Roman Starzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Starzyński
Ilustracja
major dyplomowany piechoty major dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1890
Warszawa, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 5 lipca 1938
Warszawa, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1914-1930
Siły zbrojne Legiony Polskie
Wojsko Polskie
Jednostki 5 Pułk Piechoty
36 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka Honorowa Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Wielki Oficer Orderu Świętego Sawy Komandor Orderu Nilu (Egipt)
Odznaka „Za wierną służbę”
Grób Romana Starzyńskiego na Powązkach

Roman Leon Starzyński (ur. 11 kwietnia 1890 w Warszawie, zm. 5 lipca 1938 w Warszawie) – działacz niepodległościowy, major dyplomowany piechoty Wojska Polskiego[1][2], kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Jadwigi z Lipskich oraz starszym bratem Mieczysława i Stefana. W 1896 roku wraz z rodziną przeniósł się do Łowicza i zamieszkał w kamienicy przy ul. Zduńskiej 34. Razem z braćmi uczęszczał do tamtejszej szkoły realnej i w 1905 roku wziął udział w strajku szkolnym za co został relegowany. W 1908 ukończył gimnazjum polskie w Warszawie. Studiował polonistykę, romanistykę i historię na Uniwersytecie Jagiellońskim, na którym został absolwentem Wydziału Filozoficznego w 1913. Obronił pracę doktorską na temat „Stosunek Niemcewicza do historii narodowej”. Był założycielem i działaczem Związku Młodzieży Niepodległościowej (Filarecja). Żonaty ze stryjeczną siostrą Haliną ze Starzyńskich, z którą miał syna Krzysztofa.

W 1914 roku razem z braćmi zgłosił się na ochotnika do I Brygady Legionów Polskich. Został oficerem 5 Pułku Piechoty w składzie I Brygady i III Brygady. W 1917 roku po kryzysie przysięgowym internowany został w Forcie Beniaminów.

2 stycznia 1920 roku razem z Mieczysławem rozpoczął studia w Wojennej Szkole Sztabu Generalnego. W połowie kwietnia 1920 roku skierowany został na front celem odbycia praktyki sztabowej. W okresie od stycznia do września 1921 roku kontynuował naukę w Wyższej Szkole Wojennej. Po ukończeniu nauki otrzymał tytuł oficera Sztabu Generalnego i przydział do Oddziału I Sztabu Generalnego[3]. Z dniem 15 stycznia 1925 roku został przeniesiony do 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej w Warszawie na stanowisko dowódcy batalionu[4]. W tym samym roku został przydzielony do Oddziału IV Sztabu Generalnego[5]. W 1928 roku pełnił służbę w Biurze Ogólno Organizacyjnym Ministerstwa Spraw Wojskowych[6]. Z dniem 31 października 1929 roku został przeniesiony w stan nieczynny[7]. Z dniem 31 lipca 1930 roku przeniesiony został w stan spoczynku[8]. W 1934 roku w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 40. lokatą na liście starszeństwa oficerów stanu spoczynku piechoty pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III z przydziałem mobilizacyjnym do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I[9].

W październiku 1929 roku został dyrektorem Polskiej Agencji Telegraficznej. W lipcu 1933 roku dyrektorem Gabinetu Ministra Poczty i Telegrafów, a potem dyrektorem naczelnym Spółki Akcyjnej Polskie Radio. Równocześnie, w latach 1936–1938 był przewodniczącym Komisji Budżetowej Międzynarodowej Unii Radiofonicznej. W 1935 był prezesem Zarządu Głównego Pocztowego Przysposobienia Wojskowego[10].

W 1937 roku wydał swoje wspomnienia z okresu legionowego Cztery lata wojny w służbie Komendanta. Przeżycia wojenne 1914–1918[11].

Zmarł 5 lipca 1938[12]. Bezpośrednią przyczyną był atak serca. Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[13][14]. W kondukcie pogrzebowym uczestniczył m.in. gen Kazimierz Jędrzej Sawicki-Sawa (niósł trumnę)[15].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • chorąży – 5 maja 1915
  • podporucznik – 1 listopada 1916
  • porucznik
  • kapitan
  • major – 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 105. lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty (brat Mieczysław awansował z lokatą 115.)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 693.
  2. a b c d e f g h i j k Starzyński Roman Leon, pseud. Świętosław, Mazur (1890–1938). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XLII/2003-2004 [on-line]. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2016-10-31].
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 8 października 1921 roku, s. 1434-1435.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 stycznia 1925 roku, s. 18.
  5. Lista oficerów SG 1925 ↓, s. 11.
  6. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 121, 173.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 408.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 28 czerwca 1930 roku, s. 252.
  9. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 326, 845.
  10. Zbiory NAC on-line, audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2018-04-07] (pol.).
  11. Roman Starzyński: Cztery lata wojny w służbie Komendanta. Przeżycia wojenne 1914–1918. Warszawa: Instytut Józefa Piłsudskiego, 1937. [dostęp 2015-02-20].
  12. Roman Starzyński. Nekrolog. „Gazeta Lwowska”. 151, s. 2, 8 lipca 1938. 
  13. Pogrzeb ś. p. Starzyńskiego. „Gazeta Lwowska”. 152, s. 2, 9 lipca 1938. 
  14. "Kształciła go twarda szkoła Komendanta". „Gazeta Lwowska”. 153, s. 2, 10 lipca 1938. ; foto z pogrzebu [w:] "Łódź w Ilustracji", z 17 VII 1938, nr 29, s. 3 (przemawia dyr. Socha Lipiński w imieniu Związku Legionistów i Koła Piątaków).
  15. Zbiory NAC on-line, audiovis.nac.gov.pl [dostęp 2018-04-07] (pol.).
  16. Odznaczenia Krzyżem Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 66 z 21 marca 1931. 
  17. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410
  18. Odznaczenia w dniu Święta Niepodległości. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 258 z 13 listopada 1937. 
  19. Piętnastolecie L. O. P. P.. Warszawa: Wydawnictwo Zarządu Głównego Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, 1938, s. 288.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]