Ross Macdonald

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ross Macdonald
Imiona i nazwisko Kenneth Millar
Pseudonim John Macdonald,
John Ross Macdonald,
Ross Macdonald
Data i miejsce urodzenia 13 grudnia 1915
Los Gatos
Data i miejsce śmierci 11 lipca 1983
Santa Barbara
Narodowość kanadyjska
Język angielski
Obywatelstwo amerykańskie
Alma Mater University of Michigan
Gatunki powieść kryminalna, opowiadanie
Ważne dzieła Ruchomy cel, Zdradliwa toń, Pasiasty karawan, Z tamtej strony dolara, Śpiąca królewna, Błękitny młoteczek

Ross Macdonald, właśc. Kenneth Millar (ur. 13 grudnia 1915 w Los Gatos, zm. 11 lipca 1983 w Santa Barbara) – amerykański pisarz pochodzenia kanadyjskiego, autor powieści kryminalnych, twórca postaci prywatnego detektywa Lew Archera.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako Kenneth Millar w Kalifornii, jednak wychowywał się w Kanadzie, skąd pochodzili jego rodzice. W 1938 ożenił się z Margaret Sturm, koleżanką z liceum, później także autorką kryminałów. W czasie II wojny światowej służył w armii amerykańskiej, a po jej zakończeniu osiadł w Santa Barbara w Kalifornii.

Wczesne powieści publikował pod własnym nazwiskiem, pisał także do magazynów kryminalnych. Używał pseudonimów: John Macdonald, John Ross Macdonald i Ross Macdonald, aby uniknąć pomyłek z twórczością swojej żony.

Pierwszą powieścią w której pojawia się Lew Archer jest Ruchomy cel z 1949. Łącznie cykl liczy 18 pozycji, dzięki niemu Macdonald bywa porównywany z mistrzem czarnego kryminału Raymondem Chandlerem.

Na podstawie powieści Macdonalda powstały filmy: Ruchomy cel (Harper) w 1966 oraz Zdradliwa toń (The Drowning Pool) w 1975, z Paulem Newmanem w roli głównej.

Miejscem akcji powieści bywają nieistniejące miejscowości, np. Santa Teresa i Pacific Point.

Cykl z Archerem[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Ruchomy cel (The Moving Target, 1949), tłum. Zofia Zinserling
  • Zdradliwa toń (The Drowning Pool, 1950), tłum. Marek Fedyszak
  • The Way Some People Die (1951)
  • Uśmiech śmierci (The Ivory Grin, 1952), tłum. Wiesław Horabik
  • Odszukać ofiarę (Find a Victim, 1954), tłum. Piotr Cieplak
  • Okrutne wybrzeże (The Barbarous Coast (1956), tłum. Grzegorz Kołodziejczyk
  • Potępieni (The Doomsters 1958), tłum. Dorota Wieczorek i Zbigniew Grabowski
  • Sprawa Galtona (The Galton Case, 1959), tłum. Wacław Niepokólczycki
  • Kobiety Wycherly'ego (The Wycherly Woman, 1961), tłum. Michał Ronikier
  • Pasiasty karawan (The Zebra-Striped Hearse, 1962), tłum. Jadwiga Olędzka
  • Chłód (The Chill, 1964), tłum. Paweł Korombel
  • Z tamtej strony dolara (The Far Side of the Dollar, 1965), tłum. Kalina Wojciechowska
  • Lewe pieniądze (Black Money, 1966), tłum. Krzysztof Zarzecki
  • Śmiertelny wróg (The Instant Enemy, 1968), tłum. Zygmunt Halka
  • Pożegnalne spojrzenie (The Goodbye Look, 1969), tłum. Robert Ginalski
  • Człowiek pogrzebany (The Underground Man, 1971), tłum. Krzysztof Zarzecki
  • Śpiąca królewna (Sleeping Beauty 1973), tłum. Robert Ginalski
  • Błękitny młoteczek (The Blue Hammer 1976), tłum. Michał Ronikier

Zbiory opowiadań[edytuj | edytuj kod]

  • Nazywam się Archer (The Name Is Archer, 1955), tłum. Anna Tanalska-Dulęba, Kazimierz Piotrowski
  • Nazywam się Archer 1 - zawiera: Szukać kobiety (Find the woman), Zaginiona dziewczyna (Gone girl), Dama z brodą (The bearded lady)
  • Nazywam się Archer 2 - zawiera: Samobójstwo (The Suicide), Zawiniła blondynka (Guilt-Edged Blonde), Pogoń za cieniem (Wild Goose Chase)
  • Lew Archer: Private Investigator (1977) – zbiór złożony z The Name is Archer i dwóch innych opowiadań
  • Strangers in Town (2001)

Inne publikacje[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

Napisane pod nazwiskiem Kenneth Millar[edytuj | edytuj kod]

  • Mroczny tunel (The Dark Tunnel, 1944), tłum. Zygmunt Halka
  • Trouble Follows Me (1946)
  • Blue City (1947)
  • Troista droga (The Three Roads, 1948), tłum. Jerzy Jarosław Malinowski

Napisane pod nazwiskiem John Ross Macdonald[edytuj | edytuj kod]

  • Spotkamy się w kostnicy (Meet Me at the Morgue, 1953), tłum. Robert Piotrowski

Napisane pod nazwiskiem Ross Macdonald[edytuj | edytuj kod]

  • The Ferguson Affair (1960)

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

  • Ruchomy cel (Harper, 1966), reż. Jack Smight - ekranizacja powieści Ruchomy cel (The Moving Target, 1949)
  • The Underground Man (1974), reż. Paul Wendkos - ekranizacja powieści Człowiek pogrzebany (The Underground Man, 1971)
  • Archer (1975) - sześciu odcinkowy serial telewizyjny
  • Zdradliwa toń lub Basen topielców(The Drowning Pool, 1975), reż. Stuart Rosenberg - ekranizacja powieści Zdradliwa toń (The Drowning Pool, 1950)
  • Double Negative (1980), reż. George Bloomfield - ekranizacja powieści Troista droga (The Three Roads, 1948)
  • Smutne miasto (Blue City, 1986), reż. Michelle Manning - ekranizacja powieści Blue City (1947)
  • Zachowania mordercy lub Piętno mordercy lub Sprawa Fergusona (Criminal Behavior, 1992), reż. Michael Miller - ekranizacja powieści The Ferguson Affair (1960)
  • Le loup de la côte Ouest (2002), reż. Hugo Santiago - ekranizacja opowiadania Zawiniła blondynka (Guilt-Edged Blonde)