Rudbekia błyskotliwa
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Podrodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
rudbekia błyskotliwa |
Nazwa systematyczna | |
Rudbeckia fulgida Aiton Hort. kew. 3:251. 1789 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/RudbeckiaFulgida.jpg/240px-RudbeckiaFulgida.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Rudbeckia_fulgida_002.jpg/240px-Rudbeckia_fulgida_002.jpg)
Rudbekia błyskotliwa (Rudbeckia fulgida) – gatunek byliny należący do rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej, rośnie dziko w stanach Georgia, Teksas i Floryda, do Europy sprowadzona została dopiero w XVIII w. przez ogrodników[3]. W Polsce wyłącznie jako popularna roślina uprawna (ozdobna).
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Tworzy gęste kępy. Wytwarza rozłogi, za pomocą których rozmnaża się wegetatywnie.
- Łodyga
- Wzniesiona, prosta, sztywna, pokryta drobnymi włoskami, rozgałęziająca się. Osiąga wysokość 40-60 cm. Dołem kanciasta, górą żeberkowana.
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Dolne liście szerokojajowate z ostrym końcem i ząbkowane, górne lancetowate i całobrzegie. U typowej formy są szorstko owłosione.
- Kwiaty
- Zebrane w kwiatostany typu koszyczek. Duże brzeżne kwiaty języczkowe są intensywnie żółte lub jasnopomarańczowe. Wewnętrzne kwiaty rurkowe są ciemnobrązowe, prawie czarne. Dno koszyczka jest silnie wypukłe, plewinki orzęsione tylko na brzegach. Kwitnie od lipca do połowy października.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Roślina ozdobna: uprawiana ze względu na swoje piękne kwiaty, jako roślina rabatowa, a także na kwiat cięty, który w wazonie z wodą długo zachowuje świeżość. Jest wdzięcznym do uprawy gatunkiem – ma długi okres kwitnienia, a nawet po przekwitnięciu zdobi ogród swoimi koszyczkami z owocami. Jest wieloletnia i łatwa w uprawie – rośnie bujnie nie pozwalając się tak łatwo zagłuszyć chwastom, jest też całkowicie odporna na mróz i bardzo odporna na choroby i szkodniki.
Uprawa
[edytuj | edytuj kod]Rozmnaża się ją z nasion, lub przez podział bryły korzeniowej. Należy wybierać stanowiska słoneczne, roślina znosi półcień, ale najładniej kwitnie na słonecznym miejscu. Nie ma szczególnych wymagań co do gleby, ale na żyznej rośnie oczywiście bujniej. Przy długotrwałej suszy należy podlewać. Przed kwitnieniem nawozi się ją 2-3 razy. Po przekwitnięciu należy ściąć ją nieco nad ziemią.
- 'Herbstonne' – pochodzi ze skrzyżowania rudbekii błyskotliwej z rudbekią nagą. Ma żółte, pojedyncze koszyczki, gładkie liście i jest wyższa od typowego gatunku.
- 'Golden Glow' – odmiana o pełnych, puszystych koszyczkach
- 'Goldquelle' – ma jaskrawożółte, pełne kwiaty
- 'Goldsturm' – wysokość do 60 cm, złotożółte koszyczki o średnicy do 12 cm.
Choroby i szkodniki
[edytuj | edytuj kod]- Rośliny osłabione, np. przez długotrwałą suszę bywają atakowane przez mszyce i przędziorki. Zwalcza się je środkami chemicznymi.
- Biały nalot na liściach świadczy o chorobie grzybowej. Jest to mączniak prawdziwy. Zaatakowane pędy należy wyciąć i spalić, a całą roślinę opryskiwać preparatami grzybobójczymi.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
- ↑ kocham.kwiaty.pl – wszystko o kwiatach: pielęgnacja, trendy florystyczne, ciekawostki [online], www.kocham.kwiaty.pl:80 [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2013-03-20] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Praca zbiorowa: Katalog roślin II. Drzewa, krzewy, byliny.. Warszawa: Agencja Promocji Zieleni, Związek Szkółkarzy Polskich, 2003. ISBN 83-912272-3-5.
- Geoffrey Burnie i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kocham kwiaty: rudbekia. kocham.kwiaty.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-03-20)].
- EoL: 486458
- Flora of North America: 242417172
- GBIF: 3114220
- identyfikator iNaturalist: 142654
- IPNI: 241701-1
- ITIS: 36770
- NCBI: 52312
- Plant Finder: 277460
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): gcc-113773
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:223725-2
- Tela Botanica: 76520
- identyfikator Tropicos: 2710923
- USDA PLANTS: RUFU2
- CoL: 6X9QQ