Rozchodnik karpacki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rozchodnik karpacki
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd skalnicowce
Rodzina gruboszowate
Rodzaj rozchodnik
Gatunek rozchodnik karpacki
Nazwa systematyczna
Sedum telephium L.
Sp. Pl. 430 1753[2]
Kwiaty
Pokrój
Kwiatostan

Rozchodnik karpacki, rozchodnikowiec karpacki (Sedum telephium L., właśc. Hylotelephium telephium (L.) H. Ohba[3]) – gatunek rośliny należący do rodziny gruboszowatych. Występuje głównie w górach zachodniej i środkowej Europy. W Polsce rozpowszechniony w Karpatach oraz na pogórzu. Według botaników uważany był dawniej za endemit karpacki i stąd jego polska nazwa gatunkowa.

Synonimy[edytuj | edytuj kod]

Niektóre synonimy[2]:

  • Hylotelephium argutum (Haw.) Holub
  • Hylotelephium carpaticum (G.Reuss) Soják
  • Sedum carpaticum G. Reuss
  • Sedum fabaria W. D. J. Koch
  • Sedum telephium subsp. fabaria (W. D. J. Koch) Kirschl.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina osiągająca wysokość 50 cm. Wszystkie nadziemne pędy jesienią obumierają.
Łodyga
Pędy kwiatostanowe wzniesione, mięsiste, pojedyncze.
Liście
Ulistnienie skrętoległe. Liście mięsiste, płaskie, wąskojajowate, długości 5-8 cm, nieregularnie ząbkowane. Wszystkie liście stopniowo zwężają się w ogonek liściowy.
Kwiaty
O barwie purpurowo-różowej, zebrane w płaskie, duże, gęste, rozgałęzione i zwarte nibybaldachy o średnicy 15-20 cm. Płatki korony ostro zakończone, prosto rozwarte i płaskie na szczycie. Mają długość równą długości pręcików. Wewnętrzne pręciki są w 1/3 długości przyrośnięte do płatków. Mają czerwonobrunatne pylniki, z czasem czerniejące.
Owoce
Wielonasienne torebki (mieszki).
Korzeń
Bulwiasty.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

  • Rozwój: bylina, geofit. Kwitnie od lipca do września.
  • Siedlisko: rośnie na brzegach potoków, zacienionych skałach, piargach, w miejscach śródleśnych , traworoślach i zaroślach. Rodzaj podłoża jest mu obojętny, rośnie na glebach o podłożu obojętnym, a także na podłożu granitowym i wapiennym. Roślina o cechach sukulentów, kępiasta, o zgrubiałych i mięsistych liściach. Rośnie na podłożu suchym pośród rumoszu skalnego o dużej przepuszczalności, dlatego, ze względu na niedobory wody przystosował się do trudnych warunków gromadząc zapasy wody w liściach i łodygach. Pokrywa zwartymi łanami piargi i kamieniste podłoże. Zakorzeniony w głębokich szczelinach występuje również w lasach lub wysokich górach gdzie nie brakuje wody. Częsty w Karpatach od regla dolnego po piętro alpejskie, głównie w piętrze kosówki i piętrze halnym.
  • Roślina żywicielska dla gąsienic motyli: niepylaka apollo i modraszka orion.

Zastosowanie i uprawa[edytuj | edytuj kod]

Zastosowanie
Jest uprawiany jako roślina ozdobna. Nadaje się do ogrodów skalnych oraz do ogrodów naturalistycznych. Uprawiany również na kwiat cięty – pędy długo zachowują świeży wygląd.
Uprawa
Uprawia się go poprzez sadzonkowanie, którego można dokonywać wiosną i poprzez całe lato. Wymaga stanowisk słonecznych lub półcienistych i suchych gleb. Jest łatwy w uprawie, odporny na choroby i suszę. Istnieje wiele odmian.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-07-11].
  2. a b The Plant List. [dostęp 2014-11-20].
  3. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: http://dx.doi.org/10.3372/wi.46.46105. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  2. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.