Rozejm w Mudros

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
HMS Agamemnon w Mudros

Rozejm w Mudrosukład rozejmowy kończący działania wojenne I wojny światowej pomiędzy Imperium Osmańskim a Ententą, podpisany 30 października 1918 na pokładzie okrętu liniowego Royal Navy HMS Agamemnon, stojącego na kotwicy w porcie Mudros na greckiej wyspie Lemnos.

Sygnatariuszami rozejmu był ze strony Ententy admirał Somerset Arthur Gough-Calthorpe, dowódca brytyjskiej eskadry Royal Navy Morza Śródziemnego, ze strony tureckiej Rauf Bej, minister marynarki wojennej Imperium Osmańskiego. Układ został zawarty w imieniu całej Ententy, pomimo protestu rządu Francji.

  • Turcja zobowiązywała się otworzyć Bosfor i Dardanele oraz poddać je okupacji państw Ententy.
  • upoważniała Ententę do okupacji wszelkich innych punktów strategicznych Imperium w przypadku „zagrożenia bezpieczeństwa” i „sześciu ormiańskich wilajetów” w przypadku „chaosu”.
  • Ententa otrzymywała swobodne wejście na Morze Czarne.
  • Tureckie okręty wojenne przechodziły w ręce sprzymierzonych.
  • Armia turecka miała opuścić wszystkie terytoria poza granicami państwa (wyjąwszy część Kaukazu Południowego).
  • Wycofać się z Trypolitanii, Arabii, Mezopotamii, Syrii, faktycznie również Cylicji.
  • Przekazać Entencie system tuneli w górach Taurus.
  • Na Kaukazie wojska tureckie miały wycofać się na linię granicy rosyjsko-tureckiej z 1914.
  • Armia turecka, w tym lotnictwo miała zostać zdemobilizowana, poza pewną, nieoznaczoną liczbą jednostek.
  • Wszystkie koleje, drogi i porty zostały udostępnione aliantom.
  • Turcja zrywała stosunki dyplomatyczne i wojskowe z Państwami Centralnymi.
  • Wojska Państw Centralnych (w praktyce kontyngent Armii Cesarstwa Niemieckiego) i ich obywatele w ciągu miesiąca mieli opuścić granice Imperium.
  • Rozejm wchodził w życie 31 października 1918 w południe.

13 listopada 1918 do Konstantynopola zawinęła eskadra Royal Navy. Rozpoczęła się okupacja miasta przez siły brytyjskie, francuskie i włoskie, trwająca do 23 września 1923. W dwa tygodnie później cieśniny zostały obsadzone przez wojska brytyjskie, które zajęły znajdujące się tam fortyfikacje.

Rozejm w Mudros był wstępem do podziału terytoriów Imperium Osmańskiego, które znalazło kulminację w traktacie w Sevres 10 sierpnia 1920. Było to również preludium do upadku Imperium, tureckiej wojny o niepodległość, wojny grecko-tureckiej (1919-1922) i proklamowania Republiki Tureckiej.

Bibliografia, linki[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]