Rumian żółty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rumian żółty
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj rumian
Gatunek rumian żółty
Nazwa systematyczna
Cota tinctoria (L.) J.Gay
867 1845
Koszyczek kwiatowy

Rumian żółty, rumian barwierski (Cota tinctoria, syn. Anthemis tinctoria L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Według nowszych ujęć taksonomicznych prawidłowa nazwa gatunku to Cota tinctoria (L.) J.Gay[2]. Występuje w stanie dzikim w Europie i zachodniej Azji[3]. Zawleczony i zadomowiony w Ameryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, Tasmanii i Nowej Zelandii[3]. W Polsce często spotykany na północy kraju, rzadziej na południu.

Morfologia[edytuj]

Łodyga 
Osiąga wysokość ok. 60 cm, szarozielona, krótko owłosiona. Oś liścia jest ząbkowana.
Liście 
Grzebieniasto pierzastosieczne.
Kwiaty 
Zebrane w koszyczek o średnicy 25-35 mm, języczkowate liczne (20-30), złotożółte. Plewinki stopniowo zaostrzone. Dno koszyczka słabo wypukłe
Owoce 
Niełupki o długości 2 mm, słabo podłużnie żeberkowane i ze szczątkowym kielichem.

Biologia i ekologia[edytuj]

Bylina, hemikryptofit. Siedlisko: suche zbocza, przydroża, także w zbiorowiskach ruderalnych, na torowiskach i nasypach kolejowych. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla O. Festucetalia valesiacae[4]. Liczba chromosomów 2n = 18[5].

Zmienność[edytuj]

Tworzy mieszańce z rumianem austriackim, rumianem polnym, rumianem psim, rumianem ruskim[6]. Gatunek zróżnicowany na osiem podgatunków[7]:

  • Cota tinctoria subsp. australis (R.Fern.) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. euxina (Boiss.) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. fussii (Griseb. & Schenk) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. gaudium-solis (Velen.) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. parnassica (Boiss. & Heldr.) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. sancti-johannis (Stoj. & al.) Oberpr. & Greuter
  • Cota tinctoria subsp. tinctoria
  • Cota tinctoria subsp. virescens (Bornm.) Oberpr. & Greuter

Zastosowanie[edytuj]

  • Roślina ozdobna – chętnie sadzona na rabatach, nadaje się do ogródków skalnych. Formę typową uprawia się rzadko, częściej uprawiane są odmiany ozdobne, np. 'E. C. Buxton' o delikatnie żółtych kwiatach.
  • W dawnych czasach z rumianu żółtego otrzymywano żółty barwnik i stąd pochodzi jego nazwa.

Uprawa[edytuj]

Morfologia

Roślina bardzo łatwa w uprawie. Jest całkowicie mrozoodporna (strefy mrozoodporności 4-10)[8]. Najlepiej rośnie w pełnym słońcu, na przepuszczalnej glebie. Można uprawiać z nasion. Łatwo rozmnaża się przez podział jesienią lub wiosną, można też przez sadzonki pobierane latem. Zakwita późnym latem. Po przekwitnieniu roślinie przycina się przekwitłe kwiatostany, jesienią obcina się całą roślinę tuż przy ziemi. Na wiosnę odnawia się ona z podziemnych kłączy.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Kadereit J. W., Albach D. C., Ehrendorfer F., Galbany-Casals M. i inni. Which changes are needed to render all genera of the German flora monophyletic?. „Willdenowia”. 46, s. 39 – 91, 2016. DOI: 10.3372/wi.46.46105. 
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. Cota tinctoria na Flora of North America [dostęp 2014-01-17].
  6. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  7. The Plant List [dostęp 2014-01-17].
  8. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.