Rusałka pawik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rusałka pawik
Aglais io
(Linnaeus, 1758)
Rusałka pawik
Rusałka pawik
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd motyle
Rodzina rusałkowate
Rodzaj Aglais
Gatunek rusałka pawik
Synonimy

Inachis io
Nymphalis io
Papilio io

Rusałka pawik (Aglais io) – gatunek motyla z rodziny rusałkowatych. Występuje w Azji i Europie, w Polsce jest jednym z najbardziej pospolitych motyli.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Morfologia: Rozpiętość skrzydeł 50–55 mm. Najbardziej charakterystyczną cechą tego gatunku, po której łatwo odróżnić go od innych gatunków motyli są duże, wielokolorowe plamki („pawie oczka”) na końcach przednich i tylnych skrzydeł.

Siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje na polanach i skrajach lasów, w ogrodach, sadach, na nieużytkach i w wielu innych miejscach. Wszędzie jest bardzo pospolita. Postać dorosła występuje przez całe lato, można ją spotkać na różnych kwiatach, z których spija nektar.

Rozwój[edytuj | edytuj kod]

Rusałka pawik okolice jeziora Wigry
  • Postać dorosła. Zazwyczaj w ciągu jednego roku występują 2 pokolenia, a jedynie na obszarach o cięższym klimacie i wyżej w górach jedno pokolenie. Zimuje w różnego rodzaju kryjówkach, preferuje wilgotne i ciemne miejsca, np. jaskinie, szczeliny w skałach, nory ssaków. Okres godowy przypada na wiosnę, potem drugi raz w lecie.
  • Jajo. Zapłodniona samica składa jaja na spodniej stronie liści pokrzyw. Są one delikatnie żeberkowane i tworzą duże pakiety.
  • Larwa. Wylęgające się z jaj po 2–3 tygodniach zielonkawobiałe gąsienice o długości 2–3 mm mają czarną, błyszczącą głowę. Od razu przystępują do żerowania, po kilku dniach linieją i wspólnie okrywają całą pokrzywę dużym białym oprzędem. Dorosłe gąsienice mają na grzbiecie rozgałęzione, długie kolce, a całe ich ciało pokryte jest białymi kropkami. Po 3–4 tygodniach od wylęgu opuszczają roślinę, na której żerowały i szukają kryjówek, np. na gałązkach innych roślin, szczelinach w korze, drewnie lub murze, itp. Gąsienica wykonuje nieduży oprzęd, do którego przyczepia się ostatnią parą odnóży odwłokowych i lekko wygięta zawisa głową w dół.
  • Poczwarka. Przepoczwarczenie trwa kilka dni. Już po 1–2 dniach nieruchomego zawisu pęka jej skóra na grzbiecie i stopniowo wyłania się poczwarka. Falistymi skurczami zsuwa ona oskórek gąsienicy do tyłu. Teraz następuje najtrudniejszy dla niej moment: wydobycie z oskórka zakończonego haczykiem końca ciała i zaczepienie tym kolcem o oprzęd. Poczwarka wygina się tak długo, aż pozbędzie się oskórka. Przez następne 2 tygodnie jest nieruchoma, otoczona własnym oskórkiem i zachodzą w niej bardzo duże zmiany w budowie narządów wewnętrznych i zewnętrznej budowie ciała. W tym czasie przeobraża się w postać dorosłą – motyla ze skrzydłami. Gdy to nastąpi, w ciągu kilku sekund motyl wyślizguje się z dolnej części oskórka i rozprostowuje skrzydła pompując do ich żyłek hemolimfę.

Filatelistyka[edytuj | edytuj kod]

  • Poczta Polska wyemitowała 14 października 1967 r. znaczek pocztowy przedstawiający rusałkę pawika o nominale 10 gr, w serii Motyle. Autorem projektu znaczka był Jerzy Desselberger. Znaczek pozostawał w obiegu do 31 grudnia 1994 r.[1]. Na znaczku podano nazwę sysytematyczną motyla w formie Inachis io.
  • Drugi raz rusałka pawik pojawił się na polskim znaczku pocztowym w serii Motyle z kolekcji Insytutu Zoologii PAN w Warszawie, wyemitowanej 16 listopada 1991. Znaczek o nominale 2500 zł zaprojektował Ovidiu Oprescu. Wydrukowano 2.500.000 sztuk. Na znaczku podano nazwę sysytematyczną motyla w formie Nymphalis io[2].
  • Kolejny raz owad pojawił się na znaczku Poczty Polskiej wyemitowanym 30 września 2013. Autorem projektu znaczka była Marzanna Dąbrowska. Był to znaczek obiegowy ekonomiczny na przesyłki polecone, na którym brak nominału[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marek Jedziniak: Motyle (pol.). www.kzp.pl. [dostęp 2018-05-31].
  2. Motyle z kolekcji Insytutu Zoologii PAN w Warszawie (pol.). www.kzp.pl. [dostęp 2018-06-03].
  3. Marek Jedziniak: Znaczek obiegowy ekonomiczny i priorytetowy na przesyłki polecone (5) (pol.). www.kzp.pl, 2013-09-30. [dostęp 2018-06-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Heiko Bellmann, Henryk Garbarczyk: Owady. Warszawa: Multico, 2007. ISBN 978-83-7073-418-3.
  2. Heiko Bellmann: Atlas motyli. Rozpoznawanie i klasyfikowanie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2009. ISBN 978-83-7243-691-7.