Rozesłanie

Rozesłanie (łac. dismissio; gr. ἀπόλυσις; cs. отпустъ, otpust) – obrzęd liturgiczny w kościołach chrześcijańskich, występujący pod koniec nabożeństwa.

Kościół rzymskokatolicki

W Kościele rzymskokatolickim rozesłanie jest częścią Mszy Świętej. W zwyczajnej formie rytu rzymskiego następuje po błogosławieństwie końcowym i jest ostatnim elementem liturgii (po rozesłaniu kapłan i usługujący odchodzą do zakrystii), natomiast w formie nadzwyczajnej poprzedza błogosławieństwo, a po nim następuje jeszcze Ostatnia Ewangelia.

Nadzwyczajna forma rytu rzymskiego (Missale Romanum 1962)	Zwyczajna forma rytu rzymskiego (Missale Romanum 2002/2008)
Kapłan: Dominus vobiscum.	Kapłan: Dominus vobiscum.	Kapłan: Pan z wami.
Wierni: Et cum spiritu tuo.	Wierni: Et cum spiritu tuo.	Wierni: I z duchem twoim.
Diakon lub kapłan: Ite, missa est. lub: Benedicamus Domino.
Wierni: Deo gratias.
Kapłan (cicho): Placeat tibi, sancta Trinitas, obsequium servitutis meae: et praesta, ut sacrificium quod oculis tuae maiestatis indignus obtuli, tibi sit acceptabile, mihique, et omnibus pro quibus illud obtuli, sit te miserante propitiabile. Per Christum Dominum nostrum. Amen.	brak
Kapłan: Benedicat vos omnipotens Deus, Pater, et Filius (+), et Spiritus Sanctus.	Kapłan: Benedicat vos omnipotens Deus, Pater, et Filius (+), et Spiritus Sanctus.	Kapłan: Niech was błogosławi Bóg wszechmogący, Ojciec i Syn (+), i Duch Święty.
Wierni: Amen.	Wierni: Amen.	Wierni: Amen.
	Diakon lub kapłan: Ite, missa est. lub: Ite, ad Evangelium Domini annuntiandum. lub: Ite in pace, glorificando vita vestra Dominum. lub: Ite in pace.	Diakon lub kapłan: Idźcie, Ofiara spełniona. lub: Idźcie, by głosić Ewangelię Pańską. lub: Idźcie w pokoju, chwaląc waszym życiem Pana. lub: Idźcie w pokoju.
	Wierni: Deo gratias.	Wierni: Bogu niech będą dzięki.

W Mszale rzymskim dla diecezji polskich formułę Ite, missa est przetłumaczono jako Idźcie w pokoju Chrystusa, zaś we wcześniej obowiązującym wydaniu studyjnym z 1979 roku jako Idźcie, Ofiara spełniona. Rubryki nie przewidują stosowania innych formuł rozesłania niż podane w mszale.

Formułę rozesłania wypowiada diakon, a w razie jego nieobecności – celebrans.

Od Wigilii paschalnej do 2. niedzieli wielkanocnej (Niedzieli Białej) oraz w uroczystość Zesłania Ducha Świętego do formuły rozesłania oraz odpowiedzi wiernych dodaje się podwójną aklamację Alleluja.

Jeżeli po liturgii następuje inne nabożeństwo, opuszcza się obrzędy zakończenia, a zatem i rozesłanie.

W formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego jako formułę rozesłania stosuje się Ite, missa est; jedynie gdy po mszy następuje np. procesja, mówi się Benedicamus Domino. Przed zmianami z 1960 roku we mszach, w których odmawia się hymn Gloria in excelsis Deo, jako formułę rozesłania stosowało się Ite, missa est, zaś w pozostałych mszach, a także, gdy po mszy następuje procesja, mówiło się Benedicamus Domino. We mszach za zmarłych (Requiem) zamiast rozesłania odmawia się Requiescant in pace (Niech odpoczywają w pokoju). Wierni odpowiadają: Amen, a końcowe błogosławieństwo opuszcza się i od razu następuje Ostatnia Ewangelia.

Cerkiew prawosławna

Każde nabożeństwo prawosławne kończy się rozesłaniem (otpustem), oznaczającym, że wierni mogą już opuścić cerkiew. Porządek rozesłania jest następujący:

• Rozesłanie rozpoczyna wezwaniem kapłana do wzmożonej uwagi (Priemudrost'), po którym następuje modlitwa do Bogurodzicy: Prieswiataja Bohorodice, spasi nas (Przenajświętsza Bogurodzico zbaw nas).
• Chór odpowiada: Czestniejszuju Chieruwim i Sławniejszuju biez srawnienija Siefafim (Czcigodniejszą od Cherubinów i nieporównywalnie godniejszą czci od Serafinów)
• Kapłan: Sława Tiebie, Christie Boże, upowanije nasze, Sława Tiebie (Chwała Tobie, Chryste Boże, nadziejo nasza, chwała Tobie)
• Chór: Sława Otcu i Synu i Swiatomu Duchu... (Chwała Ojcu i Synowi i Świętemu Duchowi), trzykrotnie: Hospodi pomiłuj (Panie, zmiłuj się), a następnie: Błahosłowi (Pobłogosław) lub ewentualnie, gdy nabożeństwo sprawuje biskup: Prieoswiasczenniejszyj Władyko, błahosłowi (Najprzewielebniejszy Władyko, pobłogosław)
• Kapłan zwraca się twarzą do wiernych i wygłasza: Christos, istinnyj Boh nasz molitwami Prieczystyja Swojeja Matieri... (tu kapłan wymienia świętych, których wspomnienie występuje w danym dniu) ...pomiłujet i spasiet nas jako błah i czełowiekolubiec (Chrystus, prawdziwy Bóg nasz, dzięki modlitwom Przeczystej Swojej Matki (i świętych) ulituje się nad nami i zbawi nas, albowiem jest dobry i miłujący ludzi)

Wyróżnia się przy tym małe i wielkie rozesłanie. Małe rozesłanie pozbawione jest wezwania świętych i wygłaszane jest na koniec godzin liturgicznych, powieczerza, połunoszcznicy i małej wieczerni. Wielkie rozesłanie kończy zaś wieczernię, jutrznię lub Boską Liturgię. Dodatkowo istnieją szczególne rozesłania wygłaszane podczas świąt.