Kipunja wyżynna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rungwecebus kipunji)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kipunja wyżynna
Rungwecebus kipunji[1]
(Ehardt, Butynski, Jones & Davenport, 2005)
Kipunja wyżynna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Nadrząd łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Rodzaj kipunja[a]
Gatunek kipunja wyżynna
Synonimy
  • Lophocebus kipunji Ehardt, Butynski, Jones & Davenport, 2005
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kipunja wyżynna[3] (Rungwecebus kipunji) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae), odkryty w 2003 roku w górach Tanzanii.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisany naukowo w 2005 pod nazwą Lophocebus kipunji[4].

Początkowo naukowcy dysponowali tylko zdjęciami zwierzęcia i na tej podstawie zaliczyli je do spokrewnionych z pawianami mangab, dlatego gatunek opisano jako mangabę górską. "Science" zamieścił jednak wyniki dokładnych badań osobnika, który niedługo potem został złapany w pułapkę zastawioną przez afrykańskich rolników.

Specjalnie dla gatunku stworzono nowy rodzaj o nazwie Rungwecebus[5], dotąd zaliczano go do grupy mangab. Nazwa Rungwecebus pochodzi od góry Rungwe, gdzie po raz pierwszy zobaczono tego ssaka. Naukowcy oceniają, że żyje prawdopodobnie około 1100 tych małp.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kipunja wyżynna jest najbliżej spokrewniona z pawianami. Osobniki tego gatunku mają brązowo-szare futro, białe na brzuchu. Są wszystkożerne, jedzą liście, pędy, kwiaty, owoce, nie gardzą korą, porostami, mchem i bezkręgowcami. Na małpy te polują orły, lampart oraz miejscowi ludzie.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rozmiary:

  • Około 90 centymetrów na wyprostowanych łapach[6].

Masa:

  • Od 10 do 16 kilogramów[6].

Uwagi

  1. Rungwecebus Davenport, Stanley, Sargis, De Luca, Mpunga, Machaga & Olson, 2005

Przypisy

  1. Rungwecebus kipunji, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Davenport, T.R.B. & Jones, T. 2008. Rungwecebus kipunji. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-10]
  3. Systematyka i nazwy polskie za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 48. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. T. Jones, C. L. Ehardt, T. M. Butynski, T. R. Davenport, N. E. Mpunga, S. J. Machaga, D. W. De Luca. The highland mangabey Lophocebus kipunji: a new species of African monkey. „Science”. 308 (5725), s. 1161-1164, 2006. DOI: 10.1126/science.1109191 (ang.). 
  5. T. R. Davenport, W. T. Stanley, E. J. Sargis, D. W. De Luca, N. E. Mpunga, S. J. Machaga, L. E. Olson. A new genus of African monkey, Rungwecebus: morphology, ecology, and molecular phylogenetics. „Science”. 312 (5778), s. 1378-1381, 2006. DOI: 10.1126/science.1125631 (ang.). 
  6. a b Dopiero co odkryte, już zagrożone. [dostęp 2008-08-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ehardt, C. L., Butynski, T. M. & Davenport, T. R. B.: Kipunji, Rungwecebus kipunji (Hayman, 1936) (ang.). Primates in Peril: The World's 25 Most Endangered Primates, 2007. [dostęp 18 maja 2008].
  2. Newly Discovered Monkey Is Threatened With Extinction (ang.). 2008. [dostęp 2 sierpnia 2008].