Rugi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rugi chłopskie)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Rugi chłopskie – działania polegające na całkowitym lub częściowym usuwaniu chłopów z uprawianej przez nich ziemi w celu powiększenia obszaru folwarku pańszczyźnianego.

Na ziemiach polskich rugowanie chłopów z tzw. gruntów rustykalnych miało miejsce już w średniowieczu i związane było z komasacją dóbr wielkiej własności ziemskiej. Częściowo ograniczył to zjawisko układ ziemski. W okresie rozwoju folwarku pańszczyźnianego rozpoczynającego się w XV w. rugi polegały głównie na przenoszeniu chłopów na grunty o gorszej jakości gleb, np. piaszczyste, kamieniste. W Polsce przeciw rugom występował Stanisław Staszic a zakazywał rugów uniwersał połaniecki wydany w 1794 przez Tadeusza Kościuszkę.

 Osobny artykuł: Uniwersał połaniecki.

Proces rugów chłopskich w Prusach w niewielkim stopniu ograniczył edykt wydany w 1749 przez Fryderyka II, a w Galicji rugów zakazano w 1786 patentem wydanym przez cesarza Józefa II który obowiązywał aż do uwłaszczenia chłopów w 1848.

 Osobny artykuł: Reformy józefińskie.

W Księstwie Warszawskim dekret grudniowy z 1807 umożliwiał usuwanie chłopów z gruntów rustykalnych nawet bez odszkodowania, co stało się powodem masowego powiększania folwarków. W Księstwie Warszawskim i Królestwie Polskim w latach 1807-1863 chłopi utracili około 16 % swoich gruntów. Proces samowolnych rugów chłopskich przerwało ostatecznie uwłaszczenie chłopów[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Antoni Mączak Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku. O.Ż, Warszawa 1981, s.220.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Mączak: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku. O.Ż. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1981.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]