Ruś Biała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polska w granicach z 1660 roku z zaznaczoną Białą Rusią (jako Weissreussen) na niemieckiej mapie z 1892 roku

Ruś Biała – kraina historyczna na terenie dzisiejszej Białorusi i częściowo Rosji, położona w dorzeczu górnego Dniepru, między Ptyczem i Desną oraz w górnej części dorzecza Dźwiny, główne miasta: Mińsk, Mohylew, Smoleńsk, Połock, Witebsk i Mścisław. W historiografii polskiej definiowana jako obszar województw mińskiego (bez południowych powiatów rzeczyckiego i mozyrskiego, przynależących do Rusi Czarnej), mścisławskiego, połockiego, witebskiego i smoleńskiego (bez części południowej).

Do 1084 część Rusi Kijowskiej, potem jej księstwo zależne. Od XIII-XIV wieku pod panowaniem Wielkiego Księstwa Litewskiego, od 1569 aż do rozbiorów w składzie Rzeczypospolitej, potem część Imperium Rosyjskiego.

Nazwa[edytuj]

Niektórzy uczeni przypuszczają, że „kolorowe” nazwy Rusi powstały w XIII wieku i były zapożyczeniem od ludów ałtajsko-tureckich[a], które używały kolorów do oznaczenia kierunków geograficznych (czerwień = południe, biel=zachód, czerń=północ. Przykładowo tur., tuw., ałt. wyraz "kara"[1] znaczy zarówno „czarny" jak i „północ”[2][b][c].

Ruś Biała dała nazwę współczesnej Białorusi.

Miasta[edytuj]

Największe miasta Rusi Białej (w ujęciu historiografii polskiej) współcześnie:

miasto populacja
(2016)
państwo
(2016)
obwód (2016) województwo Polski
przedrozbiorowej
1. Coat of arms of Minsk.svg Mińsk 1 959 781 Białoruś Obwód miński Województwo mińskie
2. Coat of Arms of Mahiloŭ.svg Mohylew 378 077 Białoruś Obwód mohylewski Województwo mścisławskie
3. Coat of Arms of Viciebsk, Belarus.svg Witebsk 376 226 Białoruś Obwód witebski Województwo witebskie
4. Coat of Arms of Smolensk (Smolensk oblast) (2001).png Smoleńsk 328 906 Rosja Obwód smoleński Województwo smoleńskie
5. Coat of Arms of Babruisk, Belarus.svg Bobrujsk 217 975 Białoruś Obwód mohylewski Województwo mińskie
6. Coat of Arms of Barysaŭ, Belarus.png Borysów 143 919 Białoruś Obwód miński Województwo mińskie
7. Coat of Arms of Vorsza, Belarus.svg Orsza 116 552 Białoruś Obwód witebski Województwo witebskie
8. Coat of Arms of Navapołack, Belarus.svg Nowopołock 102 394 Białoruś Obwód witebski Województwo połockie
9. Coat of Arms of Połack, Belarus.svg Połock 85 078 Białoruś Obwód witebski Województwo połockie
10. Coat of Arms of Žodzina, Belarus.svg Żodzino 63 888 Białoruś Obwód miński Województwo mińskie
11. Coat of Arms of Roslavl (Smolensk oblast) (1780).png Rosław 51 466 Rosja Obwód smoleński Województwo smoleńskie
12. Coat of Arms of Yartsevo (Smolensk oblast).png Jarcewo 45 559 Rosja Obwód smoleński Województwo smoleńskie
13. Герб города Сафоново.png Safonowo 43 145 Rosja Obwód smoleński Województwo smoleńskie
14. Coat of Arms of Horki, Belarus.svg Horki 33 830 Białoruś Obwód mohylewski Województwo mścisławskie
15. BIA Osipowicze COA.png Osipowicze 31 498 Białoruś Obwód mohylewski Województwo mińskie

Bibliografia[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. również w chińskim, np. 红 (hóng), oznacza czerwień, ogień i południe. Patrz hasło w angielskiej wiki Red(ang.)
  2. o stronach świata identyfikowanych przez kolory czytaj w Cardinal directions in world cultures (ang.)
  3. W przypadku Rusi kierunki świata nie do końca się zgadzają z powyższym zapisem, gdyż Ruś Czarna jest wysunięta na zachód w stosunku do Rusi Białej. Nie oznacza to jednak, że sam pomysł nazewnictwa poszczególnych krain nie został zaczerpnięty od ludów ałtajsko-tureckich.

Przypisy

  1. azer., baszk. kazach. qara, turkm. gara, uzb. qora. Grzegorz Jagodziński, Ałtajska rodzina językowa
  2. Oleg Łatyszonek, Od Rusinów Białych do Białorusinów, Białystok 2006, s.18 i n., ISBN 978-83-7431-120-5