Roman Reinfuss

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Roman Reinfuss
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 27 maja 1910
Przeworsk
Data i miejsce śmierci 26 września 1998
Krzywaczka
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Roman Reinfuss (ur. 27 maja 1910 w Przeworsku, zm. 26 września 1998 w Krzywaczce) – etnograf, znawca polskiej sztuki ludowej i etnografii Karpat. W latach 1944–1946 profesor UMCS w Lublinie, od 1946–1949 profesor na Uniwersytecie we Wrocławiu, a od roku 1946–1980 kierownik Pracowni Sztuki Ludowej w Instytucie Sztuki PAN.

Życiorys[edytuj]

Był synem Franciszka i Zofii z Mnerków. Dzieciństwo i młodość spędził m.in w Gorlicach i Tarnowie, gdzie uczęszczał do gimnazjum i zaczął działać w nielegalnym Związku Młodzieży Socjalistycznej. Będąc w klasie maturalnej został aresztowany, skazany na 3 miesiące więzienia i relegowany ze szkoły (bez prawa przeniesienia do innej). W 1931 roku zezwolono mu przystąpić do matury – zdał ją w Krakowie i rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Magisterium uzyskał w 1935 roku, jednak nie miał zamiaru uprawiać zawodu prawnika. Podejmował wędrówki po Beskidzie Niskim fascynując się kulturą Łemków; tekst o łemkowskim pasterstwie był jego pierwszym opublikowanym artykułem (ukazał się w niedzielnym dodatku do Ilustrowanego Kuriera Codziennego).

W październiku 1936 roku objął asystenturę w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, którą zaproponował mu dyrektor Seweryn Udziela, z którym Reinfuss nawiązał kontakt jeszcze podczas studiów prawniczych. Wkrótce potem rozpoczął regularne studia etnograficzne pod kierunkiem Kazimierza Dobrowolskiego.

Podczas okupacji hitlerowskiej opiekował się zbiorami muzealnymi, będąc zatrudnionym w charakterze dozorcy. Studiował archiwalia i literaturę, organizował nielegalne seminaria etnograficzne dla kolegów. Po wojnie wrócił na stanowisko kustosza, a następnie zastępcy dyrektora. W 1945 roku skończył studia, rok później obronił doktorat na podstawie pracy pt. Łemkowie jako grupa etnograficzna. Kolejnym etapem jego kariery było zorganizowanie studiów etnograficznych na reaktywowanym Uniwersytecie Wrocławskim (pracował tam do 1949).

W maju 1946 został kierownikiem sekcji zdobnictwa w Państwowym Instytucie Badania Sztuki Ludowej, kierował zespołem aż do 1980 roku, kiedy przeszedł na emeryturę. Od 1966 roku należał do PZPR[1].

W swojej działalności naukowo-badawczej koncentrował się na dwóch zagadnieniach: kulturze ludowej mieszkańców Karpat i sztuce ludowej w Polsce. Jego wykonanych tuż przed wojną ponad 200 fotografii - wydanych w 2015 w albumie pt. Karpacki świat Bojków i Łemków[2] – jest niezwykle cennym i wyjątkowym zapisem życia górali karpackich.

Odznaczony Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim (1954)[3] Orderu Odrodzenia Polski[1], otrzymał również Odznakę Zasłużony Działacz Kultury oraz Złotą Odznakę „Za opiekę nad zabytkami”; w 70 rocznicę urodzin mianowany Honorowym Obywatelem Zakopanego.

Wybrane publikacje[edytuj]

Książki[edytuj]

Artykuły[edytuj]

  • Pogranicze krakowsko-góralskie w świetle dawnych i nowszych prac etnograficznych, "Lud", t. 36, 1946.
  • Architektura szopki krakowskiej, "Polska Sztuka Ludowa" 1948, R. 2, nr 11/12.
  • Wpływ farbiarzy drukujących płótna na ludowe hafciarstwo, PSL, 1948 R. 2, nr 11-12.
  • Wełniane torby góralskie, PSL, 1949 R. 3, nr 3-4, s. 112-119.
  • Przyczynek do ikonografii obrazów Janosikowych na szkle malowanych, PSL, R. 3, 1949, nr 5.
  • Szopka z Sieteszy w powiecie przeworskim, PSL, R. 3, 1949 nr 11/12.
  • Stan badań nad polską sztuką ludową, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 1/6 s. 3-13.
  • Orawski dom z wyżką, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 1/6 s. 36-55.
  • Z obozu naukowego w Weryni, "Polska Sztuka Ludowa" 1950, nr 7/12.
  • Wytwórcy ludowych ubiorów w Karpatach polskich, PSL, 1951, R. 5, nr 1-2, s. 19-36.
  • Badania terenowe w rejonie kielecko-sandomierskim, "Polska Sztuka Ludowa" 1952, nr 4/5.
  • Sztuka ludowa Podlasia Zachodniego, "Polska Sztuka Ludowa" 1952, nr 1.
  • Aktualne zagadnienia ludowej plastyki, "Polska Sztuka Ludowa" 1953, nr 2.
  • Polskie ludowe kowalstwo artystyczne, "Polska Sztuka Ludowa" 1953, nr 6.
  • Przyczynki do badań nad ludowym farbiarstwem i drukarstwem tkanin w woj. białostockim, PSL, R. 8, nr 5.
  • Z badań nad sztuką ludową w Radomskiem, "Polska Sztuka Ludowa" 1955, nr 1.
  • Sztuka ludowa na pograniczu Lubelszczyzny i Podlasia, "Studia i Materiały Lubelskie". Etnografia t.1, Lublin 1962.
  • Sztuka ludowa w woj. rzeszowskim i jej badania, "Polska Sztuka Ludowa" 1963, nr 3/4.
  • Rzeźba figuralna Łemków, "Polska Sztuka Ludowa" 1963, nr 3/4.
  • Badania nad kulturą ludową w dwudziestopięcioleciu Polski Ludowej, "Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku", nr 10, 1969.
  • Wpływ zawodów wędrownych na kształtowanie się kultury ludowej w Karpatach, [w:] Studia z zakresu socjologii, etnografii i historii ofiarowane Kazimierzowi Dobrowolskiemu, Kraków 1972.
  • Podhalański fenomen, PSL, 1988, t. 42, nr 1-2.

Przypisy

  1. a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 805. ISBN 8322320736.
  2. RomanR. Reinfuss RomanR., Karpacki świat Bojków i Łemków, Wydawnictwo BOSZ, 2015, ISBN 978-83-7576-260-0.
  3. M.P. 1954 nr 112 poz. 1564

Bibliografia[edytuj]

  • Ewa Fryś-Pietraszkowa, Roman Reinfuss [w:] Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne t.1, Kraków 2002.