Rosko (wieś w województwie wielkopolskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

52°52′27″N 16°18′55″E

- błąd

38 m

WD

52°52'N, 16°19'E, 52°50'N, 16°22'E

- błąd

2287 m

Odległość

887 m

Rosko
wieś
Ilustracja
Rynek
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Powiat

czarnkowsko-trzcianecki

Gmina

Wieleń

Liczba ludności (2006)

1271

Strefa numeracyjna

67

Kod pocztowy

64-730

Tablice rejestracyjne

PCT

SIMC

0532599

Położenie na mapie gminy Wieleń
Mapa konturowa gminy Wieleń, po prawej znajduje się punkt z opisem „Rosko”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Rosko”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Rosko”
Położenie na mapie powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego
Mapa konturowa powiatu czarnkowsko-trzcianeckiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Rosko”
Ziemia52°52′27″N 16°18′55″E/52,874167 16,315278
Pochyła uliczka
Szkoła przy kościele
Studnia w rynku

Rosko (niem. Roskau, wcześniej Roske[1]) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie czarnkowsko-trzcianeckim, w gminie Wieleń[2], przy drodze wojewódzkiej nr 181, w połowie odległości pomiędzy Czarnkowem a Wieleniem.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa może mieć dwa pochodzenia:

  • od rogu (pierwotnie: Rogsko),
  • od przepływającego tędy strumienia Roś[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza pisana informacja o miejscowości pochodzi z 1298 - wtedy to wieś została przekazana z rąk królewskich w dobra kasztelana wieleńskiego Wincentego z Szamotuł. W dobrach wieleńskich znajdowała się potem przez wiele wieków. Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[4]. Podczas powstania wielkopolskiego toczono tutaj zacięte walki w lutym 1919, kiedy to Niemcy próbowali atakować Czarnków od strony Wielenia. 26 stycznia 1945 czerwonoarmiści zamordowali w rejonie wsi dwóch włoskich generałów, których pochowano na miejscowym cmentarzu ewangelickim, a potem ekshumowano i przewieziono do Włoch[3].

Do 1954 roku istniała gmina Rosko. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa pilskiego.

Zabytki i osobliwości[edytuj | edytuj kod]

Do najbardziej interesujących obiektów wsi należą:

  • kościół św. Stanisława - neogotycki, z lat 1856-1859,
  • plebania z 1858,
  • dawny zajazd (ul. Powstańców Wielkopolskich 39) z połowy XIX wieku (kamienno-ceglany), o bramach umieszczonych na narożnikach dziedzińca utworzonego przez zabudowania tworzące czworobok,
  • dawna kuźnia kamienna przekształcona w garaż,
  • dom kultury z 1978 (wybudowany w czynie społecznym),
  • wiąz o obwodzie 400 cm (przy domu kultury),
  • zabudowa umieszczona częściowo na pochyłości terenowej, tworząca strome uliczki ze schodami dla pieszych,
  • fontanna w rynku,
  • studnia w rynku z ręcznym kołowrotem,
  • pomnik stulecia Koła Śpiewaczego Lutnia z 2005 na rynku (zawiera tablicę z portretem ks. Aleksego Spychalskiego i dyrygenta Bolesława Dąbrowskiego),
  • pomnik powstańców wielkopolskich,
  • szkoła piętrowa z żółtej cegły z początku XX wieku (przy kościele),
  • szkoła z dachem mansardowym z lat 20. XX wieku (szosa w kierunku Wielenia),
  • stela upamiętniająca miejsce śmierci pierwszego powstańca (7 lutego 1919) ustawiona w 1960 (ul. Powstańców Wielkopolskich 7),
  • kapliczka przydrożna św. Antoniego z początku XX wieku,
  • zabudowania stacji kolejowej Rosko na nieczynnej linii Krzyż - Inowrocław (na południe od wsi):

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 181.

Sport i wypoczynek[edytuj | edytuj kod]

We wsi działa Ludowy Zespół Sportowy Noteć Rosko - klub piłkarski założony w 1948 roku, w sezonie 2020/21 grający w wielkopolskiej klasie okręgowej "Red Box" grupa I[5]. Barwy drużyny są żółto-zielone. Stadion o pojemności 900 miejsc mieści się przy ulicy Podgórnej[5].

Ochotnicza Straż Pożarna[edytuj | edytuj kod]

W Rosku działa Ochotnicza Straż Pożarna, której prezesem jest Tobiasz Waśko. Organizacja skupia około 80 ochotników wraz z drużynami młodzieżowymi. OSP Rosko została wpisana do krajowego systemu ratownictwa. Jednostka jest wyposażona w nowoczesny sprzęt, udziela także pomocy przedmedycznej w wypadkach.

Rezerwat archeologiczny[edytuj | edytuj kod]

1,5 km od drogi wojewódzkie 181, na terenie Kolonii Rosko, znajduje się rezerwat archeologiczny, miejsce kultu solarnego z VIII wieku p. n. e. kultury łużyckiej. Po raz pierwszy na odkrycie archeologiczne natrafiono w 1985 roku podczas prac melioracyjnych. W latach 2001 - 2002 prowadzono prace archeologiczne, w trakcie których odkryto pozostałość po kamiennej konstrukcji nasypu oraz ponad 50 siekierek z brązu. Obecnie w miejscu odkrycia samorząd gminy Wieleń na łące wyłączonej z użytkowania rolniczego ustanowił rezerwat archeologiczny. Zrekonstruowano nasyp oraz stół ofiarny.

Hejnał[edytuj | edytuj kod]

Rosko ma swój hejnał, który jest codziennie odgrywany o godz 12.00 z wieży kościoła.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

We wsi urodził się Leon Kmiotek ps. "Dołęga", "Pomian" (ur. 4 kwietnia 1889, zm. 15 lipca 1942 w niemieckim więzieniu we Wrocławiu) – major piechoty Wojska Polskiego, w czasie okupacji niemieckiej założyciel Wielkopolskiej Organizacji Wojskowej, a następnie dowódca Wojskowej Organizacji Ziem Zachodnich.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. www.kartenmeister.com (ang.). [dostęp 2012-10-12].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b c Paweł Anders, Władysław Kusiak, Puszcza Notecka, Oficyna Wydawnicza G&P, Poznań, 2011, s.205-207, ISBN 978-83-7272-242-3
  4. Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 41.
  5. a b Skarb - Noteć Resko (pol.). 90minut. [dostęp 2010-05-28].