Rudawiec nilowy
| Rousettus aegyptiacus[1] | |||||
| (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1810) | |||||
 | |||||
| Systematyka | |||||
| Domena | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Królestwo | |||||
| Typ | |||||
| Podtyp | |||||
| Gromada | |||||
| Podgromada | |||||
| Infragromada | |||||
| Rząd | |||||
| Podrząd | |||||
| Rodzina | |||||
| Podrodzina | |||||
| Plemię | |||||
| Rodzaj | |||||
| Gatunek |
rudawiec nilowy | ||||
| |||||
| Podgatunki | |||||
|
| |||||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[15] | |||||
 | |||||
| Zasięg występowania | |||||
 | |||||
Rudawiec nilowy[16], rudawka nilowa[17] (Rousettus aegyptiacus) – gatunek ssaka z podrodziny Rousettinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae).
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1810 roku francuski przyrodnik Étienne Geoffroy Saint-Hilaire nadając mu nazwę Pteropus agyptiacus[2]. Holotyp pochodził z obszaru Piramidy Cheopsa w Gizie, w Egipcie[18].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają sześć podgatunków[19]. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
| Podgatunek | Oryginalna nazwa | Autor i rok opisu | Miejsce typowe |
|---|---|---|---|
| R. a. arabicus | Rousettus arabicus | J. Anderson & Winton, 1902 | Lahidż, w pobliżu Adenu, Jemen[20]. |
| R. a. leachii | Pteropus Leachii | A. Smith, 1829 | Gardens, Kapsztad, Kraj Przylądkowy, Południowa Afryka[21]. |
| R. a. princeps | Rousettus aegyptiacus princeps | Juste & Ibáñez, 1993 | Roça Bela Vista, nad rzeką Papagaio, 2 km na południe od miasta Santo António (1°37′N 7°24′E/1,616667 7,400000), Wyspa Książęca, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca[22]. |
| R. a. tomensis | Rousettus aegyptiacus tomensis | Juste & Ibáñez, 1993 | Santa Catarina (0°16′N 6°29′E/0,266667 6,483333), Wyspa Świętego Tomasza, Wyspy Świętego Tomasza i Książęca[23]. |
| R. a. unicolor | Eleutherura unicolor | J.E. Gray, 1870 | Gabon[24]. |
Kladogram największego prawdopodobieństwa za Almeida et al., 2009[25]
Kladogram za Almeida et al., 2020[26], zmodyfikowany
Etymologia
[edytuj | edytuj kod]- Rousettus: fr. nazwa roussette dla rudawki, od rousset „czerwonawy”[27].
- aegyptiacus: łac. Aegyptiacus „egipski”, od gr. Αιγυπτιακος Aiguptiakos „z Egiptu”, od Αιγυπτος Aiguptos „Egipt”[28].
- arabicus: łac. Arabicus „arabski”, od Arabia „Arabia”, od gr. Aραβια Arabia „Arabia”, od Aραψ Araps „Arab”, Aραβες Arabes „Arabowie”[29].
- leachii: dr William Elford Leach (1790–1836), angielski zoolog, biolog morski[30].
- princeps: Wyspa Książęca (port. Ilha do Príncipe), Zatoka Gwinejska[13].
- tomensis: Wyspa Świętego Tomasza (port. Ilha de São Tomé), Zatoka Gwinejska[14].
- unicolor: łac. unicolor, unicoloris „zwykły, jednolity, jednego koloru”, od uni- „jedno-”, od unus „jeden”; color, coloris „kolor”[31].
Zasięg występowania
[edytuj | edytuj kod]Rudawiec nilowy występuje w Afryce i na Bliskim Wschodzie zamieszkując w zależności od podgatunku[19]:
- R. aegyptiacus aegyptiacus – Bliski Wschód w południowej Turcji, Cyprze, zachodniej Syrii, Libanie, Izraelu, zachodniej Jordanii i Egipcie (północne wybrzeże i Dolina Nilu).
- R. aegyptiacus arabicus – Półwysep Arabski, południowy Iran i południowo-zachodni Pakistan.
- R. aegyptiacus leachii – wschodnia i południowa Afryka, od Etiopii na południe do Południowej Afryki.
- R. aegyptiacus princeps – Wyspa Książęca.
- R. aegyptiacus tomensis – Wyspa Świętego Tomasza.
- R. aegyptiacus unicolor – zachodnia Afryka, od Senegalu do środkowo-zachodniej Angoli i na wyspie Bioko.
Introdukowany w 2000 roku na Wyspach Kanaryjskich (Teneryfa), ale prawdopodobnie został skutecznie wytępiony i już tam nie występuje[32][19].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Długość ciała (bez ogona) 138–192 mm, długość ogona 6,6–25 mm, długość ucha 18–27 mm, długość tylnej stopy 17–38 mm, długość przedramienia 82–106 mm; rozpiętość skrzydeł około 60 cm; masa ciała 81–171 g[32]. Futerko rudawki nilowej jest lśniące. Ma barwę szarobrunatną, skrzydła są ciemnobrązowe.
Tryb życia
[edytuj | edytuj kod]Jak większość rudawek, żywi się głównie owocami. Jest to jedyny rodzaj rodziny rudawkowatych, posługujący się echolokacją. W przeciwieństwie jednak do innych echolokujących nietoperzy, sygnały używane do orientacji wytwarza nie krtanią, ale poprzez mlaskanie językiem. Związane jest to z zasiedlaniem przez rudawkę nilową m.in. jaskiń, gdy tymczasem wiele innych gatunków rudawkowatych tworzy odsłonięte kolonie, wiszące na wysokich drzewach. Łatwo się oswaja i dobrze znosi hodowlę w ogrodach zoologicznych. Na schronienia wybiera głównie drzewa i jaskinie.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rousettus aegyptiacus, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- 1 2 É. Geoffroy Saint-Hilaire. Description des roussettes et des céphalotes, deux nouveaux genres de la famille des chauve-souris. „Annales du Muséum d’histoire naturelle”. 15, s. 96, 1810. (fr.).
- ↑ É. Geoffroy Saint-Hilaire: Description des mammifères qui se trouvent en Egypte. W: France. Commission des sciences et arts d’Egypte: Description de l’Égypte, ou, Recueil des observations et des recherches qui ont été faites en Égypte pendant l’expédition de l’armée française. T. 2. Paris: Imprimerie impériale, 1817, s. 134. (fr.).
- ↑ M.H.C. Lichtenstein: Verzeichniss der Doubletten des Zoologischen Museums der Königl. Universität zu Berlin: nebst Beschreibung vieler bisher unbekannter Arten von Säugethieren, Vögeln, Amphibien und Fischen. Berlin: T. Trautwein, 1823, s. 3, 5. (niem.).
- ↑ C.J. Temminck: Monographie de mammalogie. T. 1. Paris: 1824, s. 197. (fr.).
- ↑ A. Smith. Contributions to the natural history of South Africa, &c. „Zoological Journal”. 4 (16), s. 433, 1829. (ang.).
- ↑ J. Smuts: Dissertatio zoologica, enumerationem mammalium capensium continens: tribus tabulis adjunctis. Leidae: Apud J.C. Cyfveer, 1832, s. 3. (łac.).
- ↑ J.E. Gray: Catalogue of Monkeys, Lemurs, and Fruit-eating Bats in the collection of the British Museum. London: The Trustees, 1870, s. 117. (ang.).
- ↑ J. Anderson & W.E. de Winton: Zoology of Egypt: Mammalia. London: B. Quaritch, 1902, s. 86, 88, 89–90. (ang.).
- ↑ A.J.E. Lönnberg: Mammalia. W: Y. Sjöstedt: Wissenschaftliche ergebnisse der Schwedischen zoologischen expedition nach dem Kilimandjaro, dem Meru und den umgebenden Massaisteppen Deutsch-Ostafrikas 1905-1906. Cz. 1. Stockholm: Tryckt hos P. Palmquists aktiebolag, 1910, s. 7. (ang.).
- ↑ M. Eisentraut. Der Rassenkreis Rousettus aegyptiacus E. Geoff. „Bonner zoologische Beiträge”. 10 (3–4), s. 231, 1960. (niem.).
- ↑ A. Feiler, J. Haft & P. Widmann. Beobachtungen und Untersuchungen an Säugetieren der Insel São Tomé (Golf von Guinea) (Mammalia). „Faunistische Abhandlungen Staatliches Museum für Tierkunde Dresden”. 19, s. 22, 1993. (niem.).
- 1 2 Juste i Ibáñez 1993 ↓, s. 123.
- 1 2 Juste i Ibáñez 1993 ↓, s. 124.
- ↑ C. Korine, Rousettus aegyptiacus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2021-3 [dostęp 2022-05-06] (ang.).
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 86. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ K. Kowalski (red.), A. Krzanowski, H. Kubiak, B. Rzebik-Kowalska & L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 315, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
- ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Rousettus (Rousettus) aegyptiacus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-05-06].
- 1 2 3 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 94. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ Zijlstra ↓, s. N#19554.
- ↑ Zijlstra ↓, s. N#19555.
- ↑ Zijlstra ↓, s. N#19558.
- ↑ Zijlstra ↓, s. N#19559.
- ↑ Zijlstra ↓, s. N#19561.
- ↑ Francisca C. Almeida, Norberto P. Giannini, Rob DeSalle, Nancy B. Simmons, The phylogenetic relationships of cynopterine fruit bats (Chiroptera: Pteropodidae: Cynopterinae), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 53 (3), 2009, s. 772–783, DOI: 10.1016/j.ympev.2009.07.035 [dostęp 2026-05-15] (ang.).
- ↑ Francisca Cunha Almeida, Nancy B. Simmons, Norberto P. Giannini, A Species-Level Phylogeny of Old World Fruit Bats with a New Higher-Level Classification of the Family Pteropodidae, „American Museum Novitates”, 2020 (3950), 2020, s. 1–24, DOI: 10.1206/3950.1.
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 612, 1904. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, aegyptiacus [dostęp 2022-05-06].
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, arabicus [dostęp 2022-05-06].
- ↑ B. Beolens, M. Watkins & M. Grayson: The Eponym Dictionary of Mammals. Baltimore: The Johns Hopkins University Press, 2009, s. 238. ISBN 978-0-8018-9304-9. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, unicolor [dostęp 2022-05-06].
- 1 2 N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 87–88. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Juste & C. Ibañez. Geographic variation and taxonomy of Rousettus aegyptiacus (Mammalia: Megachiroptera) in the islands of the Gulf of Guinea. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 107 (2), s. 117–129, 1997. DOI: 10.1111/j.1096-3642.1993.tb00217.x. (ang.).
- J.S. Zijlstra: Home. Hesperomys project. [dostęp 2022-05-05]. (ang.).
- The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).