanie, Zygmuncie i Wojciechu[4].
  • 25 kwietnia 2013 ukazała się w serii Biografie Sławnych Ludzi powieść Marka Sołtysika pt. Roman Maciejewski. Dwa życia jednego artysty (256 s.), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 2013 ​ISBN 978-83-06-03347-2​.
  • 6 czerwca 2014 w Lesznie odsłonięto ławeczkę Romana Maciejewskiego[5].
  • W 1993 roku powstał film dokumentalny Outsider, czyli portret Romana Maciejewskiego, kompozytora osobnego w reżyserii Stefana Szlachtycza[6].
  • Roman Maciejewski jest patronem Państwowej Szkoły Muzycznej I i II st. w Lesznie[7].
  • Kompozytor jest patronem Leszczyńskiego Towarzystwa Muzycznego, które organizuje m.in. Leszczyński Festiwal Muzyczny im. Romana Maciejewskiego[8].

Ważniejsze utwory[edytuj | edytuj kod]

  • ok. 60 mazurków na fortepian
  • Pieśni kurpiowskie na chór a cappella (1929)
  • Pieśni Bilitis d.sł. Pierre Louÿsa w przekł. Leopolda Staffa, na sopran i ork. (1932)
  • Koncert na 2 fortepiany (1936)
  • Kołysanka i Allegro concertante na fortepian i orkiestrę (1944)
  • Missa pro defunctis. Requiem na 4 głosy solowe, chór i orkiestrę (1945-59)
  • Nokturn na flet, czelestę i gitarę (1952)
  • Missa brevis na chór i organy (1964)
  • Msza Zmartwychwstania na chór i organy (1966)
  • ponadto utwory kameralne, fortepianowe i in.
  • muzyka teatralna do sztuk w reżyserii Ingmara Bergmana

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Łobodziński Filip: „W cieniu Chopina”. Newsweek Polska 2010, 7, 90-91, ISSN 1642-5685
  2. Poznań – Skwer otrzymał imię kompozytora Romana Maciejowskiego. poznan.naszemiasto.pl, 2011-03-28 [dostęp 2019-02-08]
  3. Roman Maciejewski – twórca charyzmatyczny. amuz.edu.pl [dostęp 2019-02-08]
  4. Bracia w bazie IMDb (ang.)
  5. Miasto Leszno: Ławeczka Romana Maciejewskiego odsłonięta. leszno.naszemiasto.pl [dostęp 2019-02-08]
  6. Outsider, czyli portret Romana Maciejewskiego, kompozytora osobnego. spf.org.pl
  7. Państwowa Szkoła Muzyczna I i II st. im. Romana Maciejewskiego w Lesznie. oficjalna strona [dostęp 2019-02-08]
  8. XIX Leszczyński Festiwal Muzyczny im. Romana Maciejewskiego. leszno.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-08)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]