Rurociąg „Przyjaźń”

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy rurociągu naftowego. Zobacz też: Drużba.
Przebieg rurociągu naftowego Przyjaźń w Europie
Rurociąg Przyjaźń nad rzeką Stryj we wsi Rozhurcze w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego na Ukrainie

Rurociąg „Przyjaźń”[1] (ros. нефтепровод Дружба) – największy na świecie system rurociągów, łączący Syberię i Europę Środkową wybudowany w latach 1960–64 (Drużba-1) oraz 1969–74 (Drużba-2).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Drużba-1[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o podjęciu budowy systemu „Przyjaźń” podjęto 18 grudnia 1958 na 10. sesji RWPG w Pradze. W pierwotnych założeniach miał to być system przesyłu ropy naftowej ze Związku Radzieckiego do krajów RWPG w Europie Środkowej: Węgier, Czechosłowacji, PRL oraz NRD. Generalnym wykonawcą inwestycji zostało radzieckie przedsiębiorstwo Lengazspiecstroj (Ленгазспецстрой) specjalizujące się w budowie instalacji i systemów przesyłu ropy i gazu. Budowę rurociągu o długości 5327 km rozpoczęto 10 grudnia 1960 w mieście Almietjewsk. W założeniach każdy kraj, przez którego terytorium miał przebiegać rurociąg, zobowiązywał się dostarczyć wszystkie niezbędne materiały i maszyny budowlane[2]. Budowa trwała cztery lata, ale budowę niektórych odcinków zakończono wcześniej. Pierwsza dostawa ropy do magazynów w Budkovcach w Czechosłowacji miała miejsce w lutym 1962. We wrześniu tego samego roku ropę dostarczono do Węgier, w listopadzie 1963 do Polski, a w grudniu do NRD. Pierwsza ropa pompowana rurociągiem pochodziła z z pól naftowych w Tatarstanie i obwodzie samarskim. Do połowy 1964 uruchomiono główne obiekty systemu Drużba-1 (Przyjaźń-1). 15 października 1964 odbyła się oficjalna ceremonia oddania rurociągu do eksploatacji[3]. Istotną korzyścią ekonomiczną budowy była znaczna redukcja kosztów transportu - wcześniej duża część ropy przewożona była koleją, ale wraz z wprowadzeniem rurociągu koszty transportu spadły średnio o 20–25% wartości przewozów kolejowych[2].

Drużba-2[edytuj | edytuj kod]

W kolejnych latach ze względu na znaczny rozwój gospodarek krajów RWPG, pojawiła się potrzeba zwiększenia dostaw ropy. W 1965 postanowiono rozbudować możliwości przesyłowe budując drugi, bliźniaczy system rurociągów Drużba-2 (o średnicy do 1220 mm) przebiegał wzdłuż trasy pierwszej linii Drużba-1 o długości 4 412 km.[2]. Budowę rurociągu rozpoczęto wiosną 1969, a ukończono w 1974. Jego budowa pozwoliła zwiększyć eksport ropy z ZSRR ponad dwukrotnie[3]. W 1973 oddano do użytku około 2000 km rurociągu Ust - Bałyk - Almietjewsk. Budowa tego rurociągu umożliwiła połączenie systemu Drużba z polami naftowymi na Zachodniej Syberii. Do końca 1974 krajów RWPG otrzymały około 300 mln ton ropy - ponad 40 mln ton na Węgry, 80 mln ton do NRD, 60 mln ton do Polski i ponad 100 mln ton do Czechosłowacji[2].

Po rozpadzie ZSRR centrum kontroli rosyjskiej części gazociągu przeniosło się ze Lwowa do Briańska. W Rosji ropociąg przebiega przez 32 rejony ośmiu obwodów. Obecnie prawie połowa eksportowanej rosyjskiej ropy transportowana jest rurociągiem Przyjaźń. W ostatnich latach przez główną zachodnią część rurociągu przepompowywano do 70–80 milionów ton ropy rocznie. Dostarczana ropa wykorzystywana jest w potężnych rafineriach zlokalizowanych w Mozyrzu (Białoruś), Płocku (Polska) i Schwedt (Niemcy)[3].

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rurociąg którego średnica wynosi do 1020 mm rozpoczyna bieg w Almietjewsku, biegnie poprzez Samarę i Briańsk gdzie jedna z nitek (o średnicy do 800 mm) odchodzi do Windawy na Łotwie (UnieczaPołockMożejki – Windawa) a dalej do Mozyrza, gdzie rozdziela się na dwie nitki: północną, biegnącą przez Białoruś i Polskę (odcinek polski rozpoczyna się w Adamowie w województwie podlaskim) do Lipska w Niemczech, oraz południową, biegnącą przez Ukrainę, Słowację dwoma odgałęzieniami do Czech i Węgier.

Dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

W skład systemu wchodzi między innymi około 8900 kilometrów rurociągów (z czego 3900 km w Rosji), które w ciągu każdego roku transportują około 66,5 miliona ton ropy naftowej, w tym samą północną nitką około 49,8 miliona ton oraz 46 przepompowni, 38 przepompowni pośrednich, których farmy zbiornikowe zawierają 1,5 miliona m3 ropy. Rury na potrzeby projektu zostały wyprodukowane w Związku Radzieckim oraz Polsce, zaś elementy instalacji w Czechosłowacji. NRD była odpowiedzialna za pompy, a Węgry za urządzenia automatyzacyjne i komunikacyjne. Budowa kosztowała prawie 400 milionów rubli, a na całej długości rurociągu ułożono prawie 730 000 ton rur. Wydobyto ponad 15 milionów metrów sześciennych ziemi. Rurociąg przekroczył 400 barier wodnych, w tym 45 głównych rzek oraz ponad 200 linii kolejowych i dróg[2]. Rurociąg Przyjażń ma obecnie wydajność od 1,2 do 1,4 miliona baryłek dziennie. Obecnie trwają prace nad zwiększeniem tego poziomu na odcinku między Białorusią a Polską. Średnica rury rurociągu wynosi od 420 do 1020 milimetrów (17 do 40 cali).Korzysta on z 20 przepompowni[4].

Operatorzy[edytuj | edytuj kod]

Operatorem rurociągu na terenie Rosji jest Transnieft, na Białorusi – Gomieltransniefti, na Ukrainie – UkrTatNafta, na Słowacji – Transpetrol, w Czechach – MERO ČR, w Polsce – PERN, na Węgrzech – MOL Plc.

Plany rozbudowy[edytuj | edytuj kod]

Wobec coraz częstszego stosowania przez Rosję szantażu energetycznego (m.in. rosyjsko-ukraiński konflikt gazowy), rozważane jest także przedłużenie obu nitek, północnej do niemieckiego Wilhelmshaven, a południowej do chorwackiego Omišalj, i tą drogą wprowadzenie rewersu ropy, dostarczanej przez tankowce z Bliskiego Wschodu i Afryki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazewnictwo Geograficzne Świata – Zeszyt 11: Europa Część I. Warszawa: KSNG, 2009, s. 183. ISBN 978-83-254-0463-5. (pol.)
  2. a b c d e Druzhba Pipeline — Pipelines International, web.archive.org, 21 marca 2016 [dostęp 2020-03-30] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-21].
  3. a b c Нефтепровод "Дружба". Справочная информация, РИА Новости, 2007 [dostęp 2020-03-30] (ros.).
  4. История - ПАО «Транснефть», www.transneft.ru [dostęp 2020-03-30] (ros.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]