Jezioro Rusałka (Poznań)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Rusałka (Poznań))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy jeziora w Poznaniu. Zobacz też: inne znaczenia.
Rusałka
Widok z północnego brzegu
Widok z północnego brzegu
Położenie
Państwo  Polska
Miejscowości nadbrzeżne Poznań
Morfometria
Powierzchnia 0,367 km²
Głębokość
• średnia
• maksymalna

1,9 m
9,0 m
Długość linii brzegowej 3300 m
Objętość 697 000 m³
Hydrologia
Rzeki zasilające Bogdanka, Golęcinka, cztery dopływy bez nazwy od strony płd.-wsch.
Rzeki wypływające Bogdanka
Rodzaj jeziora zaporowe
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Rusałka
Rusałka
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Rusałka
Rusałka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rusałka
Rusałka
Ziemia52°25′35″N 16°52′40″E/52,426389 16,877778

Jezioro Rusałka[1] (także zbiornik Rusałka, Rusałka (nazwa proponowana[2]) – jezioro zaporowe o powierzchni 36,7 ha, powstałe w 1943, leżące w Poznaniu, w zachodnim, golęcińskim klinie zieleni. Zasilane przez Bogdankę i Golęcinkę. Powierzchnia zlewni - 26,6 km². Trasa wokół jeziora ma ok. 3,5 km.

Nazwa[edytuj]

Podczas okupacji niemieckiej zbiornik otrzymał nazwę Elsensee od niemieckiej nazwy pobliskiego młyna - Elsenmühle. Po zakończeniu wojny nadano mu metaforyczno-kulturową nazwę Rusałka pochodzącą od nimf wodnych[3].

Historia i otoczenie[edytuj]

Miejsca pamięci i pomniki wokół jeziora
Miejsce składania kwiatów na zachodnim brzegu jeziora
Jezioro Rusałka sfotografowane przez amerykańskiego satelitę wywiadowczego, 1965 r.
Widok z północnego brzegu

W miejscu obecnego jeziora pod koniec XIX wieku wzniesiona została niewielka trapezowa bateria stanowiąca element fortyfikacji Twierdzy Poznań zwana Baterią Bogdanka (Bogdanka Batterie).

Jezioro powstało w 1943 roku, w trakcie niemieckiej okupacji Polski, poprzez spiętrzenie wód Bogdanki. Do wykonania prac ziemnych związanych z utworzeniem zbiornika zostali zmuszeni Żydzi osadzeni w hitlerowskich obozach pracy przymusowej na terenie Poznania[4].

W 1960 na północnym brzegu jeziora powstał ośrodek wypoczynkowy z trawiasto-piaszczystą plażą, wypożyczalnią sprzętu wodnego i polem kempingowym.

W lasach otaczających zbiornik znajdują się 3 pomniki upamiętniające miejsca kaźni ze stycznia 1940 roku, kiedy niemieckie SS dokonało masowych egzekucji więźniów obozu zagłady Fortu VII w Poznaniu:

Na zachodnim brzegu akwenu znajduje się miejsce, gdzie mieszkańcy Poznania spontanicznie składają kwiaty dla upamiętnienia ofiar zbrodniczych wydarzeń znad Rusałki. Na początku XXI wieku ustawiono tu drewniany krzyż. Odwiedzający składają tu kwiaty, znicze i zamieszczają informacje o miejscu pamięci[6]. Poznański dziennikarz Krzysztof M. Kaźmierczak uznał ten obiekt za mauzoleum ofiar mordów[7]. Według ustaleń Piotra Bojarskiego, dziennikarza Gazety Wyborczej, są to pozostałości po estradzie wojskowej postawionej w okresie powojennym[8].

Na obiekt składa się pięć stopni z sześcianów granitowych i niewielki ślad cokołu. Wieloletni kierownik Zakładu Zieleni Miejskiej na Jeżycach wyjaśnił, że choć Poznaniacy w tym miejscu co roku spontanicznie składają tam kwiaty i palą znicze, to rzeczywiste miejsce kaźni i pomnik są oddalone o 100 metrów. Paulina Kozłowska z Wydziału Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Poznania poinformowała w 2012, że miasto zamierza odnowić wszystkie trzy rzeczywiste pomniki upamiętniające ofiary zbrodni oraz teren wokół nich[8].

Przyroda[edytuj]

Jezioro okalają ubogie zespoły pałki wąskolistnej i trzciny pospolitej. Przy wpływie Bogdanki rośnie manna mielec i sit jeziorny. W wodach występują: wywłócznik, moczarka kanadyjska, mech jawajski, grążel żółty i rzęsa trójrowkowa. Drzewa porastające tereny wokół zbiornika to głównie olsza czarna, olsza szara, wierzba krucha, topola biała i leszczyna.

Oprócz powyższego, w latach 60. XX wieku, stwierdzono w sąsiedztwie akwenu występowanie następujących rzadkich roślin: nasięźrzał pospolity, pępawa różyczkolistna, storczyk samczy i turówka wonna[9].

Wędkarstwo[edytuj]

Jezioro typu sandaczowego. Występują także: karp, węgorz europejski, leszcz, lin, ukleja, amur biały, szczupak pospolity, krąp, jazgarz, płoć, wzdręga, okoń europejski i ciernik. Zakaz wędkowania w porze nocnej i używania spinningu. Zbiornik bardzo popularny wśród wędkarzy, zwłaszcza w weekendy.

Inne[edytuj]

Całe jezioro otoczone jest lasami i stanowi ważny ośrodek rekreacyjny dla mieszkańców miasta. Odbywają się tutaj imprezy sportowe i rekreacyjne różnego szczebla, m.in. Grand Prix Poznania w biegach przełajowych, czy noworoczne spotkania cyklistów[10].

Akwen jest popularny wśród poznańskich naturystów. Dawniej gromadzili się oni przede wszystkim na plaży południowej. Obecnie jest ich tam mniej - przenieśli się w miejsca styku wody z lasem[11].

Jezioro było kilkakrotnie wykorzystywane jako plener przez filmowców, na przykład w filmie Ogniem i mieczem "zagrało" Dniepr.

Przypisy

  1. Zarządzenie Nr 50 Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 maja 1974 r. w sprawie zmiany i ustalenia nazw niektórych miejscowości i obiektów fizjograficznych (M.P. 1974 nr 22 poz. 130)
  2. Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 2: Wody stojące. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
  3. Bogdan Walczak, Co mówią nazwy?, w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/2013, s.68, ISSN 0137-3552
  4. Wojciech Meixner: Martyrologia Żydów w Lasku Golęcińskim. jewish.org.pl. [dostęp 2017-02-20].
  5. Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa, lata wojny 1939-1945. Warszawa: Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, 1966, s. 273.
  6. Tomasz Sahaj. Miejsce kaźni i straceń, rekreacji i sportu. Tereny zielone wokół jeziora Rusałka w Poznaniu. „Turystyka Kulturowa”, Vol 10 (2015). 
  7. Krzysztof M. Kaźmierczak. Zapomniany poznański Katyń. „Głos Wielkopolski”, s. 4, 4-5 września 2010.  Wydanie elektroniczne: Krzysztof M. Kaźmierczak: Poznań – zapomniane miejsce kaźni. www.gloswielkopolski.pl, 2010-09-04. [dostęp 2017-02-20].
  8. a b Piotr Bojarski: To nie miejsce pamięci – to estrada z czasów PRL!. poznan.wyborcza.pl, 2012-04-13. [dostęp 2017-02-20].
  9. praca zbiorowa, Przegląd wielkopolskich zabytków przyrody, PiWRL, Poznań, 1966, ss.301-302
  10. Błażej Dąbkowski, Koniec z PRL-em nad Rusałką?, w: Głos Wielkopolski, 29.3.2011, s.8
  11. Maria Mazurek, Plaża - gdzie goło i wesoło, w: Głos Wielkopolski, 17.8.2012, s.9

Bibliografia[edytuj]

  • Franciszek Jaśkowiak, Włodzimierz Łęcki, Poznań i okolice. Przewodnik, Warszawa 1983, Sport i Turystyka ​ISBN 83-217-2434-5
  • Zbigniew Szymanowski, Marta Tomczyszyn, Poznań, Bielsko-Biała 1999, Pascal ​ISBN 83-87696-24-2
  • Ryszard Gołdyn, Barbara Jankowska, Piotr Kowalczak, Maria Pułyk, Elżbieta Tybiszewska, Janusz Wiśniewski, Wody powierzchniowe Poznania, w: Środowisko naturalne miasta Poznania. Część I, Urząd Miejski w Poznaniu, Poznań 1996, ss. 57, 62-63, ​ISBN 83-906665-0-3