Ruch prawostronny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

     ruch prawostronny

     ruch lewostronny

Finlandia: pojazdy na drodze z ruchem prawostronnym
Gibraltar: brytyjskie terytorium z ruchem prawostronnym

Ruch prawostronny − zasada ruchu drogowego, nakazująca pojazdom poruszanie się w pobliżu prawej krawędzi jezdni; niekiedy także rozszerzana o zasadę obowiązującą na kolejowych lub tramwajowych liniach dwutorowych, nakazującą jazdę prawym torem. Zasada ruchu prawostronnego obowiązuje w większości krajów świata: w całej kontynentalnej Europie, prawie całej kontynentalnej Azji (oprócz Japonii, Indii, Nepalu, Bhutanu, Pakistanu, Bangladeszu, Tajlandii, Malezji, Hongkongu, Singapuru i Makau), w obu Amerykach (oprócz Gujany i Surinamu).

Zasada ruchu lewostronnego, pochodząca z czasów starożytnych, została porzucona w Europie prawdopodobnie najpierw przez Francuzów, przy czym liczni są zwolennicy poglądu przypisującego to Napoleonowi[1], który m.in. w ten sposób miał wywoływać zamęt w oddziałach wojskowych swoich przeciwników, przygotowanych do ewentualnych bojów spotkaniowych z żołnierzami poruszającymi się (jak wszyscy do tej pory) lewą stroną. Inni wiążą tę zmianę z rzekomą leworęcznością cesarza, a jeszcze inni − ze swoistym buntem wobec papieskich zarządzeń Bonifacego VIII.

Są też jednak przesłanki przemawiające za tym, że nastąpiło to we Francji nieco wcześniej. Mianowicie arystokraci poruszający się szybko po stronie lewej zmuszali chłopów do trzymania się strony prawej. W ten sposób piesi nie blokowali przejazdu, mogąc szybko ustąpić, gdy z przeciwka, a nie za ich plecami, pojawiał się powóz. Po 1789 prześladowani arystokraci we Francji nie chcieli rzucać się w oczy, dlatego zaczęli poruszać się razem ze wszystkimi po stronie prawej. Taki zwyczaj zastał Napoleon, przejmując władzę[1]...

Większość źródeł podaje[potrzebny przypis], że przyczyną zmiany była potrzeba wynikająca z wygody posługiwania się wielokonnymi zaprzęgami (z końmi zaprzęgniętymi w kilka par jedna za drugą), szczególnie często wykorzystywanymi w Ameryce Północnej. Powożenie takimi zaprzęgami było wygodniejsze, jeśli woźnica siedział z lewej strony kozła lub na grzbiecie ostatniego konia (ostatniej pary) po lewej stronie. Mógł wówczas względnie łatwo dosięgnąć batem trzymanym w prawej ręce do każdego konia, natomiast siedzenie po lewej wymuszało − w celu łatwiejszej obserwacji drogi − kierowanie pojazdu bliżej jej prawej krawędzi[potrzebny przypis].

Ruch prawostronny w kontynentalnej Europie najpóźniej wprowadziła Szwecja (3 września 1967: dagen H). Dużo wcześniej (w 1939) III Rzesza wymusiła tę zmianę na terenach dawnych Austro-Węgier (Czechy, Słowacja, Węgry i Austria)[2]. Na ziemiach polskich ruch prawostronny obowiązuje od 1918 roku, to znaczy od restytucji państwa polskiego, wcześniej obowiązywał w zaborze pruskim i rosyjskim[2].

Na kolei ruch prawostronny obowiązuje w większości krajów – do wyjątków należą, między innymi, Francja, Włochy, Szwajcaria, Szwecja, Dania, Belgia i Portugalia, gdzie pociągi jeżdżą po lewym torze linii.

W ruchu statków wodnych obowiązuje ruch prawostronny, niezależnie od kraju.

W Polsce nietypowa sytuacja ma miejsce na ulicy Dworcowej w Katowicach. W jednym z tuneli obowiązuje normalnie ruch prawostronny, w drugim zaś – dostępnym wyłącznie dla autobusów − ruch lewostronny. Wynika to z tego, że organizacja przystanków autobusowych jest łatwiejsza, gdy autobusy poruszają się lewą stroną tunelu.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy[edytuj]

  1. a b Maciej Swuliński: Ruch prawostronny, dlaczego?. swulinski.com. [dostęp 2013-05-08].
  2. a b Henryk Grzybowski: Lewym pasem z Kudowy do Nachodu. W: Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej [on-line]. Oficyna „Brama”, 24-06-2011. [dostęp 2013-05-08].