Rostworowscy herbu Nałęcz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Odmiana hrabiowska herbu Nałęcz używana przez Rostworowskich
Herb hrabiów Rostworowskich w: J. A. Tyroff, Wappenbuch des österreichischen Monarchie, Nürnberg 1831–1868

Rostworowscy (czasem też Roztworowscy[potrzebny przypis]) herbu Nałęcz – polska rodzina szlachecka i ziemiańska.

Ród Rostworowskich – gałąź średniowiecznego klanu Nałęczów – wywodzi się z wsi Rostworowo pod Poznaniem, skąd w późniejszym okresie jego przedstawiciele przenieśli się na inne ziemie Rzeczypospolitej, przede wszystkim do Małopolski, na Lubelszczyznę, Podlasie, Mazowsze, Litwę oraz Ruś. Już Bartosz Paprocki pisał w Herbach rycerstwa polskiego (1584) o Rostworowskich herbu Nałęcz jako „domie [...] w Wielkiej Polszcze starodawnym”[1].

Wysoką pozycję rodu zaczął budować kasztelan przemęcki Jakub (zm. 1631), którego żona była bratanicą i wychowanicą Łukasza Opalińskiego[2]. Do III rozbioru, czterech[3] Rostworowskich zasiadło w Senacie, co było jednym z powodów, dla których od końca XVIII w. znaczna część przedstawicieli tego rodu używała tytułu hrabiowskiego (wśród innych przyczyn była znaczna zamożność oraz arystokratyczny status wynikający z koligacji). Próby formalnego zatwierdzenia tego tytułu w Austrii, podjęte przez kasztelanica zakroczymskiego Andrzeja Rostworowskiego w r. 1828, nie powiodły się, mimo że w dyplomie hrabiowskim przyznanym potomkom Jakuba Komorowskiego, jego córka, a żona Andrzeja, została uwzględniona jako „po mężu hrabina Rostworowska”[4]. Bez względu na ten fakt, Rostworowscy używali tytułu hrabiowskiego, jak również byli w ten sposób tytułowani (również w oficjalnych dokumentach) aż do XX w.

Od XVIII w. Rostworowscy weszli w związki małżeńskie z takimi rodzinami jak np. Czartoryscy, Czetwertyńscy, Potoccy, Małachowscy, Dzieduszyccy, Platerowie (zarówno Broel-Platerowie jak i Plater-Zyberkowie), Krasiccy, Sołtykowie, Popielowie, Lanckorońscy, Komorowscy, Łubieńscy, Hutten-Czapscy, Moszyńscy, Mycielscy, Mielżyńscy, Lubienieccy, Sobańscy, Dzierżykraj Morawscy, Przewłoccy, Żółtowscy. Natomiast po kądzieli skoligacili się m.in. z Habsburgami, Radziwiłłami i Sapiehami.

Dewizą tego rodu jest łacińska sentencja: „Nil conscire sibi” (pol.: „nie mieć sobie nic do zarzucenia”)[5].

Rostworowscy byli ostatnimi właścicielami miasta Tykocin[6].

Przedstawiciele[7][edytuj | edytuj kod]

Powinowaci[edytuj | edytuj kod]

Rezydencje[edytuj | edytuj kod]

Groby i pomniki[edytuj | edytuj kod]

Fundacje[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • K. Niesiecki, Herbarz polski, Lipsk 1839-1845, t. 8, s. 415-418.
  • S. J. Rostworowski, Monografia rodziny Rostworowskich, lata 1386-2012, t. 1-2, Warszawa 2013.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Niesiecki, Herbarz polski, t. 8, Lipsk 1841, s. 146
  2. Jacek Łukasz Rostworowski h. Nałęcz, www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2017-11-20] (pol.).
  3. Rostworowscy dzierżyli kasztelanie zakroczymską, wiską, santocką i przemęcką.
  4. Biogram Andrzeja Rostworowskiego w Polskim Słowniku Biograficznym
  5. Sz. Konarski, Kanoniczki warszawskie, Paryż 1952, s. 152.
  6. Tykocin - Karta Dziedzictwa Kulturowego - Shtetl Routes - Teatr NN, shtetlroutes.eu [dostęp 2017-11-20] (pol.).
  7. Przynależność do rodu na podstawie opracowania S. J. Rostworowskiego, Monografia rodziny Rostworowskich, lata 1386-2012, t. 1-2, Warszawa 2013
  8. Rynek Główny 20